معرفی 3 کتاب درباره کم بینایی و نابینایان

معرفی 3 کتاب درباره کم بینایی و نابینایان

حسین روحانی صدر، 24 مهر 1399

طبق آمار سازمان بهداشت جهانی به ترتیب افراد نابینا و کم بینا یک درصد و دو نیم درصد جمعیت ایران را تشکیل می دهند، یعنی حداقل 800 هزار نفر و حداکثر 2500/000 نفر می باشند. به ویژه آمار دقیقی برای کم بینایان نیست و نمی توان برنامه ریزی دقیقی داشت. دکتر عباس ریاضی فارغ التحصیل کم بینایی از دانشگاه سیدنی استرالیا با تدریس در گروه چشم دانشگاه تهران و بیمارستان بقیه الله تلاش کرده تجارب جهانی را جمع آوری و روش های جدید را فراگیر کند. متأسفانه کتابها و نشریات محدودی در معرفی کار با افراد با آسیب بینایی، کمتر تألیف شده و مربیان و والدین هر کدام متناسب با تجربیاتشان در این حوزه فعالیت نموده که به طور طبیعی این امر باعث کاهش موفقیت در بکارگیری توانمندیهای بینایی این اقشار را بدنبال خواهد داشت.
دکتر ریاضی تألیفات متعددی در این زمینه تهیه و منتشر نموده که سه جلد اخیر آن با عنوان های همه چیز درباره کم بینایی، راهنما برای والدین- معلمین- مربیان- کاردرمانگرها- فیزیوتراپیست ها- گفتاردرمانگرها- روانشناسان- بینایی سنجان- چشم پزشکان و تمام کسانیکه با این کودکان سر و کار دارند، آموزش مهارت های روزمره زندگی به کودکان نابینا و کم بینا در دوران اولیه کودکی (راهنما ی عملی برای والدین و مربیان) در 832 صفحه قابل تأمل می باشد.

همه چیز در باره کم بینایی
به لطف خدا نگارش این کتاب که بسیار مورد نیاز است به پایان رسید و لازم است که در وصف آن مطالبی ارائه شود. بر هیچ کس پوشیده نیست که جمعیت جهان در حال پیر شدن است و این روند بدلیل افزایش سطح بهداشت و درمان و همچنین بالا رفتن سطح زندگی رخ داده است. لذا با افزایش سن تغییرات مربوط به سن در تمام قسمت های بدن رخ می دهد و چشم از جمله قسمت های مهم است که تغییرات آن اجتناب ناپذیر است. بطوریکه کاهش بینایی تأثیر بسیار زیادی در روند زندگی ایجاد میکند. فرد مبتلا به کم بینایی قادر نیست که فعالیت های روزمره زندگی خود را مثل گذشته انجام دهد. مثلاً دیگر قادر به رانندگی نیست. خواندن و نوشتن مشکل ساز شده و قادر به انجام آن نیست. صورت و قیافه افراد را نمی تواند تشخیص دهد و از این بابت بسیار شرمنده می شود. تلویزیون و برنامه های مورد علاقه خود را نمی تواند مشاهده کند. دیگر قادر نیست براحتی از منزل خارج شود و کارهای روزمره خود را انجام دهد و لذا به یک همراه نیاز دارد. مشکلات روحی و روانی کاهش بینایی از دیگر عواقب کم بینایی است. از دست دادن شغل و مشکلات ادامه تحصیل در مدرسه یا دانشگاه را نیز باید به این موارد اضافه کرد. بنابراین در یک کلام زندگی فرد کم بینا بهم ریخته شده و این یک مشکل اساسی می باشد که باید در توانبخشی کم بینایی مورد توجه قرار گیرد. موضوع کم بینایی و توانبخشی کم بینایی در سالیان اخیر در دیگر کشورها مورد توجه زیادی قرار گرفته است بطوریکه یک تخصص تحت عنوان متخصص کم بینایی ( Low vision specialist ) به تخصص های موجود در دنیا اضافه شده است. متأسفانه در کشور ما ایران هنوز به موضوعات فوق الذکر بطور جدی نگریسته نمی شود و کم بینایان نیز بایستی همچنان در محرومیت از سرویس های کم بینایی قرار بگیرند. دکتر عباس ریاضی طی ده سال گذشته همواره تلاش نموده که بتواند در این زمینه خدماتی را ارائه نماید و این کتاب شاید بتوان گفت که مجموعه کاملی از مباحث مطرح در زمینه کم بینایی است. در ابتدا تاریخچه مختصری از پیش کسوتان این موضوع در جهان ارائه شده و سپس تعاریف و ترمینولوژی کم بینایی، بیماری های منجر به کم بینایی و نابینایی بحث می شود. مباحث مهم اپتیکی موضوع کم بینایی بطور مفصل بیان شده است. در بخش های دیگر این کتاب روش های مختلف توانبخشی کم بینایی از جمله وسایل کمک بینایی، وسایل کمکی و اصلاحات محیطی برای کم بینایان ارائه میشود. روش های معاینه و تجویز وسایل کمک بینایی، مزایا و معایب آنها و دستورالعمل های استفاده از این وسایل نیز ارائه می گردد.

کودکان کم بینا
راهنما برای والدین ،معلمین، مربیان، کاردرمانگر ها، فیزیوتراپیست ها، گفتاردرمانگرها، روانشناسان، بینایی سنجان، چشم پزشکان و تمام کسانیکه با این کودکان سر و کار دارند.
بر اساس آخرین نتایج علمی، رشد و یادگیری در زمان نوزادی و کودکی وابستگی بسیار زیادی به چشم و بینایی دارد. بطوریکه برخی منابع 70 تا 80 درصد از رشد و تکامل را به بینایی ارتباط می دهند. بنابراین کودکی که بینایی ندارد و یا کم بینا است علاوه بر مشکل بینایی که باید تا آخر عمر با آن زندگی کند با مشکل دیگری بنام نقصان رشد و تکامل مواجه است. مثلاً یک کودک کم بینای 10 ساله ممکن است مثل یک کودک 5 ساله رفتار نماید و دیگران ممکن است فکر کنند که این کودک دچار عقب افتادگی ذهنی است در حالی که اینطور نیست و این کودک مبتلا به اختلال رشد و تکامل است. بنابراین کودکان نابینا و کم بینا بایستی در مراکز مربوطه تحت تربیت مخصوص قرار بگیرند تا دچار مشکل اختلال رشد نشوند. در حال حاضر متأسفانه والدین کودکان نابینا و کم بینا اطلاعات و دانش کافی در خصوص موضوعات مرتبط با کودک خود ندارند. آنها نگران آینده کودک خود هستند. نگران مدرسه رفتن ،تحصیل، ازدواج و شغل. آنها تنها چیزی را که خوب دنبال می کنند این است که تا می شنوند در فلان جا دکتر خوبی آمده بسرعت به آنجا مراجعه می کنند. اما از همین والدین بپرسند اسم بیماری کودکتان چیست بخوبی نمی دانند. لذا والدین محترم اگر میخواهند بدانند که آیا مسئولیت خود را بطور صحیح و کامل در قبال کودکشان انجام داده اند. اگر میخواهند با حداکثر توان تمام امکانات لازم را برای کودکشان فراهم کنند بدانند و بدانند و بدانند که کودکشان باید تحت یک آموزش مداوم ،کامل و کارآمد قرار بگیرد. لذا مهم نیست که چه چیزی را به کودکشان آموزش می دهند، مهم این است ببینند چگونه آموزش می دهند. کودکشان باید یک کودک مستقل، پرسشگر، خلاق، صبور، نظم پذیر، با روحیه گفتگو و تعامل، همراه با مشارکت جمعی و همکاری با دیگران تربیت و بزرگ شود. اگر این گونه بود جای هیچگونه نگرانی وجود ندارد. این گونه آموزش ها بایستی در مراکزی که مربیان حرفه ای در این زمینه دارند تأمین گردد. در اکثر مواقع پزشکان مایل نیستند کودکی که چند معلولیت دارد را معاینه نمایند و بررسی زیادی انجام نمی دهند. آنها سئوالات بسیاری دارند که بی پاسخ مانده است . این کتاب اطلاعات بسیار ذی قیمتی را در خصوص موارد ذیل در اختیارشان قرار می دهد.
چگونه مقدار کاهش بینایی تعیین می گردد؟ بینایی کارآمد چیست ؟ آموزش استفاده از بینایی در کودکان کم بینا ،آیا مقدار کم بینایی در زمانهای مختلف یکسان است ؟علل کم بینایی چیست ؟ نابینایی و کم بینایی مغزی چیست؟ به چه کسی باید مراجعه کرد؟ عادت کردن به کودک کم بینا، آیا والدین مقصرند و بایستی احساس گناه کنند؟ چگونه کودک کم بینا بایستی کم بینائی خود را قبول کند و به آن عادت کند؟ رشد کودک کم بینا نسبت به کودک طبیعی چه فرقی دارد؟مشکلات کودک کم بینا در برخورد با دیگران کدامند؟ مشکلات زندگی روزمره کودکان کم بینا چیست؟ یک کودک کم بینا چگونه بایستی در اجتماع زندگی کند؟ تاثیر کودک کم بینا بر زندگی خانوادگی ، ایجاد اعتماد به نفس در کودکان کم بینا، آموزش و یادگیری در کودکان کم بینا، آیا کودکشان باید به مدرسه برود؟آیا می توان کودک کم بینا را در مدرسه معمولی ثبت نام کرد؟ حقوق آموزشی کودکان کم بینا به چه معنی است؟ آیا خواندن و نوشتن برای کودکان کم بینا متفاوت است؟ خواندن با بریل یا چشم، کدامیک؟ تردد در محیط (تحرک و جهت یابی) ، کم بینایی و معلولیت های همراه ،آینده کودکان کم بینا چگونه خواهد بود. آیا با وجود کودک کم بینا به فکر بچه دیگر باشیم؟
این کتاب در ابتدا سعی می نماید که اطلاعات کافی در اختیار والدین کودک کم بینا قرار دهد چرا که با افزایش اطلاعات والدین می توان امید داشت که والدین کمک های موثرتری را به کودک خود بنمایند. والدین تنها کسانی هستند که زمان زیادی را با کودک سپری می نمایند. نظر به اینکه افراد زیادی در تخصص های مختلف با این گونه کودکان سرو کار دارند اطلاعات این کتاب تا حد زیادی می تواند برای آنها موثر و مفید باشد.

آموزش مهارت های روزمره زندگی به کودکان نابینا و کم بینا در دوران اولیه کودکی
(راهنما ی عملی برای والدین و مربیان)
این کتاب برای یاد دادن مهارت‌‌های روزمره زندگی به کودکان نابینا و کم بینا طراحی و نوشته شده است. مهارت هایی مثل غذا خوردن، حمام رفتن، لباس پوشیدن، مسواک زدن و کلیه کارهایی که یک کودک با بینایی طبیعی می‌‌تواند به تنهایی انجام دهد. کودکانیکه دچار اختلالات بینایی هستند نمی توانند براحتی این فعالیت‌‌ها را انجام دهند. انجام این مهارت‌‌ها و یادگیری در کودکان طبیعی تنها با مشاهده و دیدن صورت می‌‌گیرد و به آموزش‌‌های خاص نیاز نیست. اما کودکان کم بینا و نابینا بخاطر مشکل بینایی نمی توانند این مهارت‌‌ها را براحتی یاد بگیرند و به آموزش‌‌های خاص نیازمندند. این مهارت‌‌ها برای زندگی کردن و اجتماعی شدن بسیار لازم و ضروری است. بنابراین داشتن استقلال و عدم وابستگی به دیگران در انجام امورات شخصی از اهمیت بسزایی برخوردار است. بسیاری از این مهارت‌‌ها در مدرسه و بیرون از منزل یاد داده نمی شود و باید در منزل یادگیری صورت پذیرد. لذا این کتاب به روش بسیار آسان سعی می‌کند که به والدین بیاموزد که چگونه این مهارت‌‌ها را در فرزند کم بینای خود ایجاد کنند. بنابراین وقتی کودک مهارت‌‌های لازم را کسب کرد بسیاری از مشکلات از بین می‌رود و والدین احساس آرامش بیشتری خواهند کرد. اما نکته مهم این است که این برنامه‌‌ها بایستی هر روز به طور مستمر انجام داده شود و پیگیری شود تا به طور کامل مهارت لازم ایجاد شود. این کتاب حاصل بیش از چندین سال تحقیقات بر روی فاکتورهای لازم و ضروری در زندگی روزمره کودکان کم بیناست که در دانشگاه سیدنی صورت گرفته است تا این کودکان بتواند با یادگیری این مهارت‌‌ها اعتماد به نفس را درخود بالا ببرند. لذا این کتاب خلاء بین تحقیقات و مهارت‌‌های عملی را پر می‌نماید.
این کتاب برای والدین و کلیه کسانیکه در امر آموزش و پرورش کودکان کم بینا و نابینا فعالیت می‌کنند تهیه شده است.
امیدواری می رود که این مجموعه بتواند نیاز فعلی دانش در موضوع کم بینایی را برای همکاران محترم چشم پزشک، بینایی سنج و دیگر رشته های مرتبط برآورده نماید.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *