قابل توجه خانم اشرف بروجردی رئیس کتابخانه و مرکز اسناد ملی ایران

قابل توجه خانم اشرف بروجردی
رئیس کتابخانه و مرکز اسناد ملی ایران

محمد نوری

روز ۲۴ مهر ۱۳۹۷ به مناسبت روز عصای سفید، خبرگزاری مهر گفتگویی با خانم اشرف بروجردی رئیس کتابخانه ملی ایران درباره کتب و منابع اطلاعاتی برای معلولان و نابینایان و تالار رودکی ویژه معلولان و نابینایان در کتابخانه ملی داشته و منتشر کرده است.
صحبت‌ها و اظهارات ایشان از این نظر که یک مسئول به مسائل و مشکلات این قشر جامعه می‌پردازد، قابل تقدیر و سپاس است؛ زیرا بسیاری از مسئولین به موضوعات و مشکلات معلولین ایران نمی‌پردازند. با اینکه اکثر مسئولین با حوزه معلولین مرتبط‌ اند و هر کدام از زوایه‌ای باید به رفع مشکلات معلولان بپردازند. اما از چند نظر سخنان ایشان قابل توجه و ملاحظه و نقد است:

۱ـ ایشان می‌فرماید در کتابخانه ملی، ۷۰۰ متر فضا به اسم تالار رودکی به معلولین و نابینایان اختصاص یافته و کتاب‌ها و منابعی در این سالن در اختیارشان قرار دارد. اما فقط از کتاب به خط بریل و کتاب گویا و صرفاً درباره نابینایان صحبت می‌کند. با اینکه معلولین دارای طیف گسترده از ناشنوایان، نابینایان، جسمی ـ حرکتی‌ها، ذهنی‌ها، سالمندان و غیره است. اگر فقط به یک گروه از اینان توجه شود و از قشرهای دیگر غفلت گردد، نوعی تبعیض و بی‌عدالتی است. کتابخانه ملی ایران چون از بودجه عمومی و ملی استفاده می‌کند حتماً باید تبعیض قائل نشده و به همه اقشار دارای معلولیت نگاه عدالت آمیز و یکسان داشته باشد.
دکتر بروجردی، رئیس محترم کتابخانه ملی در این گفتگو حتی یک کلمه درباره ناشنوایان، اوتیسمی‌ها، حرکتی‌ها که در این روزها در مسابقات پاراآسیایی در جاکارتا اندونزی افتخارهای بسیار آفریدند، صحبت نکرده است و اطلاع داریم که کتابخانه ملی اهتمام جدی به جمع‌آوری دیگر معلولین نداشته است. با اینکه در قوانین مصوب ایران مثل قانون الحاق به کنوانسیون همه معلولان نیازمند به توجه و دولت موظف است به همه قشرهای دارای معلولیت اهتمام داشته باشد. نه اینکه یک قشر که منابع کتابخانه‌ای آن بیشتر است، معطوف توجه قرار گیرد و قشرهای دیگر که منابع درباره آنها کمتر است و کار درباره آنها مشکل‌تر است کنار گذارد.

۲ـ در ایران تشکل‌های مردمی بسیار کتابخانه‌هایی ویژه نابینایان ایجاد کرده‌اند که از نظر کمی و کیفی بهتر از کتابخانه ملی و تالار رودکی است. با اینکه بودجه کتابخانه ملی قابل مقایسه به این تشکل‌های کوچک نیست. از کتابخانه ملی و ریاست محترم آن انتظار می‌رود که فقط به جمع‌آوری منابع کتابخانه‌ای و سرویس‌دهی نپردازند و به صورت گسترده و همه جانبه اقدام نمایند.
برای مثال در این سال‌ها در این محورها نیاز مبرم هست:
* پایان نامه‌های درباره موضوعات معلولیتی تجمیع شود و کتابدار مرجع خبره و کارشناس در این زمینه به پرسش‌ها پاسخ دهد و راهنمایی کند. استادان، دانشجویان عادی علاقه‌مند به تألیف پایان نامه درباره موضوعات معلولیتی، خود معلولان، نیاز به راهنمایی دارند. سایتی ایجاد شود تا به مشکلات آنها پاسخ گوید.
* انتقال تجارب و دانش از کشورهای پیشرفته در امور معلولین، با موانع متعدد مواجه است. کتابخانه ملی می‌تواند در این زمینه اقدام کند.
* تألیفات غیر منتشره و دست‌نوشته‌های درباره موضوعات معلولیتی که خود معلولان یا افراد عادی نوشته‌اند بسیار است، اما جمع‌آوری نشده است. کتابخانه ملی بهترین مرکز برای رفع این مشکل است.
* در مورد کتابدار مرجع ویژه منابع معلولین کتابخانه ملی می‌تواند، نیرو تربیت و در اختیار کتابخانه‌ها قرار دهد.
* اسناد درباره موضوعات معلولیتی قابل دسترسی نیست یا دسترسی به آنها مشکل است.
پنج مورد فوق که معلولان به آنها نیاز دارند، معرفی شد و امید است ریاست محترم به این ضرورت‌ها و نیازها هم اهتمام فرماید.

۳ـ با توجه به دور دست بودن کتابخانه و ناتوانی اکثر معلولان از استفاده از مترو و گرانی وسایل حمل و نقل، اگر کتابخانه ملی با هماهنگی با مرکز حمل و نقل شهری، روزانه از چند نقطه تهران، افراد خواهان را به کتابخانه بیاورد و رأس ساعت خاص برگرداند. یا به هر روش که ریاست محترم خانم بروجردی صلاح می‌داند مشکل آمد و رفت معلولان به کتابخانه ملی را رفع کند.

۴ـ نقش کتابخانه ملی در بسیاری از کشورها، ایجاد سامانه جهت دسترس‌پذیری انواع منابع برای معلولان است. دسترس‌پذیری مبحث گسترده و دارای ابعاد علمی است. تمنا می‌کنیم خانم دکتر بروجردی به این مسئله اهتمام فرمایند.
امروزه در برخی کشورها، سامانه‌های دسترس‌پذیری آن‌چنان پیشرفت داشته که معلولان در خانه، در بیمارستان یا در مدرسه و دانشگاه به سرعت به نیازهای خود دسترسی پیدا می‌کنند. در ایران طرح‌هایی در این باره هم منتشر شده است و مطالعات کارشناسی بوده ولی نهادهای دولتی گویا اهتمام جدی نمی‌خواهند داشته باشند.

۵ـ مناسب‌سازی یک ضرورت جدی برای همه معلولان است ولی هر گروه از آنها به علائم و سامانه‌های خود نیاز دارند، نابینایان به روش‌های لمسی و گویایی، ناشنوایان به روش‌های تصویری و بصری، جسمی ـ حرکتی‌ها به روش‌های انتقال دهنده و رفع موانع حرکت، بخشی از ذهنی‌ها به روش‌های رفتاری و خلاصه هر دسته به نوعی مناسب‌سازی نیاز دارند و متأسفانه در کتابخانه‌ ملی فقط برخی از مسیرها سامان‌دهی شده ولی در زمینه‌های دیگر اقدامی انجام نشده است.

۶ـ خانم دکتر بروجردی رئیس کتابخانه ملی، فرهنگ سازی برای معلولین یک ضرورت جدی است، تشویق آنان به کتاب و کتاب‌خوانی، معرفی پیشرفت آنان از طریق روی آوردن به کتاب و مطالعه و اما کتابخانه ملی در این زمینه چه اقدامی داشته است؟

۷ـ اطلاع‌رسانی ضرورت دیگر معلولان است، انتشار کتاب، چکیده نویسی و مأخذشناسی کتب و در اختیار معلولین گذاشتن، کتب جدیدی که خود افراد دارای معلولیت نوشته‌اند را رونمایی کند و معرفی کند.
البته کتابخانه ملی دو عنوان کتاب‌شناسی در زمینه کتب گویا و بریل منتشر کرده ولی نیاز به ده‌ها عنوان کتب مرجع دیگر هست. سایت‌ها، شبکه‌های مجازی معلولان، شخصیت‌های دارای معلولیت و نخبه، نشریات معلولیتی، مراکز معلولان، پایان‌نامه‌ها، کتب دیجیتالی و غیره نیاز به کتابشناسی و فرهنگنامه نویسی و راهنما نگاری دارند.

۸ـ وضعیت معلولین در عرصه کتب مرجع مثل دانشنامه و فرهنگنامه بدتر است، فقط یک عنوان دانشنامه ناشنوایان (به کوشش محمد نوری) در ایران منتشر شده است. با اینکه حداقل باید چند صد عنوان کتاب مرجع این‌چنینی در اختیارشان باشد.

۹ـ چند عنوان کتاب ویژه ناشنوایان و به زبان اشاره تألیف شده و کتابخانه ملی دارد؟ آیا ناشنوایان نیاز به منابع ندارند؟
به نظر می‌رسد ناشنوایان مظلوم‌ترین قشر دارای معلولیت‌اند و امیدواریم نهادهایی مثل کتابخانه ملی به آنها توجه و اهتمام نماید.

۱۰ـ کتابخانه ملی طی سالیان طولانی صدها نشست و جلسه برگزار کرده، اما چند نشست و همایش درباره معلولین بوده است. تنها یک بار جشنواره کتاب در سال ۹۵ در کتابخانه برگزار شد ولی هزاران سوژه ناب و بسیار مهم در فرهنگ معلولین هست که قابل توجه می‌باشد.

خانم دکتر بروجردی، می‌‌دانید که جهان امروز به عمل بیش از سخن توجه می‌کند. و می‌دانید معلولیت و اهتمام به معلولان یک شاخص مهم در سنجش رفتار یک مسئول و یک دولت است. رفاه، اشتغال، مراعات حقوق، عدالت و رفع تبعیض، رفع ظلم، سواد و دانش و بالاخره پیشرفت و ترقی یک جامعه را در تابلوی معلولان آن جامعه می‌بینند. اما وضعیت معلولان جامعه ما چگونه است؟ حتی به توصیه‌های رهبران دینی، امام علی علیه السلام و امام حسین علیه السلام چه اندازه اهتمام داشته‌ایم؟ مدیران ارشد ایران چه رفتاری در حل مشکلات و رفع موانع برای معلولیت داشته‌اند؟
اینها پرسش‌هایی است که معلولان در جلسه‌های خود مطرح می‌کنند و یکی یکی مسئولین را زیر ذره‌بین دارند.

– متن مصاحبه خانم اشرف بروجردی رئیس کتابخانه ملی ایران با خبرگزاری مهر

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *