پیکتوگرافی معلولیتی

پیکتوگرافی معلولیتی

دفتر فرهنگ معلولین

پیکتوگرافی را در فارسی، تصویر نگاری و لوگونگاری و گرافیک سازی خوانده‌اند. به خود تصویر پیکتوگرام می‌گویند.
پیکتوگرافی توسط سابهاس ماهاراجا بنیان‌گذاری شد. او در کانادا با معلولان ذهنی کار می‌کرد. اما از تلاش‌هایش برای آموزش بلیس به آنها نتیجه نگرفت. بنابراین، سیستم ارتباطی خود را با طراحی‌های سفید روی پس زمینه سیاه آغاز کرد. واژه‌ای که هر تصویر نشانه آن بود، در بالای تصویر با رنگ سفید نوشته می‌شد. برای نمونه مادر در طراحی پیکتوگرام این‌گونه است:

البته در زمان‌های نخستین که هنوز خط و حروف و کلمات وجود نداشت، انسان‌های نخستین با تجربه یاد گرفتند با تصویر، مفهومی را منتقل کنند. مثلاً برای نشان دادن مفهوم حیوان، تصویری از سگ یا گاو می‌کشیدند. بنابراین پیکتوگرافی سابقه دیرین دارد. در طول تاریخ کسانی بوده‌اند که تلاش کرده‌اند خط تصویری ابداع کنند و با این خط مطالبی را نوشته و در اختیار دیگران قرار دهند.
در دوره معاصر تصویرنگاری زیر مجموعه رشته گرافیک شد و از تجارب و دست مایه‌های این رشته بهره‌مند گردید. دوم اینکه در این دوره به معلولین کمک کرد تا ارتباطات خود را سامان‌دهی و توسعه دهند.
مراکز علمی اروپا و نیز در ژاپن در پنجاه سال اخیر به پیکتوگرافی معلولیتی اهتمام بسیار مبذول داشته و این دانش را توسعه دادند. هیرومی و مایوکو کتابی همراه با پیکتوام‌های معلولین در سال 2007 منتشر کردند. در ایران هنوز کتاب مستقل درباره پیکتوگرافی معلولیتی منتشر نشده است. اما در لابه‌لای کتب، مقالات و پایان‌نامه‌ها در این باره مطالبی یافت می‌شود. اما میثم ابراهیمی در مقطع کارشناسی ارشد رشته ارتباط تصویری (گرافیک) پایان‌نامه‌اش را در دانشگاه آزاد واحد یزد در سال 1393 با عنوان مطالعه کمیت و کیفیت علائم راهنما (پیکتوگرام) موجود در سطح شهر تهران برای جانبازان و معلولین حرکتی دفاع کرد.
هدف از انجام این پایان‌نامه مطالعه و بررسی کمیت و کیفیت علائم راهنمای شهری برای معلولین، شهر تهران به دلیل پایتخت بودن و قرار گرفتن در اولویت اولیه برای طراحی و تکمیل علائم می‌باشد، بدین صورت که ضعف علائم راهنما برای جانبازان و معلولین حرکتی در این شهر بسیار محسوس می‌باشد. با توجه به مطالعه‌های صورت گرفته در این تحقیق اکثر علائم راهنمای موجود در سطح شهر تهران برای معلولین حرکتی با عنوان جای پارک بوده که به دلیل محدودیت امکان رؤیت آنها توسط سایرین بسیار پایین می‌باشد که احتیاج به بررسی و طراحی‌های بیشتری دارد. طبق بررسی‌هایی که در طی موضوع انجام شد و طبق حمایت و وعده‌هایی از طرف سازمان‌های مربوطه شد، میزان موفقیت کار و احتمال عملی شدن آن تا حدودی رضایت بخش می‌باشد. با تبعیت از این نتایج بر این امر که، موضوع مورد نظر احتیاج به توجه بیشتر در شهر تهران و سپس در سایر شهرها دارد. در خصوص عنوان مقاله و علائم راهنمای شهری تا کنون بیشتر به صورت علمی از باب شهرسازی و جامعه شناسی پرداخته شده است و گرافیست‌های کمتری به این موضوع پرداخته‌اند. روش تحقیق در این پروژه به صورت کتابخانه‌ای و میدانی بوده و گردآوری مطالب اسنادی و مکتوب می‌باشند.
این پایان‌نامه گویا نخستین اثر درباره پیکتوگرام‌های معلولیتی در ایران است.
برای اطلاعات افزون‌تر به بلیس (Bliss) هم نگاه کنید.

مآخذ:
دانشنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، پوری سلطانی و فروردین راستین، تهران، فرهنگ معاصر، 1379.
کتاب برای کودکان با نیازهای ویژه: راهنمای مناسب‌سازی کتاب برای همه، سیسیل هافگارد سونسن، ترجمه سحر ترهنده و شبنم عوضی، تهران، مؤسسه فرهنگی هنری پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان، ۱۳۸۹.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *