روابط اجتماعی نابینایان ناشنوا

روابط اجتماعی نابینایان- ناشنوا

ترجمه آناهیتا خضری

افراد نابینا- ناشنوا دارای آسیب مهمی در حواس‌ بینایی و شنوایی خود هستند. بعضی از آنها کاملاً نابینا- ناشنوا هستند درحالی‌که سایرین باقی مانده‌ای از یک‌ یا هردو حس قابل استفاده را دارند. 95 درصد از یادگیری ما در مورد خود و جهان از راه حواس بینایی و شنوایی انجام می‌شود؛ بنابراین افراد نابینا- ناشنوا با چالش جدی به ویژه در یادگیری، برقراری ارتباط، دسترسی به اطلاعات و درك جهان اطراف خود روبه رو هستند. تقریباً‌2300 نفر نابینا- ناشنوا در انگلستان وجود دارند. بعضی از آنها با نارسایی بینایی و شنوایی متولد شده‌‌اند. در حالی كه سایرین بعدها دچار نارسایی هر دو حس در زندگی شده‌اند.
چالش‌های پیش روی این افراد كدامند؟
افراد نابینا- ناشنوا ممكن است از روش‌های مختلف برقراری ارتباط در طول زندگی خود استفاده كنند یا به كاربرد آنها تشویق شوند. احتمالاً بعضی از افراد همیشه بیش از یك روش ارتباطی را به كار می‌برند. چالش‌های افراد نابینا- ناشنوای مادرزاد در برقراری ارتباط نسبت به افرادی كه دارای تجربه‌ای از كاربرد حس بینایی و شنوایی خود در سال‌های اولیه زندگی هستند بسیار متفاوت است. تأكید بر اینكه افراد نابینا- ناشنوا دارای نیازهای ارتباطی بسیاری هستند كه ممكن است در طول زمان تغییر كند اهمیت دارد. از این گذشته بعضی از افراد نابینا- ناشنوا ممكن است از بیش از دو روش ارتباطی برای بیان خود استفاده كنند اما اطلاعات را با استفاده از روش‌های مختلفی دریافت كنند.
ارتباط كلی
در هنگام كمك به فرد ناشنوا برای برقراری ارتباط باید انواع روش‌ها را پیش رو داشت. احتمالاً به كارگیری روش‌های مختلف ارتباطی با همدیگر مفید می‌باشد. این حالت غالباً موسوم به رویكرد ارتباط كلی است.
روش‌هایی كه می‌تواند در رویكرد ارتباط كامل به كار رود عبارت‌اند از:
– استفاده از:
– گفتار
– انواع زبان‌ اشاره
– تصاویر
– نمادها
– خط بریل
– یادداشت كردن (ثبت) كلمه‌ها
– زبان بدن
– اشیاء مهم قابل رجوع
– ترسیم خط
– Moon
– هجی با انگشتان
– حالت‌های چهره (ژست‌ها)
– مدل‌ها (الگوها)
– نوار ضبط صوت
استفاده از زبان حركات بدن
بعضی افراد به ویژه كسانی كه نابینا- ناشنوای مادرزاد هستند، ممكن است هیچ وسیله ارتباطی آشكاری نداشته باشند. در این موارد مشاهده فرد در بیش از یك دوره زمانی برای جست و جوی حركات دقیق صورت یا بدن اهمیت دارد. این حركات می‌تواند بیانگر آن باشد كه نسبت به آنچه كه در اطرافشان می‌گذرد آگاهی دارند.
این احتمال وجود دارد كه در زمانی بیشتر روش ارتباطی‌ای را ایجاد كرد كه به فرد اجازه درك فعالیت‌های پیشنهادی را بدهد و حركات دقیق زبان بدن آنها درك شود.
بدون نظام ارتباطی مشخص، فرد نابینا- ناشنوا ممكن است به درستی درك نشود. ضرورت دارد شخصی كه در تماس با فرد نابینا- ناشنوا قرار می‌گیرد نسبت به راههایی كه احتمالاً برای برقرای ارتباط به كار می‌رود نظیر زبان بدن و برخی ژست‌های توصیف كننده خود، حساس باشد.
ایجاد محیط مناسب
بهتر است هر گونه تلاش برای توسعه محیطی كه برطرف كننده نیازهای ارتباطی فرد باشد، انجام شود. شرایطی نظیر نور، سر و صدای زمینه و اوقات روز باید در نظر گرفته شود تا اینكه تمام تعامل‌ها تا حد امكان در محیط مطلوب خود فرد اتفاق افتد.
برخی روش‌های اصلی ارتباط
اشیاء مهم قابل رجوع
بعضی از افراد نابینا – ناشنوا كاربرد اشیایی را كه نشان‌دهنده فعالیت خاص مهمی است، یاد می‌گیرند. به عنوان مثال فرد ممكن است از نشان دادن یك فنجان، برای خواستن چای استفاده كند. سایر افراد ممكن است از این نماد فنجان برای تعارف نوشیدنی به فرد استفاده كنند.
زبان اشاره انگلیسی (BSL)
زبان اشاره انگلیسی، زبانی است با قاعده خاص خود و وسیله دیداری ارتباطی‌ای است كه از علایم دست و حالت‌های چهره استفاده می‌كند. این زبان اغلب توسط اعضای جامعه ناشنوایان به كار می‌رود كه از دستور زبان و كلمات خاص خود پیروی می‌كند.
هجی با انگشتان
در این وسیله ارتباطی، با گذاشتن انگشتان یك دست روی دست دیگر به راههای مختلفی كه نشان‌دهنده حروف گوناگون است،‌ الفبا نشان داده می‌شود. این وسیله برای كامل كردن نظام‌های نشانه‌گذاری (برای نام‌ها و مكان‌ها) به كار می‌رود و خودش به تنهایی نظام نشانه‌گذاری نیست.
نشانه‌گذاری در محدوده بینایی
افراد نابینا- ناشنوایی كه بینایی محدودی دارند ممكن است قادر به خواندن علایم زبان اشاره انگلیسی باشند در صورتی كه علایم در محدوده باقی مانده بینایی آنها ارایه شود.
نشانه‌گذاری روی دست‌ها
بعضی افراد ممكن است از نشانه‌گذاری بساوایی روی دست‌ها استفاده كنند كه با گذاشتن دست‌های خود بر روی دست‌های علامت دهنده می‌توانند علایم به كار رفته را احساس كنند. افراد مبتلا به نشانگان آشر احتمالاً این فرم از ارتباط را به موازات كاهش بینایی خود یاد می‌گیرند.
نظام Makatan
در این نظام از برخی علایم زبان اشاره اصلی انگلیسی استفاده می‌شود. هیچ دستور زبانی در این نظام به كار نمی‌رود و برخی مردم آن را برای یادگیری آسانتر می‌دانند.
زبان انگلیسی نشانه‌گذاری شده
زبان انگلیسی نشانه‌گذاری شده، فرمی از زبان اشاره انگلیسی است كه به طور كلی به عنوان یك ابزار آموزشی به كار می‌رود. یك علامت برای هر یك از كلمات گفته شده به كار می‌رود و توسط معلم همزمان با گفتار بیان می‌شود.
زبان انگلیسی توأم با نشانه
با زبان انگلیسی توأم با نشانه، فرد در حال گفت‌وگو از علایمی برای قسمت‌های مهم عبارت بیان شده استفاده می‌كند.
الفبای دستی نابینا- ناشنوا
این روش از الفبای هجی با انگشتان با جزیی تغییرات استفاده می‌كند كه با گذاشتن انگشتان در روی دست دریافت كننده پیام، حروف هجی می‌شود. هر دو نفر در استفاده از این روش باید كاملاً قادر به هجی كردن باشند.
روش‌های شفاهی
بعضی افراد نابینا- ناشنوا روشی را به كار می‌برند كه بر كاربرد توأم زبان شفاهی یا لب خوانی و تطبیق و تنظیم صحیح سمعك تأكید دارد.
استفاده از (تك به تك) (واحد به واحد)‌ (جدا جدا)
در این روش گاهی اوقات مواردی به كار می‌رود كه هیچیك از دو نفر الفبای نابینا- ناشنوا را نمی‌دانند. هر حرف و لغت روی كف دست دریافت كننده پیام با حروف بزرگ، هجی می‌شود.
چاپ یا چاپ درشت
بعضی از افراد نابینا- ناشنوا كه عادت به خواندن و نوشتن به عنوان وسیله ارتباطی دارند ممكن است درخواست كنند كه كلمات به صورت چاپی یا با چاپ درشت نوشته شوند.
بریل
بریل و Moon وسایل بساوایی ایجاد متن هستند. در بریل از یك مجموعه نقاط برجسته برای نشان دادن حروف یا گروهی حروف استفاده می‌شود. در Moon نمادهای برجسته به كار می‌رود كه بسیاری از آنها از نظر ظاهر خیلی شبیه به حروف معمولی Block (درشت) هستند.
درک لب‌ها (Tadoma)
فرد نابینا- ناشنوا با استفاده از این روش، لب‌های گوینده و ارتعاشات گفتار ناشی از گلوی گوینده را احساس می‌كند.
استفاده از فن آوری
افراد نابینا- ناشنوا به طور روز افزون در حال به كارگیری فن آوری جدید برای برقراری ارتباط هستند. انواع فن آوری‌هایی كه مناسب خواهد بود بستگی به نوع و درجه آسیب بینایی و یا شنوایی دارد.
افراد نابینا- ناشنوا ممكن است از كامپیوتر برای برقراری ارتباط به شیوه‌های متنوع استفاده كنند. به عنوان نمونه متن ضبط شده روی یك دیسك می‌تواند برای افراد با بینایی جزیی به صورت درشت چاپ شود. یا متن ضبط شده روی یك دیسك می‌تواند برای خوانندگان زبان بریل با استفاده از صفحه كلید مربوط به بریل تعدیل شود.
سایر مثال‌های پیشرفت فن آوری عبارت‌اند از:
– تقویت كننده نصب شده روی تلفن
xMinicoms: مشابه تلفن‌ها با نمایش متنی است.
– سیستم‌های لوپ برای كسانی‌كه از سمعك استفاده می‌كنند.
مطالب مذكور تنها خلاصه كوتاهی از برخی كاربردهای فن آوری است. تطبیق كننده‌های فن آوری بسیاری وجود دارند و بیشتر آنها به طور مداوم در حال توسعه هستند.
نظام‌های نمادی
بعضی از نظام‌های ارتباطی می‌تواند برای برقراری ارتباط به افراد كمك كند. به عنوان مثال: می‌توان از Blissymbols، Rebus Symbols و Makaton Symbols نام برد.
Blissymbols
Blissymbols زبان نمادی كوتاه شده است كه به منظور برطرف كردن نیازهای دایره لغات فرد، بدون گفتار طراحی شود. این زبان نمادهای مختلف را با هم تركیب می‌كند. به عنوان مثال: تصویر نمادی گوش می‌تواند با تركیب نماد دیگری نشان دهنده «سكوت» و یا همراه با نماد مختلف دیگری معرف «شلوغ» باشد.
Rebus Symbols
Rebus Symbols ترسیم خط اشیاء یا فعالیت‌هاست، مانند برخی نمادهای كوتاه شده كه به عنوان وسیله كمك ارتباطی به كار می‌روند.
تصاویر Makaton
این تصاویر نمادهای مربوط به دایره لغات علامت Makaton هستند.

منبع: متن انگلیسی این مقاله در سایت www.Sense.org.uk بوده است و پس از ترجمه در این مجله منتشر شده است: تعلیم و تربیت استثنایی، مهر 1383، شماره 34

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *