رسالت اجتماعی کتابخانه در ایام کرونایی برای ناشنوایان

رسالت اجتماعی کتابخانه در ایام کرونایی برای ناشنوایان

میثم جوان بخت

این روزها همه از طریق رسانه‌های مختلفی از قبیل صدا و سیما، شبکه‌های اجتماعی، وب‌سایت‌ها و… از اخبار مربوط به ویروس کویید ۱۹ یا همان کرونا ویروس، اطلاعاتی را کسب می‌کنیم و سعی داریم اطلاعات خودمان درباره این موضوع را افزایش دهیم و اطلاعات را از منابع درست و معتبر هم دریافت کنیم و به عبارتی الان کوچ‌کترین کم‌اطلاعی و یا دریافت اطلاعات اشتباه می‌تواند منجر به خسارات جبران‌ناپذیری باشد.
در کنار رسالت اجتماعی کتابخانه‌ها که یکی از آن‌ها آگاهی‌رسانی است، بسیاری از کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی نیز سعی دارند تا از این قافله عقب نمانند و با قرار دادن راهنماها، دستورالعمل‌ها، هشدارها و… به مخاطبان خود اطلاع‌رسانی می‌کنند؛ که از آن جمله می‌توان به وب‌سایت ایفلا، وب‌سایت انجمن‌های مختلف کتابداری در سراسر جهان، وب‌سایت نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و… اشاره کرد.
در اصول مربوط به علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دسترسی به جریان آزاد اطلاعات و کسب آگاهی، حق همه انسان‌ها است. در این مسیر نه تنها هیچ مانعی پذیرفتنی نیست، بلکه از جامعه انتظار می‌رود تسهیلات لازم را برای افرادی که به دلایل طبیعی یا شرایط موقتی از این حق محرومند، فراهم آورند (قزل ایاغ ،۱۳۷۵). همچنین بر اساس قانون دوم رانگاناتان (هر خواننده‌ای کتابش) و یا بهتر بگوییم “هر خواننده‌ای متن و محتوای اطلاعاتی مربوط به خودش”، کتاب و منابع کتابخانه‌ای و آگاهی‌رسانی‌های کتابخانه، تنها در انحصار افراد با شرایط جسمانی سالم و پژوهشگران نیست، بلکه همه افراد باید بتوانند از خدمات کتابخانه‌ای بهره‌مند شوند و بهتر است کتابخانه‌ها منابع مناسب هر فردی از جمله معلولان را در اختیار آن‌ها قرار دهند. ناشنوایان و کم‌شنوایان به عنوان یکی از گروه‌های معلول، تحت عنوان معلول نامرئ (invisible handicap) شناخته می‌شوند. این قشر از جامعه همچون سایر افراد، دارای حقوق فردی و اجتماعی هستند و لازم است شرایطی فراهم آید که این گروه از خدمات کتابخانه‌ای که همه افرادی معلولی استفاده کنند، بهره بگیرد و از حاشیه جامعه به متن بیایند.
در این ایام کرونایی با مشاهده و بررسی بسیاری از وب‌سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی کتابخانه‌های کشور وحتی با رصد اخبار صدا و سیما به‌صورت مرتب کمتر دیده می‌شود متنی مناسب‌سازی شده باشد به صورتی که یک فرد ناشنوا که دارای دایره واژگانی کمی است بتواند از این اطلاعات استفاده کند و از مبتلا شدن به این ویروس در امان باشد و جای خالی متن‌های مناسب‌سازی به شدت احساس می‌شود.
ممکن است خیلی از خوانندگان این مطلب بیان کنند که چه اقدامی باید صورت بگیرد وچه لزومی برای این کار وجود دارد؟ مگر قادر به خوانندن یک متن معمولی نیستند؟
شکل‌گیری مفاهیم ذهنی، افزایش گنجینه لغات، یادگیری واژگان متضاد و مترادف و استفاده‌ی بجا و مناسب از کلمات برای همه افراد شنوا از طریق مطالعه و کتابخوانی، صحبت‌کردن، گوش‌دادن، بحث‌کردن و از طرق مختلف صورت می‌گیرد. ولی افراد ناشنوا و کم‌شنوا به دلیل محروم‌بودن از حس شنوایی در سال‌های اولیه زندگی و حتی می‌توان گفت برای بعضی‌ها تا آخر عمر درک بسیار ساده و ابتدایی از کلمات و عبارات دارند به گونه‌ای که حداکثر نوشته برای یک موضوع از یک صفحه تجاوز نمی‌کند؛ افعال را اغلب بدون شخص و زمان به کار می‌برند و همه کلمات را در مفهوم حقیقی خود به متوجه می‌شوند. آنان از کلمات کنایه‌دار درک مناسبی ندارد (ذنوبی، ۱۳۸۱). برای مثال دو کلمه “غلط” و “اشتباه” هر دو به یک معنی است، ولی وقتی در جمله و متن قرار می‌گیرند معانی آن‌ها متفاوت می‌شود و دیگر نمی‌شود به جای “شما اشتباه می‌کنید” نوشته شود “شما غلط می‌کنید”، که در این صورت جمله، یک جمله بی‌ادبانه می‌شود و باعث ناراحتی می‌گردد.
محصور شدن ناشنوایان در محدوده‌ای از لغات و مفاهیم و آشنا نبودن با بسیاری از کلمات، آنان را از دیگران متمایز کرده و باعث مشکلاتی در زمینه فکری، اجتماعی و… شده است که از آن جمله می‌توان به اختلال در گفتار و نداشتن وزن و آهنگ یک تکلم عادی، اختلال در تفکر، اختلال در فراگیری مسائل ذهنی، درون‌گرا شدن و دوری از جمع به دلیل عدم بیان خواسته‌ها و درک گفتار دیگران، اعتماد به نفس پایین و ترس از عدم پذیرش توسط دیگران و در نهایت گوشه‌گیری و منزوی‌شدن اشاره کرد (پاکزاد، ۱۳۷۵).
برای رهایی ناشنوایان از این مشکلات در جامعه در این ایام کرونایی و همچنین حفظ جان همه شهروندان و به ویژه ناشنوایان عزیز کشورمان که آماری در حدود تقریبی ۵۲۰ هزار نفر می‌باشند لازم است که کتابخانه‌ها، و به‌ویژه کتابخانه‌های عمومی که آن را “دانشگاه مردم” و یا “فرهنگ‌سرای اجتماعی” می نامند، با اصولی که در زیر گفته می‌شود نسبت به آگاهی‌رسانی در مورد ویروس کرونا اقدام نمایند:
۱- تهیه کلیپ‌های علمی به زبان اشاره در مورد این ویروس و قرار دادن آن در وب‌سایت و شبکه‌های اجتماعی مربوط به کتابخانه؛
۲- مناسب‌سازی متن‌های مربوط به ویروس کرونا با همکاری سازمان و انجمن‌های مربوط به ناشنوایان به صورتی که به راحتی توسط افراد ناشنوا با هر تعداد دایره واژگانی قابل فهم باشد و سپس قرار دادن آن در در وب‌سایت و شبکه‌های اجتماعی مربوط به کتابخانه؛
۳- تهیه پوسترها و بروشورهای بیشتر تصویری و سپس قرار دادن آن در وب‌سایت و شبکه‌های اجتماعی مربوط به کتابخانه و همچنین ارسال از طریق شبکه‌های اجتماعی؛
۴- کتابخوانی و معرفی کتاب به زبان اشاره و همچنین زیرنویس‌کردن کلمات و تهیه فیلم از آن و بارگذاری آن بر روی وب‌سایت و شبکه‌های اجتماعی مربوط به کتابخانه و همچنین ارسال از طریق شبکه‌های اجتماعی برای اعضای ناشنوا و کم‌شنوای کتابخانه؛
۵- قصه‌گویی به زبان اشاره توسط کتابداران متخصص و تهیه فیلم از آن و بارگذاری آن بر روی وب‌سایت و شبکه‌های اجتماعی مربوط به کتابخانه و همچنین ارسال از طریق شبکه‌های اجتماعی برای کودکان ناشنوا.
لازم به ذکر است در شرایط فعلی که خیلی از افراد ماسک می‌زنند و بسیاری از ناشنوایان فقط می‌توانند لب‌خوانی کنند، و از طرف دیگری در صدا و سیما که وظیفه پرکردن اوقات فراغت و اطلاع‌رسانی همگانی را بر عهده دارد، ما به ندرت مترجم زبان اشاره داریم، کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی می‌توانند این خلاء اطلاعاتی را پر کنند و قدمی در راستای رسالت خود بردارند.
مآخذ:
پاکزاد، محمود (۱۳۷۵). هیاهو در دنیای سکوت.تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات.
ذنوبی، طیبه (۱۳۸۸). ضرورت و اهمیت آموزش و شناخت ادبیات برای دانش‌آموزان ناشنوا. تعلیم تربیت استثنایی. ۱۲، صص ۲۹-۳۴٫
قزل‌ایاغ، ثریا (۱۳۷۵). راهنمای ضبط کتاب‌های گویا برای نیروهای داوطلب. مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، ۷ (۲)، صص ۱۹-۳۱٫

منبع: http://ipla.ir/?p=2934

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *