نقش کتاب و کتابخانه در سرنوشت ناشنوایان ایران

نقش کتاب و کتابخانه در سرنوشت ناشنوایان ایران
مصاحبه با میثم جوانبخت رئیس اداره امور کتابخانه‌های اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان فارس

مصاحبه کننده: دفتر فرهنگ معلولین، بهمن 1398

توضیح
شیراز در زمینه فرهنگ ناشنوایی در چند سال اخیر رشد چشمگیر داشته است. کتابخانه ویژه ناشنوایان دایر شده؛ چند نشست درباره کتابداری و کتابخوانی برگزار شده؛ و بالاخره تجارب سودمندی کسب شده است. همه این فعالیتها ناشی از اقدامات و تلاش های آقای میثم جوانبخت و همکاران او است.
میثم جوانبخت رئیس اداره امور کتابخانه‌های اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان فارس است. پس از هماهنگی توانستیم در بهمن ماه 1398 گفت و گویی با ایشان درباره وضعیت کتاب و کتابخانه در جامعه ناشنوایی به ویژه در استان فارس و شهر شیراز داشته باشیم. این مصاحبه توسط خانم مریم قاسمی برای انتشار در سایت «دفتر فرهنگ معلولین» و «بانک جامع اطلاعات معلولان» اخذ شده است.

متن مصاحبه

* لطفاً شمه‌ای از زندگی‌نامه خودتان با رویکرد خدمات به ناشنوایان بفرمایید؟
بنده میثم جوان بخت کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع رسانی، فارغ التحصیل از دانشگاه شیراز هستم. اولین فردی بودم که در شهر شیراز و استان فارس در کتابخانه های عمومی بخشی به نام بخش ناشنوایان را در کتابخانه های عمومی دایر کردم.

* از چه زمانی در کتابخانه ویژه معلولین ناشنوا ورود پیدا کردید و چرا؟
اینجانب از سال 1397 به صورت جدی و عملیاتی در زمینه راه اندازی کتابخانه ویژه ناشنوایان اقدام نمودم و در اولین اقدام کتابخانه عمومی محمد بهمن بیگی در شهر شیراز را به این بخش مجهز نمودم که این بخش اولین بخش مستقل ناشنوایان در کتابخانه های عمومی سراسر کشور می باشد، بعد از بخش ناشنوایان کتابخانه عمومی محمد بهمن بیگی در شهر شیراز ، بخش ناشنوایان کتابخانه حسینه اعظم واقع در شهر قدیم لارستان را دایر و در زمینه راه اندازی این بخش حمایت کردم، بخش ناشنوایان کتابخانه عمومی محمد حسن رجبی در شهر نی ریز نیز سومین کتابخانه ای بود که با راهنمایی های بنده مکانی برای کتابخوانی ناشنوایان و استفاده این افراد از کتابخانه قرار گرفت . در بسیاری از کتابخانه های شهر های دیگر در استان فارس نه به صورت بخش مستقل بلکه به عنوان مکانی که ناشنوایان بتوانند به کتابخانه مراجعه کنند و از خدمات کتابخانه ای استفاده کنند نیز اقداماتی صورت گرفت و با توجه به عضویت رایگان ناشنوایان در کتابخانه های عمومی توانستیم آمار ناشنوایان عضو کتابخانه های عمومی را که در زمانی تقریبا صفر بود به بالای 300 نفر برسانیم .
علت اصلی ورود من به حوزه ناشنوایان و ارائه خدمات به ناشنوایان برمی گردد به این که در وب گردی که در کتابخانه های عمومی سراسر جهان داشتم در وب سایت یکی از کتابخانه های شهر فرانسه خدمتی به نام خدمات کتابخانه های عمومی به ناشنوایان دیدم که با توجه به عدم وجود این خدمات در کتابخانه های عمومی در ایران برایم جالب شد و شروع به تحقیق در این حوزه کردم و خدا را شکر الان این بخش درتعدادی از کتابخانه های عمومی استان فارس، کتابخانه مرکزی ارومیه ، کتابخانه مرکزی مشهد دایر می باشد و به زودی ان شالله در سایر استان ها هم دایر می گردد.

* به نظر شما نقش کتاب و کتابخانه در سرنوشت ناشنوایان ایران چیست؟
در زمینه معلولین به ویژه ناشنوایان در یک جمله می توانم بگویم که اگر کتاب و کتابخوانی برای همه افراد جامعه لازم است و برای ناشنوایان واجب است. ضرورت کتاب و کتابخوانی این مسئله برای ناشنوایان دو چندان است چرا که شکل گیری مفاهیم ذهنی، افزایش گنجینه لغات، یادگیری واژگان متضاد و مترادف و استفاده بجا و مناسب از کلمات از طریق مطالعه و کتابخوانی صورت می گیرد.

* به نظر شما مشکلات اصلی ناشنوایان فارس در عرصه فرهنگ چیست؟
در زمینه معلولین و به ویژه ناشنوایان مشکلات عرصه فرهنگی می توان به نبود یک مکان مستقل برای انجام فعالیت های فرهنگی اشاره کرد، دومین مساله متاسفانه بر می گردد به عدم اطلاع مردم از مسایل و مشکلات مربوط به ناشنوایان به مانند نحوه رفتار با افراد ناشنوا، نحوه صحبت کردن با افراد ناشنوا و …. که این مستلزم گذاشتن دوره ها، همکاری صدا و سیما برای مردم و فرهنگ سازی می باشد.

* به نظر شما مهم‌ترین معضلات اجتماعی ناشنوایان چیست؟
معضلات اجتماعی ناشنوایان باز بر می گردد به معضل فرهنگی، چون متاسفانه ناشنوایان در بعضی از مواقع نمی توانند خواسته های خود رابه خوبی به طرف مقابل بیان کنند و در بیان خواسته ها دچار مشکل هستند به مرور دچار انزوا و گوشه گیری می شوند و همین انزوا و گوشه گیری باعث مشکلاتی مانند افسردگی می شود.
به مرور که ناشنوایان گوشه گیر می شوند بالطبع مردم و مسئولان هم از مسایل و مشکلات این افراد آگاهی نخواهد داشت و وقتی مسئولی هم از مسایل این افراد مطلع نباشد در تصمیم گیری ها به دلیل ناآگاهی دچار خطا می شود.

* شیراز در برخی زمینه‌ها نسبت به شهرهای دیگر جلوتر بوده مثلاً در آموزش نابینایان، سابقه مدرسه شوریده شیرازی قدیمی‌تر از مدرسه ابابصیر اصفهان است ولی تا کنون درباره تاریخ فعالیت‌ها و خدمات شیرازی‌ها چیزی تدوین و منتشر نشده، چرا؟
همان طور که فرمودید متاسفانه در زمینه مستند سازی آن طور که انتظار می رود اقدامی صورت نگرفته است و اگر هم هست به صورت کتابی مجزا تالیف نشده است و الان خدا را شکر با این اقدام مثبت شما که شروع به مستند سازی فعالیت ها می نمایید امیدواریم که اقدمات خوبی در این زمینه صورت بگیرد.

* وضعیت تشکل‌های مردمی در حوزه ناشنوایان در شیراز و در سطح استان چگونه است؟
در حوزه ناشنوایان در شهر شیراز و استان فارس کانون های و انجمن های از قبیل انجمن خانواده ناشنوایان فارس واقع در خیابان آستانه که سابق زیر نظر آقای فیصلی و در حال حاضر زیر نظر آقای اسلامی اداره می گردد، کانون ناشنوایان فارس واقع در پارک آزادی با مدیریت آقای یک کلام و خانم زارع ، هیات مذهبی ناشنوایان با مدیریت آقای احسان جعفری وجود دارد . در شهرستان های استان فارس در شهرهای جهرم، کازرون،گراش، آباده،مرودشت، استهبان نیز انجمن و کانون های مربوط به ناشنوایان فعالیت می کنند.
به غیر از انجمن و کانون، دو مرکز توانبخشی خانواده و کودک کم شنوا و ناشنوای قاصدک و سروش در شهر شیراز نیز با مدیریت بخش غیر دولتی و تحت نظارت اداره کل بهزیستی استان فارس به کودکان زیر 6 سال کاشت حلزون خدمات ارائه می دهند.

* وضعیت سازمان‌های دولتی مثل بهزیستی چگونه است، چه خدمات و فعالیت‌های مبرز و مهم انجام داده‌اند؟
متاسفانه بهزیستی فارس در زمینه فعالیت های فرهنگی به ویژه فعالیت های کتاب و کتابخوانی که جز ضروریات برای ناشنوایان آن جور که توقع می رود عمل نکرده است.فقدان یک کتابخانه تخصصی برای ناشنوایان و برای کسانی که می خواهند در حوزه ناشنوایان تحقیق و پژوهش کنند یکی از کاستی ها است که انتظار می رود .
هر چند در زمینه دایر کردن انجمن هایی مانند انجمن خانواده ناشنوایان که انصافا فعالیت های خوبی به مانند برگزاری کارگاه های مختلف علمی ، پزشکی، بهداشتی ،طب اسلامی و … انجام می دهند از فعالیت های حمایتی سازمان بهزیستی در استان فارس می باشد.

* برای حل معضلات و مشکلات ناشنوایان فارس چه راه‌کارهایی پیشنهاد می‌کنید؟
از نظر اینجانب معلولین و به ویژه ناشنوایان باید از چند دستگی و این که هر کس به فکر دایر کردن انجمن ، کانون باشد پرهیز کنند و همه متحد شوند ، این اولین مساله است ، دومین مساله تلاش در جهت معرفی کردن توانایی های خود به دیگران در قالب برگزاری نمایشگاه های مختلف آثار هنری خود ، تقویت نگارش یکی دیگر از مشکلات ناشنوایان می باشد که باید در این زمینه تلاش های زیادی انجام دهند و تنها راه حل آن مطالعه و کتابخوانی است ، زیرا که اگر نگارش مشکل داشته باشد و نتوانند خواسته های خود را بیان کنند ، دیگران نمی توانند خواسته های آن را درک کنند و اقدامی برای آنها انجام دهند.

* چشم‌انداز آینده ناشنوایان به نظر شما چگونه است؟
معلولین و به ویژه ناشنوایان و در بین ناشنوایان، والدین افراد ناشنوا با دوره های آموزشی که می بینند و مطالعه هایی که می کنند نسبت به سابق پیشرفت خوبی داشته اند.
نقطه مثبتی که وجود دارد ناشنوایی را پذیرفته اند و همین پذیرش داشتن فرزند ناشنوا و بعد از آن اقدام برای کاشت حلزون و رفتن به دوره های مختلف آموزشی، مطالعه در این زمینه کمک های زیادی کرده است. متاسفانه در زمان سابق اگر کسی فرزند ناشنوایی داشت این کودک را از جامعه دور می کردند که همین امر مشکلات زیادی را به وجود می آورد .
در زمینه آموزش و پرورش هم با توجه به وجود اداره مستقلی در اداره کل آموزش و پرورش هم اقدامات خوبی صورت گرفته است هر چند هنوز نیاز به آموزش های فراوانی هست امید است همان طور که در مراکز استان ها مدارس مخصوص به ناشنوایان وجود دارد در شهرهای کوچک در همه جای کشور نیز مدارس ویژه دایر و معلمان ویژه این افراد نیز تربیت ببینند.

* سهم و نقش خود ناشنوایان در جریان‌های مثبت یا منفی چگونه است؟
اگر روحیه امید و باور به این که من می توانم در بین معلولین و ناشنوایان تقویت شود و خود این افراد هم تلاش کنند توانمندی های خود را به دیگران نشان دهند مسلماً اقدمات مثبتی صورت می گیرد .لازم به ذکر است نشان دادن توانمندی هم نیاز به حمایت دارد به ویژه حمایت والدین و هم کاری سخت است و سخت بودن این کار نباید مانع از انجام این کار شود.

* خیلی ممنون که وقت گذاشتید و در مصاحبه شرکت کردید.

*.م.ق

1 پاسخ
  1. علی رستمی
    علی رستمی گفته:

    سلام
    با تشکر از جناب آقای جوان بخت که خستگی ناپذیر تلاش می کنند. امیدوارم که با حمایت‌های مسوولان و مردم این خدمات گسترش چشمگیری داشته باشد

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *