ضرورت مهندسی فرهنگ نگرش به معلولان

ضرورت مهندسی فرهنگ نگرش به معلولان

مشهد- ایرنا- افراد معلول و دارای ناتوانی و محدودیت‌های ناشی از آن برای حضور و نقش آفرینی در جامعه نیازمند یاری و تامین زیرساخت مناسب هستند اما جامعه دچار فقر فرهنگی بیش از مشکل معلولیت بر رنج معلولان افزوده که این امر مهندسی فرهنگ نگرش به معلولان را ضروری ساخته است.
امروزه بسیاری از رویکردهای موجود بخصوص در میان افراد جامعه و نحوه مواجهه آنان با افراد معلول به گونه‌ای است که گرچه شاید با ترحم و دلسوزی و حتی با قصد کمک توام باشد اما در مجموع پدیده معلولیت را به یک امر فردی یا وابسته و مرتبط به خانواده معلول محدود می‌کند و گرچه تلاش‌ها و اقدامات شایسته و حمایتی از معلولان توسط سازمان‌های حمایتی مانند بهزیستی انجام می‌شود اما همچنان بار سنگین فرد معلول بر دوش خانواده است و تا رسیدن به نقطه مطلوب در حوزه خدمت‌رسانی به معلولان و افراد ناتوان از جمله سالمندان، زنان باردار و افراد آسیب دیده از حوادث، راه درازی وجود دارد.
تعدد و تنوع مشکلات معلولان به قدری فراوان است که در همه حیطه‌های زیستی و فعالیت‌های اجتماعی، اقتصادی و فردی قابل مشاهده است و سمت و سوی همه این مشکلات تنها جملاتی مانند “تو معلول هستی”، “تو ناتوانی”، “تو باید به دیگری تکیه کنی” و امثال آن را به وی القا می‌کند.
احساس ناتوانی، عدم فراهم بودن زمینه‌های فعالیت معلولان در جامعه و مناسب نبودن محیط در حد و اندازه لازم و حاکم بودن نگاه غالب به این قشر به عنوان افراد ناتوان و نیازمند کمک دیگران موجب شده است با وجود انگیزه‌های قوی در بسیاری از معلولان برای حضور و نقش آفرینی در جامعه، شاهد عدم بهره‌گیری از نقش‌ها و ظرفیت و توان این افراد و پرداخت هزینه‌های مختلف اجتماعی باشیم.
دنیای امروز دنیای دارای افق‌های عظیم برای معلولان است به طوری که در جهان امروز و طبق استانداردهای جهانی، معلولیت از یک امر فردی فاصله گرفته و به یک امر مربوط به جامعه تبدیل شده است به این معنا که دیگر توسعه یافتگی یک جامعه صرفا به معنی دسترسی به صنایع بزرگ و تکنولوژی و شاخص‌های رشد اقتصادی محدود نیست بلکه در درجه اول یک کشور زمانی توسعه می‌یابد که اولین و مهم‌ترین عامل توسعه یعنی انسان در آن احیا شود.
نگاه غالب و جاری یک جامعه به قشر معلول، می‌تواند میزان آمادگی آن جامعه از نظر زیرساخت‌های سخت افزاری و نرم افزاری را برای حضور این اقشار در جامعه فراهم کند به این معنا که نگاه غالب جامعه هرچه به سوی به رسمیت شناختن حقوق معلولان باشد، قوانین و روند اجرای امور و برخوردها با این قشر به همان میزان عادلانه و مطابق با استانداردها خواهد بود.
نوع و نحوه مواجهه جامعه با یک معلول، نگاه افراد عادی به فرد ناتوان و کیفیت برخورد کلامی با معلول، نگاه و دید کلی جامعه به این قشر را به نمایش می‌گذارد که در این میان ترحم و دلسوزی به معلولان شایعترین نوع برخورد با یک معلول در جامعه است حال آنکه هیچ کس نیازمند ترحم و دلسوزی نیست بلکه نیازمند اعتماد و احترام و مساوات است.
فرهنگ به عنوان مقوله‌ای مشتمل بر امور غیرمادی، ذهنی و شناختی، با نظام جامعه‌پذیری ارتباط دو سویه دارد، بدین معنا که از یک‌سو فرهنگ و نظام فرهنگی، نهادها و ارزش‌های نظام جامعه‌پذیری را در اختیار می‌گذارد و از سوی دیگر نظام جامعه‌پذیری نیز به انتقال و ماندگاری ارزش‌ها، هنجارها و آداب و رسوم یاری می‌رساند.
با توجه به غیر مادی و ذهنی بودن فرهنگ و لزوم مهندسی فرهنگ یا مهندسی فرهنگی، رهبر معظم انقلاب در سال ۱۳۸۱ بر اهمیت و ضرورت مهندسی فرهنگی در کشور تاکید فرمودند.

مهندسی فرهنگ مواجهه با معلولان
معاون امور توانبخشی اداره کل بهزیستی خراسان رضوی در این زمینه به خبرنگار ایرنا گفت: لایه‌هایی از باورها، ارزش‌ها، اعتقادات، بایدها و نبایدها به صورت لایه‌های در هم تنیده فرهنگ را تشکیل می‌دهند که نگرش انسان‌ها را به هر موضوعی تعیین می‌کنند.
دکتر سعید فیروزی افزود: در تعامل افراد با محیط، افراد با افراد و افراد با جامعه، فرهنگ و کم و کیف آن یکی از مولفه‌های اساسی و تعیین کننده نوع این ارتباطات است.
وی ادامه داد: در زمینه مهندسی فرهنگی می‌توان این ضرورت را به لایه‌ها و بخش‌های مختلف فرهنگ برد و مهندسی فرهنگی در نوع نگاه به افراد دارای معلولیت را نیز مطرح و واکاوی کرد.
معاون بهزیستی خراسان رضوی گفت: مهندسی یعنی سنجش و قیاس لذا در مهندسی فرهنگی باید واقعیت‌ها و ضرورت‌ها را ببینیم و با تعیین شاخص‌ها، نوع نگاه جامعه به افراد معلول و افراد معلول به جامعه را مورد دگرگونی و تغییر قرار دهیم.
وی افزود: باید در گام نخست ملاکها و استانداردها را مشخص و در گام دوم شرایط موجود را با وضع مطلوب مورد مقایسه و فاصله این دو را از یکدیگر با مهندسی و کارهای فرهنگی کمتر کنیم.
فیروزی ادامه داد: در مهندسی فرهنگ و اقدامات فرهنگی باید با تشکیل و ایجاد سازمان‌های مردم نهاد با حضور معلولان، با هدایت و سمتگیری رسانه‌ها به سوی حقوق معلولان، هدایت سازمان‌ها و دستگاه‌ها به سوی خدمت‌رسانی مطلوب به این قشر و با تقویت روحیه مطالبه‌گری در بین معلولان شاهد تحقق مهندسی فرهنگی باشیم.
وی گفت: باید تلاش شود فاصله میان وضع موجود معلولان در بخش‌های مختلف با وضع ایده‌آل آنان پر شود و با ترمیم نوع نگاه و نوع تعامل جامعه با معلولان و معلولان با جامعه شاهد ارتقا و رشد جایگاه معلولان و حرکت قدرتمند آنان از وضع موجود به وضع ایده‌آل باشیم.

معلولیت محدودیت است
معاون بهزیستی خراسان رضوی با بیان اینکه سالها بود که در دنیا نوع نگاه به افراد دارای معلولیت نگاه منصفانه نبود افزود: توجه به میزان توانمندی افراد معلول و ضرورت‌های لازم برای تسهیل حضور و نقش آفرینی آنان در جامعه از مواردی است که سالها مورد بی توجهی افراد سالم و عادی بوده است.
وی با بیان اینکه معلولیت به همراه خود محدودیت می‌آورد ادامه داد: اما وظیفه بخش‌های مختلف جامعه و دولت این است که شرایط را به نوعی بچینند و خدمت رسانی کنند که آثار محدودیت کمترین خدشه را به استقلال زندگی فردی و اجتماعی این قشر وارد کند.
فیروزی گفت: معلولان نیز همانند سایر انسانها از حقوق فردی و اجتماعی برخوردارند و باید امکانات و زیرساختهای لازم برای تجربه زندگی مستقل برای این گروه همانند افراد عادی فراهم باشد.
وی افزود: از سوی دیگر نگاه تحقیرآمیز و مالامال از ناامیدی به افراد دارای معلولیت که آنها را افرادی بدبخت می‌داند، شق دیگری از نگاه‌های اشتباه به این گروه است.
معاون بهزیستی خراسان رضوی ادامه داد: درک تفاوت‌های بین انسانها عامل اصلی و تعین‌ کننده رفتار بین آنهاست، همانگونه که بسیاری از افراد تندرست قادر به انجام برخی امور نیستند باید بپذیریم که معلولان نیز در انجام برخی امور توانایی لازم را ندارند و این هیچ ارتباطی با ضعف یا ناتوانی آنها ندارد بلکه تفاوت آنها با سایرین را می‌رساند.
وی گفت: افراد دارای معلولیت به دلیل داشتن محدودیت در انجام برخی امور، تا حدودی متفاوت از سایرین زندگی می‌کنند، اما بسیاری از ما از این مساله غافلیم و ممکن است با رفتار یا نگاه خود آنها را برنجانیم و از این رو باید اذعان داشت که پرداختن به روانشناسی معلولیت از اهمیت بسیار برخوردار است.

عدم مناسب‌سازی محیط، بزرگترین مشکل

مدیرعامل انجمن حامیان شهر بدون مانع خراسان رضوی گفت: بزرگترین مشکل توانیابان اعم از ناشنوایان، نابینایان، معلولان، بانوان باردار و سالمندان در مشهد و دیگر شهرهای استان، کافی نبودن مناسب سازی محیط است.
حمید حسینی افزود: با تمام پیگیری‌های انجام شده تاکنون طرح مناسب سازی محیط در استان در حد بهسازی برخی پیاده‌روها، قطار شهری، توقفگاه‌های خودرو، تجهیز پل‌های عابر پیاده به آسانسور، ایجاد رمپ در برخی بوستان‌ها و ساخت سرویس بهداشتی برای ورود توانیابان بوده است.
وی ادامه داد:هم اینک فضای مساجد، مطب‌های پزشکان، مراکز درمانی، تلفن‌های عمومی و عابربانک‌ها و بسیاری دیگر از اماکن عمومی مشهد و دیگر شهرهای خراسان رضوی برای تردد و استفاده توانیابان مناسب نیستند.
مدیرعامل انجمن حامیان شهر بدون مانع خراسان رضوی گفت: انجمن حامیان شهر بدون مانع در سال ۱۳۹۲ با هدف مطالبه‌گری مناسب‌سازی محیط برای توانیابان راه‌اندازی شد و هم اینک بیش از ۴۰۰ نفر در این انجمن عضویت دارند.
وی افزود: این انجمن که یک نهاد غیردولتی است، مناسب‌سازی محیط را برای گروه‌های توانیاب اعم از کودکان، سالمندان، زنان باردار، معلولان جسمی و حرکتی، نابینایان و ناشنوایان از طریق فعالیت‌های فرهنگی پیگیری می‌کند.
حسینی ادامه داد: استان ۶.۵ میلیون نفری خراسان رضوی حدود ۶۰۰ هزار نفر سالمند و بیش از ۱۲۶ هزار معلول جسمی، حرکتی، حسی و ذهنی دارای پرونده در بهزیستی این استان دارد.

خراسان رضوی دارای رتبه دوم کشور در تعداد معلولان
معاون امور توانبخشی اداره کل بهزیستی استان خراسان رضوی با بیان اینکه این استان پس از تهران رتبه دوم کشور را از نظر شمار معلولان زیرپوشش دارد گفت: هم اکنون بیش از ۱۲۶ هزار معلول در بهزیستی این استان دارای پرونده هستند.
فیروزی افزود: معلولیت بیش از ۹۳ هزار نفر آنان مادرزادی است و بیش از ۵۵ هزار نفر معلولیت اکتسابی بر اثر حادثه، بیماری و سایر موارد دارند.
وی ادامه داد: ۲۴ هزار و ۷۱۳ نفر دچار معلولیت ضعیف، ۴۰ هزار و ۶۳۱ نفر معلولیت متوسط، ۴۶ هزار و ۹۲۴ نفر دچار معلولیت شدید و بیش از هزار نفر دچار معلولیت خیلی شدید هستند.
معاون امور توانبخشی اداره کل بهزیستی خراسان رضوی گفت: حدود سه هزار نفر هم در رده معلولیت‌های نامشخص از نظر شدت قرار دارند.
وی با بیان اینکه ۶ هزار و ۱۶۷ نفر از مجموع معلولان دارای پرونده در بهزیستی خراسان رضوی بیش از ۷۰ سال و ۳۱ هزار و ۷۷۹ نفر بین ۴۵ تا ۷۰ سال سن دارند افزود: ۶۵ هزار و ۷۴۴ نفر در سن ۱۸ تا ۴۵ سال و ۲۲ هزار و ۴۴۸ نفر کمتر از ۱۸ سال دارند.

منبع: ایرنا، 26 تیر 1399

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *