گفت‌وگو با نویسنده کتاب “راهنمای نشریات معلولیتی”

گفت‌وگو با نویسنده کتاب “راهنمای نشریات معلولیتی”

مصاحبه کننده: دفتر فرهنگ معلولین، ۲ دی ماه ۱۳۹۷

توضیح
آقای اباذر نصر اصفهانی از چند سال قبل در حوزه کتابشناسی و اطلاع‌رسانی معلولین وارد شده و تاکنون چندین کتابشناسی سودمند منتشر کرده است. همچنین در عرصه راهنمانگاری، شناسنامه نویسی بر همایش‌ها و خلاصه در موضوعات مرجع و مرتبط به معلولین اقدامات خوبی داشته است.
آخرین کتاب او با عنوان راهنمای نشریات معلولیتی در آذرماه ۹۷ منتشر شد این اثر اولین اقدام در این حوزه است. برای اطلاع از ابعاد این پروژه با ایشان گفت‌وگویی انجام شده که تقدیم می‌گردد:

* علت و انگیزه شما برای تألیف این کتاب چه بوده است؟
ـ معلولین و تشکل‌های معلولیتی در ایران ده‌ها نشریه داشته‌اند، متأسفانه هیچ اقدامی در زمینه معرفی یا جمع‌آوری یا راهنماسازی این نشریات نشده است با اینکه این نشریات میراث فکری جریان معلولین در ایران است. و در فرهنگ‌سازی و ایجاد فضای فکری و فرهنگی تأثیر مهم و اساسی داشته است.
به پروژه‌های مختلف که درباره نشریات در ایران انجام شده، اعم از شناسنامه‌ها و راهنمایی‌هایی که برای نشریات نوشته‌اند یا کارهای مجموعه‌سازی که توسط متخصصان این حوزه انجام گرفته، هیچ نشانی از نشریات معلولین نمی‌یابیم و از نشریات معلولیت غفلت شده و کاری در زمینه معرفی آنها صورت نگرفته است. به نظر بنده زیربنایی‌ترین و اصلی‌ترین اقدام در زمینه نشریات معلولیتی گردآوری اطلاعات و تهیه بانک اطلاعاتی این نشریات است. این پروژه تسهیل کننده طرح های و برنامه‌های بعدی در این حوزه است.

* عنوان این کتاب «راهنمای نشریات معلولیتی» است آیا توضیح می‌دهید منظور چیست؟
ـ راهنما (Guide) گروهی از کتاب‌های مرجع هستند که به اطلاع‌رسانی در یک حوزه می‌پردازند مثلاً کتابی که همایش‌ها یا نشریات یا مراکز و مرسسات را معرفی می‌کنند، به نام راهنمای همایش‌ها یا راهنمای نشریات یا راهنمای مراکز معروف هستند.
نشریات در اینجا منظور هفته‌نامه، ماهنامه، فصلنامه، دوفصلنامه و سالنامه است که با زمان‌بندی‌ خاص منتشر می‌شده‌اند.
واژه معلولیتی از واژه‌هایی است که جناب استاد محمد نوری در برخی تحقیقاتشان استفاده می کنند و در توضیح آن بیان می‌کنند که: «معلولیتی ترکیبی از دو واژه معلولیت و «ی» نسبت است. معلولیت مصدر صناعی است مثل ایرانیت، علیت، نورانیت، مالکیت، خوبیت، انسانیت، مرغوبیت، دوئیت و معروفیت. اینها به معنای خوب بودن، انسان بودن، مالک بودن و مرغوب بودن می‌باشند.
با افزودن ی به آخر آنها، انسانیتی، مالکیتی، خوبیتی و مرغوبیتی پدید می‌آید. و منسوب می‌شوند به مفهوم اصلی. یعنی امور مربوط به انسانیت، مالکیت، خوبیت و مرغوبیت. از این‌رو معلولیت به معنای معلول بودن و معلولیتی یعنی نشریات منسوب و وابسته به معلولین است.
مرحوم علی‌اکبر دهخدا در لغت‌نامه ذیل «یت» توضیح مکفی آورده و کسانی می‌خواهند در این باره بیشتر بدانند به لغت‌نامه دهخدا مراجعه کنند.
گاه در فرهنگ فارسی با کمبود واژه‌ها برای نگارش مواجه می‌شویم. و لازم است از قواعد و ضوابط ادبیات فارسی استفاده کنیم و واژه‌های موردنظر را بسازیم. تا با استعمال زیاد و بسامدی جای خود را باز کنند. معلولیت و معلولیتی قبلاً به ندرت کاربرد داشت ولی نیازها و ضرورت‌ها موجب شده جا بیفتد و بسیاری به کار می‌برند. امروز چندین کتاب چاپ شده داریم که در عنوان آن معلولیت به کار رفته است.»
اگر بخواهیم واژه معلولیتی را به کار نبریم باید یک عبارت یا یک جمله چند کلمه‌ای به کار ببریم مثل «نشریات درباره افراد معلول و موضوعات مرتبط به آنها» ولی به جای عبارت فوق می‌گوییم: «نشریات معلولیتی». از این‌رو این کلمه راهگشاتر است.
اما گاه می‌پرسند اگر به جای معلولیتی بگوییم نشریات معلولین؛ چه اشکالی دارد؟ باید عرض کنم این ترکیب گویای همه واقعیت نیست چون نشریات معلولین یعنی نشریاتی که مالِ معلولین است یعنی معلولین پدید آورنده آنها هستند؛ یا به معنای نشریاتی است که درباره معلولین یعنی اشخاص دارای معلولیت است. هر کدام از این دو مفاد و معنا را در نظر آوریم، اشکالاتی پدید می‌آید. در معنای اول نشریاتی هست که افراد سالم منتشر کرده‌ و مالِ افراد سالم است ولی محتوای آن درباره معلولین است. و در معنای دوم نشریات هست که معلولین چاپ کرده ولی درباره شخص بلکه درباره مثلاً مراکز یا معلولیت‌ها است. هر مقدار واژه‌ها بار معنایی بیشتر داشته و رساتر و گویاتر باشند، فرهنگ را غنی‌تر می‌سازند. از این‌رو از ادباء و اهالی فرهنگ خواهش می‌کنیم در زمینه فرهنگ فارسی معلولین کمک کنند و واژه‌سازی را گسترش دهند تا نویسندگان با کمبود مواجه نباشند. در این مورد معلولیتی واژه‌ای است که دامنه معنایی آن وسیع و گویا است.

* چشم‌انداز و اقدامات بَعدی شما یا دفتر فرهنگ معلولین در زمینه نشریات معلولیتی چیست؟
ـ یک ضرورت بسیار مهم ترویج روزنامه‌نگاری در جامعه هدف است. اگر این حرفه رشد و توسعه پیدا کند معلولین هم به اشتغال می‌رسند و هم از این طریق نبض رسانه‌ها را به دست می‌گیرند و می‌توانند پیام‌های خود و توانمندی‌های خود را به گوش جامعه و جهان برسانند.
اقدام دیگر جمع‌آوری خود نشریات و تأسیس یک مجموعه از نشریات معلولیتی است تا دسترسی به آنها راحت‌تر باشد.
لازم به ذکر است متأسفانه معلولین از نظر کتاب ضعیف‌اند. یعنی کتاب‌هایی درباره تاریخ تحولات معلولین، تاریخ ناشنوایی یا نابینایان و صدها موضوع دیگر نداریم. این به معنای این است که منبع برای پژوهشگران وجود ندارد. اما نشریات می‌توانند منبع جایگزین باشند و با مراجعه به آنها اطلاعات موردنظر را به دست آورد. از این نظر نشریات معلولیتی اهمیت مضاعف دارند و باید به جمع‌آوری آنها اهتمام ویژه داشت.

* آیا توصیه‌ای در این زمینه دارید؟
ـ از همه افراد در داخل و خارج از کشور و از تشکل استدعا و خواهش می‌کنم اگر نشریه‌ای دارند حتی یک شماره و حتی مندرس و یا نشریه‌ای سراغ دارند، ما را در جریان بگذارند و اطلاع دهند. بالاخره بعضی از این نشریات به عنوان کتاب باطله دور ریخته می‌شود یا به کسانی که نان خشکه می‌خرند، می‌دهند. اما اگر به ما بدهند یا بفروشند در چرخه فرهنگی معلولین به کار گرفته خواهد شد.
دوم از دانشگاه بهزیستی و توانبخشی استدعا داریم هر سال چند پایان‌نامه درباره اینگونه موضوعات مطرح کنند. اکثر پایان‌نامه‌های این دانشگاه توانبخشی به معنای خاص یعنی توان‌افزایی جسم است. در صورتی که توان‌افزایی فرهنگی و فکری و اعتقادی هم اهمیت دارد.

* با تشکر از جنابعالی که وقت خود را در اختیار ما گذاشتید.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *