گفتاری از سعدی، حکایت 38

گفتاری از سعدی

سعدی علیه الرحمه در حکایت 38 گلستان آورده است:
فقیه زاده‌ای پدر را گفت: هیچ از این سخنان رنگین دلاویز متکلمان[1] در من اثر نمی‌کند به حکم آنکه نمی‌بینم مر ایشان را کرداری موافق گفتار.
ترک دنیا به مردم آموزند/ خویشتن سیم و غله[2] اندوزند
عالمی را که گفت باشد و بس/ هر چه گوید نگیرد[3] اندر کس
عالم آن‌کس بود که بد نکند/ نه بگوید به خلق و خود نکند
اَتَأمُرونَ النّاسَ بِالبِرِّ وَ تَنْسَونَ اَنفُسَکُم[4]
عالم که کامرانی و تن پروری کند/ او خویشتن گم[5] است که را رهبری کند!
پدر گفت ای پسر، به مجرد این خیال باطل نشاید روی از تربیت ناصحان بگردانیدن و علما را به ضلالت منسوب کردن و در طلب عالم معصوم از فواید علم محروم ماندن، همچو نابینایی که شبی در وحل[6] افتاده بود و می‌گفت: ای مسلمانان چراغی فرا راه[7] من دارید. زنی فاجره گفت: تو که چراغ نبینی به چراغ چه بینی! همچنین مجلس وعظ، چو کلبه بزّاز است[8] آنجا تا نقدی ندهی، بضاعتی نستانی و اینجا تا ارادتی نیاری سعادتی نبری.
ملاحظه:
1ـ هدف از درج قطعه‌هایی از گلستان، آشنایی بیشتر روشندلان و ناشنوایان با متون اصیل فارسی است. هدف دوم آشناسازی مردم با حکایات و اندرزهایی که به نحوی در ارتباط با معلولین است.
2ـ مهم‌ترین نکته این حکایت اینست: بهانه‌تراشی و دیگران را مانع پیشرفت امور دانستن و عوامل دیگر را مؤثر در عقب رفت یا جلو رفت خود دانستن، صحیح نیست. فرزند فقیه می‌گفت مردم فلان ویژگی را دارند و خود را کنار کشیده بود. پدرش به او تذکر می‌دهد که با این بهانه‌گیری‌ها به مدارج علمی نمی‌رسی و خلاصه عالم نمی‌شوی.
3ـ به جای تکیه به مردم، باید روی پای خود ایستاد و حرکت کرد و بر اساس توانایی‌ها و استعدادهای ذاتی خود به کمال رسید.
4ـ در جامعه معلولین مهم‌ترین مسأله همین نکته است. برخی معلولین سرشان را زیر انداخته و با تلاش و کوشش به مدارج خوبی رسیده‌اند ولی بعضی از آنها دائم چشم به دیگران دارند و می‌گویند برای ما فلان کار را نکردند؟ چرا دولت حمایت نمی‌کند؟ چرا مردم اینکار نکردند؟
اینان به جایی نمی‌رسند و تمامی توانشان مصرف ایراد گرفتن‌های بی‌جا می‌شود و مثل آن نابینایی که چراغ می‌خواست هستند.

پانوشت:
[1] متکلم: گویندگان، واعظان
[2] غله: گندم، جو، خرما، کشمش و هر آنچه ثمرات زمین است.
[3] نگیرد: تأثیر نمی‌کند.
[4] آیا مردم را به نیکی دستور می‌دهید و خود را فراموش می‌کنید.
[5] گم: گمراه، سرگشته
[6] وحل: گِل و لجن
[7] فرا راه: پیش‌راه، سر راه
[8] کلبه بزاز: مغازه پارچه فروش
مأخذ: شرح گلستان، مصلح‌الدین عبدالله شیرازی مشهور به سعدی شیراز (600 تا 691ق)، شرح دکتر محمد خزائلی (نابینای مطلق)، تهران، انتشارات جاویدان، چاپ پنجم، 1363، ص337.
منبع: دفتر فرهنگ معلولین، بخش حکمت ها و اندرزها، 21 تیر 1394

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *