هنر درمانی

هنر درمانی

به تجربه ثابت شده هنرهایی مثل موسیقی، تئاتر، تئاتر عروسکی، عروسک‌سازی، نقاشی و غیره در ارتقای فکری و بدنی معلولان مؤثر است و به درمان و توان‌بخشی آنها کمک می‌کند از این‌رو هنر توانی یا Arttrapy در جهان مطرح است؛ اما در ایران متأسفانه مراکز دولتی در این حوزه خط‌مشی قابل توجه ندارند ولی تشکل‌های مردمی کارهای خوبی انجام داده‌اند. اخیراً حمیده خوروش با خانم گلباز مصاحبه‌ای در این زمینه داشت که تقدیم می‌گردد.

عروسک‌ واسطه‌ای بین مربی و کودک است
گفتگو با مدرس کارگاه هنر درمانی در یزد

برگزاری کارگاه آموزشی هنر درمانی رشته عروسک‌سازی در مردادماه سال جاری برای مربیان و مسئول فنی مراکز توانبخشی روزانه بهانه‌ای شد تا به سراغ مدرس این کارگاه آموزشی خانم گلباز برویم، کارگاه دو دوره پنج روزه‌ای که به همت سازمان بهزیستی یزد و با همکاری انجمن مراکز غیر دولتی یزد، در مرکز فیاض بخش برپا شد و مربیان را با ساخت عروسک و عروسک گردانی آشنا کرد.
۱ـ خانم گلباز هدف از برگزاری این کارگاه‌های آموزشی چیست؟
در واقع مربیان سازمان بهزیستی با تکنیک‌های مختلف نمایش عروسکی آشنا می‌شوند و با کارکردهای آموزش درمانی و اجرایی‌اش در مراکز مختلفی که دارند کار می‌کنند.
۲ـ این دوره‌ها چقدر می‌تواند مفید و مثمر ثمر باشد؟
این کار تقریباً یکسال کارشناسی شده تا به سرانجام برسد. تمام شاخه‌های مختلف هنری از آنجایی که رویکردهای آموزشی و درمانی هم پیدا می‌کند قطعاً در مراکز کارکردهای مختلف دارد. هنر نمایش عروسک درمانی در مواقع در سطح دنیا الآن مطرح می‌باشد و روانشناسان، روانپزشکان، مددکاران و مربیان با مراکز مختلف و مؤسسات مختلف دارند به آن ورود پیدا می‌کنند هر چند این هنر در ایران نوپا می‌باشد ولی مدت‌هاست روی آن کار کارشناسی شده تا تکنیک‌های شاخص انتخاب شود.
۳ـ این آموزش برای مددکاران چه بخشی می‌باشد؟ توانبخشی با اجتماعی؟
مراکز مختلف نمایش عروسکی در سطح کلان چه بهزیستی، چه آموزش و پرورش، چه مراکز سازمان فرهنگی هنری شهرداری الآن ورود پیدا کرده است. یک جاهایی به صورت ناخودآگاه دارد تأثیر می‌گذارد عروسک به صورت فانتزی و فضای خلاقی که می‌تواند ایجاد کند به عنوان یک واسطه عمل می‌کند بدون اینکه آگاهانه مربی بخواهد این جریان را پیش ببرد. این جریان در حوزه بهزیستی هدفمندتر است یعنی ما آمده‌ایم مربیانی که دارند کار می‌کنند را به این هدف برسانیم که آگاهانه از ابزار عروسک استفاده کنند و مسئله دوم اینکه به خاطر وجود عروسک‌های نمایشی، خیلی وقت‌ها مراکز اصلاً در حوزه عروسک نمایشی ورود پیدا نمی‌کنند اولین مسئله‌ای که پیش می‌آید ساخت و ساز عروسکی است و عدم آشنایی آنها با فضاهای مختلف و تکنیک‌های مختلف عروسکی، همین باعث شده است که تعداد کارهایی که در سطح جشنواره‌های بهزیستی دارد انجام می‌شود بسیار اندک باشد و اصلاً مربیان در مراکز خودشان نیز به شکل ابتدایی هم ورود پیدا نکنند، اما بعضی از مربیان به صورت ناخواسته این کار را انجام دادند یعنی با عروسک‌های خیلی ساده بازاری یا عروسک خلاق دست‌ساز این کار را انجام می‌دهند. ما داریم سمت و سو و هدف می‌دهیم و داریم به این سمت کششان می‌دهیم که هدفمند به این جریان برسند.
۴ـ آیا برای مددجویان ذهنی، جسمی نیز تأثیری دارد؟
بله قطعاً، برای تمام طیف‌های مختلفی که زیرمجموعه بهزیستی دارند کار می‌کنند تأثیرات مختلفی دارد، بچه‌های جسمی حرکتی وقتی عروسک گردانی می‌کنند یا خودشان را در قالب یک شخص دیگر قرار می‌دهند خیلی وقت‌ها مسائل ذهنی، فکری خودشان را برون فکنی می‌کنند چون عروسک گردانی یک واسطه می‌باشد.
۵ـ یعنی به صورت نماد برای معلولین خودش را نشان می‌دهد؟
نمی‌شود گفت نماد، در واقع یک هویت دارد برایشان یک شخصی که ممکن است خودشان باشد اما خودشان نتوانند مسائلی که درگیرش هستند را عنوان کنند اما در قبال و هویت و شخصیتی که دارند می‌سازند و ارائه می‌دهند و باهاش زندگی می‌کنند خیلی راحت مشکلات و مسائلشان را مطرح می‌کنند. به لحاظ حرکتی برایشان خیلی قابلیت‌های مختلف دارد، اعتماد به نفس و عزت نفسشان را بالا می‌برد. به لحاظ حسی و حرکتی خیلی درگیرشان می‌کند. به لحاظ بازی در شخصیت‌های دیگر، در روند داستان‌سازی و خلق و فانتزی فضاهایی که نمایش عروسکی در اختیارشان می‌گذارد خیلی می‌تواند بهشان کمک کند و در واقع بچه‌ها را وارد دنیای تخیل کرده و ذهنشان را درگیر فضایی می‌کند که به آن اهدافی که مورد نیاز ما است آرام آرام و خیلی هنرمندانه برسد.
۶ـ می‌تواند برایشان منبع درآمدی هم داشته باشد؟
قطعاً. می‌توانند اجرا داشته باشند در سالن‌های و از ارگان‌های مختلف حمایت بگیرند. می‌توانند در بخش ساخت و ساز تا آن حدی که امکان دارد بتوانند عروسک‌ها را به سمت ساختاری پیش ببرند که برایشان فروش عموم داشته باشد و اصلاً در قالب نمایشی بهش نگاه نکنند. در قالب اجرایی نمایشی این امکان وجود دارد که بتوانند در مکان‌های مختلف به اجرا بروند. حتی در سازمان بهزیستی این امکان وجود دارد که حمایت بشوند، به مهدکودک‌ها در اعیاد و مراسم‌های مختلف که نیاز اجرایی برایشان وجود دارد کار ارائه بدهند. اگر واقعاً گروهی منسجم در استان وجود داشته باشد و بخواهد کار کند قطعاً ازش حمایت می‌شود.

منبع: آوای رسا، ش۹۴، مرداد۱۳۹۷، ص۳

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *