موزه ها و میراث فرهنگی با معلولان مهربان نیستند

unnamed (1)روز جهانی موزه ها و هفته میراث فرهنگی این فرصت را پیش روی مان قرارداد تا باردیگرازدلتنگی هایمان درزمینه نادیده گرفته شدن یکی از کمترین و بدیهی ترین حقوق اجتماعی, فرهنگی معلولان ایران که متاسفانه درامکان دسترسی به موزه ها و اماکن قدیمی, این یادگار نسل ها و اجداد یک ملت و شرایط بسیار آزادهنده موجود برای گروههای بسیاری ازمعلولان و سالمندان دربازدید ازاین اماکن سخن بگوئیم.
بر مبنای تعریفی که ایکوم “شورای جهانی موزه‌ها” از موزه می دهد، موزه عبارت است از مکان گردآوری، نگهداری، مطالعه، بررسی کردن و به نمایش گذاشتن نعمتهای فرهنگی یا طبیعی به منظور آموزش، پژوهش و ارزش دادن به این مجموعه ها و لذت بردن از آنها, امروزه در کشورهای مختلف جهان موزه های متعدد آثار باستانی، مردم شناسی ، طبیعی، حیوانات، وحوش و … ، مجموعه ی تاریخی آن کشورها را بازگو می کند. فرهنگ و تمدن هر قوم و ملتی از طریق اشیاء و وسایلی که در موزه ها جمع آوری شده، شناخته می شود. یکی از راههای شناخت اقوام گذشته و آشنایی با نحوه ی زندگی آنها، از طریق موزه ها به دانش آموزان و دانشجویان آموزش داده می شود.
شاید کسانی که بیش از سیصد سال پیش پایه گذار اولین موزه به شکل امروزی آن در موزه آشمولین در شهر آکسفورد بوده اند هیچگاه فکر نمی کردند که موضوع موزه امروزه به عنوان یکی از با اهمیت ترین موضوعات فرهنگی جوامع تبدیل شود و از نظر تعداد به حدود ۸۰/۰۰۰ موزه در جهان افزایش یابد.
حل بسیاری از معضلات و موضوعات جوامع به دوش موزه ها و پاسخ به بسیاری از سوالات به عهده نهاد موزه واگذار شده است، معضلاتی مانند هویت، حفظ فرهنگها و گسترش آن، امنیت ملی، رونق اقتصادی، گسترش گردشگری، ایجاد خلاقیت و نوآوری، ایجاد انگیزه و ایده، آموزش مهارتهای تجربه شده در مواجه شدن با مشکلات متعدد طبیعی و غیره … همه این موضوعات و بسیاری دیگر رسالتی است که موزه ها به عهده دارند و برای انجام چنین رسالتی موزه ها روز به روز راههای جدیدی را جستجو می کنند به گونه ای که امروزه دیگر کشورها معرفی اشیا را دنبال نمی کنند بلکه ایجاد فضای تعاملی، آموزش و مفهومی هدف آنهاست. فضایی که مخاطب با موزه تعامل پیدا کند و به کشف و شهود رسیده و با باورپذیری به پاسخها دست می یابد.
مدیر کل موزه های کشور در مراسم بزرگداشت روز جهانی موزه وهفته میراث فرهنگی به رشد ۵۰ درصدی موزه های خصوصی در کشور اشاره کرد و گفت:دردوسال گذشته رشد موزه های بخش خصوصی و افتتاح ۴۰ موزه توسط افراد حقیقی سبب شد که برای نخستین بار در طول تاریخ موزه داری کشور بخش خصوصی از دولت پیشی بگیرد.امیدواریم در سال جاری هر ۱۰ روز شاهد افتتاح یک موزه باشیم و در سال آینده هر هفته به ایجاد یک موزه و در سال های آینده هر روز به افتتاح یک موزه بپردازیم.سال گذشته بیش از ۲۰ میلیون بازدید کننده از موزه ها و بناهای تحت نظارت سازمان میراث فرهنگی وجود داشت. به طوری که اگر این آمار را به دیگر موزه های سطح کشور اضافه کنیم قطعا به رقم ۲۵ میلیون بازدید کننده خواهیم رسید. او گفت: در کشوری که ۸۰ میلیون جمعیت دارد آمار ۲۰ میلیون بازدید کننده آمارامیدوار کننده ای است.
unnamed (3)اما امروز موزه ها و گنجینه های فرهنگی کشور دربیشتر مواقع برای معلولان و سالمندان و افرادی که با محدودیت های جسمی, بینایی و شنوایی مواجه هستند قابل دسترس نیست. ازبیش از ۴۰۰ موزه دولتی و غیردولتی کشور تعداد انگشت شماری, آنهم بصورت محدود برای معلولان قابل دسترس است و مابقی کمترین امکانات و تجهیزات مورد نیازاین جمعیت کثیرکه می توانند و تمایل دارند به عنوان بازدیدکننده دراین اماکن فرهنگی حضورداشته باشندرا دراختیارندارند. این درحالی است که دربسیاری ازکشورهای جهان که حتی یک هزارم پیشینه ایران راندارند و ازقدمت تاریخی و فرهنگی زیادی هم برخوردارنیستند, شرایط برای بازدیدکنندگان معلول از آثارفرهنگی , تاریخی و بخصوص میراث فرهنگی و موزه ها چنان فراهم شده است که این قبیل مردم بدون هیچگونه مانع و مشکلی هرزمان اراده کنند خواهند توانست ازاین مکانها بازدید کنند. در ورودی این اماکن انجاکه امکان داشته با ایجاد رمپ و شیب راهه , بالابر وآسانسور مکانیکی و الکتریکی شرایطی ایجاد شده که افراد دارای صندلی چرخدارباکمترین زحمت بتوانند ورود پیداکنند و آنجا که ایجاد تغییرات به اصل و قدمت بنا آسیب می رسانده با استقرار حمل کننده های صندلی چرخدار, حمل کننده های نفربر وانواع ابزارمتحرک کمک حرکتی امکان مراجعه و بازدید از موزه و مکان تاریخی وفرهنگی بااستفاده ازپرسنل اموزش دیده برای معلولان فراهم شده است . درگوشه ایی ازاغلب مورزه ها ماکتی برجسته از آثار بنمایش گذاشته شده و همچنین فضاهای داخل موزه برای نابینایان درنظرگرفته شده است و درکنارتابلوهای راهنما نصب شده روی محفظه هریک ازآثار, راهنمابه خط بریل هم تهیه و نصب شده است که نشان دهنده مشخصات اثر واطلاعات ضروری مربوطه می باشد. درکنارراهنمایان موزه ها که معمولا” به چند زبان بین المللی تسلط داشته و معرفی آثارنگهداری شده درموزه ها به گروهها و افراد بازدیدکننده را بعهده دارند, یک نفرراهنمای مسلط به زبان اشاره اطلاعات لازم را دراختیار بازدیدکنندگان ناشنوا ازموزه قرار می دهد. یااینکه سیستم های تصویری عین توضیحات راهنمایان موزه ها را به چند زبان درنقاط مختلف موزه برای ناشنوایان نمایش می دهند.
درفضاهای عمومی ایجاد سرویس بهداشتی استاندارد افراد دارای صندلی چرخدار, پیش بینی پارکینگ خودرو معلولان درنزدیکترین مکان به درب ورودی , نصب تلفن عمومی وسایر دستگاههای خدماتی درارتفاع مناسب برای کاربران صندلی چرخدار, درنظرگرفتن پیشخوان راهنما و اطلاعات در ورودی ساختمان باارتفاع مناسب برای پاسخگویی به افراد دارای صندلی چرخدار, نصب علائم برجسته مسیریاب درکف و دیوارهای جانبی برای نابینایان ازجمله امکانات عمومی استفاده شده دراین مکانها می باشد. ورود معلولان به اتفاق یک نفرهمراه به کلیه مراکز فرهنگی , تاریخی و موزه ها دربیشترکشورهای اروپایی و آمریکا بصورت رایگان بوده و نکته جالب اینکه با توجه به اجباری بودن استانداردهای مناسب سازی دراماکن عمومی برای معلولان دراین کشورها, چنانچه درجایی برخلاف استانداردهای تعیین شده شرایط لازم مهیانباشد فردمعلول یاسالمند می تواند علیه مدیران این اماکن اقامه دعوی نموده و حتی مطالبه خسارت نماید. سوابق نشان داده است دربیشترموارد محاکم قضایی دراین خصوص به نفع افراد معلول که حقوقشان درنظرگرفته نشده رای داده اند و جرایم نسبتا”سنگینی هم دراین خصوص برای این قبیل اماکن درنظرگرفته اند.
توسعه و گسترش ایجاد موزه و بالطبع بالارفتن فرهنگ بازدید ازموزه ها و سیرصعودی متقاضیان ورود به موزه باید برای تمام گروههای اجتماعی مورد توجه باشد, معلولین وسالمندان دراین عرصه متاسفانه مورد توجه و ارزیابی قرارنگرفته و هنوز هم نمی گیرند. هنوز سازمان میراث فرهنگی , صنایع دستی وگردشگری علیرغم عضویت ریاست آن درستاد هماهنگی مناسب سازی کشور هیچ قدم مثبتی درزمینه برنامه ریزی درخصوص تامین نیازهای گردشگران معلول و سالمند و ایجاد امکانات و تسهیلات مناسب گردشگری برای معلولان ایرانی و گردشگران معلول وسالمند خارجی برنداشته اند. علیرغم تذکرات متعدد, هنورضرورت ایجاد ستاد, دفتر ویابخشی بمنظور پیگیری و هماهنگی درموضوعات مختلف توریسم معلولان درسازمان میراث فرهنگی کشور و ادارات تابعه آن درسراسرکشورازسوی معاون رئیس جمهور و رئیس این سازمان احساس نمی شود!! علیرغم عضویت ایران درسازمان جهانی گردشگری UNTWO و الزام به رعایت مصوبات این نهاد بین المللی گردشگری , هیچ توجهی به مصوبات وتوصیه های این نهاد جهانی درزمینه ایجاد دسترسی درزمینه گردشگری برای افراد معلول وسالمنددرکشورمان ازسوی سازمان میراث فرهنگی, صنایع دستی وگردشگری صورت نگرفته و…..تمام این کم توجهی ها و کاستی ها موجب گردیده است موزه ها و گنجینه های فرهنگی و هنری و تاریخی درایران برای معلولان ناشناخته بماند و حتی در روز جهانی موزه ها هم فرصت بازدید و آشنایی باتاریخ و پیشینه سرزمین کهن ایرانی بصورت ناعادلانه برای این اکثریت خاموش فراهم نشود.
منبع: مسعود ورزنده، سایت آداک گردشگران معلولین، ۱ خرداد ۱۳۹۵

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *