آموزش به کودکان نابینا چگونه و از چه زمان

گفتگو با فرشته فلاح زواره، روانشناس کودکان استثنایی
آموزش به کودکان نابینا چگونه و از چه زمان

آموزش کودکان نابینا یکی از پرسشهای اساسی والدین است در این زمینه گفتگویی داشتیم با فرشته فلاح زواره، روانشناس کودکان استثنایی و مربی باغچه حواس.
به گزارش ایران سپیددر ابتدا از او می پرسم: به طور کلی آموزش کودک از چه زمانی باید آغاز شود؟
ج: ما تا دو سالگی روی حرکت و گفتار بچه ها کار می کنیم. بعد از 2 تا 3 سالگی، مادر، پدر یا دیگران روی موارد دیگری کار می کنند مانند ، آشنایی با حواس، آموزشهای گفتاری مانند شعر خوانی، قصه خوانی ، آموزش رنگها ، آموزش خوردن غذا، حضور در جمع، ارتباط اجتماعی ، مهارتهای اجتماعی و آموزشهای دیگر.

س: آموزش کودکان نابینا چه ویژگی خاصی دارد؟
ج: بچه نابینا نمی تواند رنگها را تشخیص دهد اما بسیاری از موارد دیگر را می تواند انجام دهد و والد می تواند به او در آن موارد کمک کند و آموزشهای زیادی را به او بدهد از جمله آموزشهای اولیه ای که من خیلی بر روی آن تأکید دارم مهارتهای اجتماعی و رفتارهای اجتماعی است. مثل معاشرتها، جواب تلفن دادن، صحبت کردن با اطرافیان، چگونگی غذا خوردن، نشستن و آموزشهایی از این دست که والد باید به بچه بیاموزد. رفتارهای اجتماعی از زمانی که بچه به دنیا می آید از روی معاشرتهایی که با او می شود، ، شکل می گیرد. اگر بچه ای که سه سال دارد نداند در حضور دیرگران نباید پایش را دراز کند این رفتاری است که مادر باید آن را اصلاح کند. ما می دانیم بچه های نابینا وقتی راه می روند یکی از دستهایشان را جلوی صورتشان می گیرند و با دست دیگر مسیر را پیدا می کنند مثلا دستشان را روی دیواری که راه را به آنها نشان می دهد می گذارند یا با گرفتن عصاراه را پیدا می کنند. اینها مواردی هستند که حتما در وهله اول باید به بچه نابینا یاد داد. آموزش جهت یابی به بچه نابینا خیلی مهم است. همچنین نوع صحبت کردن و غذا خوردن بچه نابینا خیلی مهم است. پس از همان اول این آموزشها را به بچه ها می دهیم. من در باغچه حواس به بچه ها قاشق و چنگال می دادم و روش قاشق و چنگال به دست گرفتن را با بچه کار می کردیم.مثل اینکه قاشق را با کدام دست و چنگال را با کدام دست بگیرند و آموزش روش غذا خوردن را مدتی ادامه می دادیم.

س: برای اصلاح رفتارهای کلیشه ای کودک نابینا چه باید کرد؟
ج: بعضی از بچه های نابینا رفتارهای تکانشی دارند، سرشان را تکان می دهند و عقب و جلو می آورند، دستهایشان را خیلی تکان می دهندیا خودشان را عقب و جلو می آورند این رفتارها را باید از بین برد. مادر می تواند وقتی بچه مشغول انجام این رفتار است دستش را روی پای بچه بگذارد و بگوید انجام نده. اگر دو بار این کار را کردیم بار سوم وقتی فقط دست را روی پای بچه بگذاریم متوجه می شود که نباید انجام دهد.

س: در بخش آموزش کودکان نابینا، تقویت شنوایی، لامسه و بویایی اهمیت ویژه ای دارد در این مورد چه باید کرد؟
ج: بچه نابینا تا 6-7 سالگی نمی داند که نمی بیند و با بچه های دیگر تفاوت دارد. والدین باید به این موضوع دقت کنند. البته اکثر بچه ها اینگونه هستند نه همه آنها. بچه وقتی به جایی می رود باید به این دقت کند که اگر نمی بیند باید از حس شنوایی، لامسه و بویایی استفاده کند. پس والدین باید این سه حس را در کودک خود تقویت کنند. مثلا وقتی در خیابان راه می رویم، وقتی از نانوایی می گذریم به او بگوییم دقت کن اینجا بوی نان می آید پس مثلا نزدیک خانه مادر بزرگ هستیم. برای آشنایی با محیطهای مختلف توجه به بو خیلی تإثیر دارد و من خودم از بو خیلی استفاده می کردم. برای تقویت حس لامسه می توان از پارچه هایی با جنسهای متفاوت استفاده کرد تا بچه با لمس تفاوت آنها را تشخیص دهد یا از سمباده با درجات مختلف زبری استفادهکرد. . این سمباده ها 9 درجه دارند که زبرترین آنها را وقتی بچه دست بزند حالت بدی دارد اینکه بچه این سمباده ها را از هم تفکیک کند و بگوید کدام نرمتر و کدام زبرتر است. مادر همچنین می تواند خیلی از لوازم را به بچه نشان دهد یا مثلا شیر پلاستیکی بگیرد و به بچه بدهد تا لمس کند . یا گل را به دست او بدهد و بگوید این گل است بویش کن و گلبرگها را لمس کن تا بچه زیبایی گل را لمس و احساس کند. بچه بوی خوب گل و زیبایی آن را با لمس متوجه می شود. مادر در خانه باید بچه را به همه جای خانه ببرد اتاقها، آشپزخانه را به او نشان بدهد و اینجور نشود که بچه در خانه خودش در 5 سالگی سردرگم باشد و نداند باید کجا برود. اتاق خود، آشپزخانه، سرویس .. را بشناسد. بداند که مثلا از این در که خارج شود از خانه بیرون می رود.

س: آیا مادر نابینا می تواند به تنهایی همه این آموزشها را انجام دهد؟
ج: مادر نابینا هم می تواند این کار را به خوبی انجام دهد چون او همان دردی را دارد که بچه اش دارد. یک فرد نابینا خیلی بیشتر از افراد بینا می تواند به یک کودک نابینا کمک کند اما در عین حال کمک گرفتن از یک فرد بینا هم کار خوبی است چون به هر حال مادر نابینا یکسری از موارد را نمی بیند. مثلا وقتی به بچه مزه ها را آموزش می دهد و می خواهد به او یاد بدهد چیزی را نخورد چون مزه بدی دارد. اگر مقداری از آن را به بچه بدهد تا امتحان کند شاید متوجه نشود و بچه همه آن را بخورد یا برای جهت یابی اگر فردی بینا هم باشد بهتر است ولی اگر هم نبود مشکلی نیست. استقلال افراد نابینا و اینکه بتوانند کارهایشان را به تنهایی انجام دهند بسیار مهم است بچه هایی که نابینا به دنیا می آیند خیلی بهتر می توانند با محیط اطراف خود ارتباط بگیرند.

منبع: سایت روزنامه ایران سپید، 29 تیر 1399

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *