متن لایحه جامع حمایت از حقوق معلولان

پیش نویس لایحه جامع حمایت از حقوق معلولان، ۳۶ ماده ای

ماده ۱ـ به منظور تضمین و تحقق حقوق افراد دارای معلولیت، برابرسازی فرصت‌ها در همه عرصه‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی فراروی شهروندان دارای معلولیت و حفظ کرامت انسانی و شأن شهروندی این افراد، دولت موظف است بر اساس این قانون، حمایت‌های لازم را از آنها به عمل آورد.
تبصره ۱ـ فرد دارای معلولیت کسی است که بر اساس طبقه‌بندی‌های بین‌المللی انواع معلولیت با تأیید کمیسیون پزشکی ـ توانبخشی تشخیص نوع و تعیین شدت معلولیت سازمان بهزیستی کشور با محدودیت قابل توجه و مستمر در فعالیت‌های روزمره زندگی و مشارکت اجتماعی مواجه است.
تبصره ۲ـ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (سازمان بهزیستی کشور) مکلف است کارت هوشمند معلولیت افراد دارای معلولیت را صادر نماید.
تبصره ۳ـ آیین‌نامه اجرایی چگونگی تعیین نوع و شدت معلولیت و صدور کارت هوشمند معلولیت آنان، حداکثر سه ماه پس از تصویب این قانون؛ توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ابلاغ خواهد شد.
ماده ۲ـ قوه قضاییه و واحدهای تابعه و وابسته و دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۲۲۲) قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مکلفند تا سال ۱۴۰۴ به منظور مناسب‌سازی فضاهای اداری، کلیه ضوابط و استانداردهای دسترس‌پذیری ساختمان‌ها و تأسیسات برای افراد دارای معلولیت در ساختمان‌های موجود و نیز طرح‌های آتی و در دست تهیه خود برای افراد دارای معلولیت را رعایت نمایند.
ماده ۳ـ شهرداری‌ها مکلفند از صدور پروانه احداث، بازسازی و یا پایان‌کار برای ساختمان‌ها و اماکن عمومی از جمله مجتمع‌های تجاری، اداری، درمانی و آموزشی که استانداردهای لازم بر اساس ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری را برای افراد دارای معلولیت رعایت نکرده باشند، خودداری نمایند.
تبصره ۱ـ شهرداری‌ها مکلفند در احداث معابر عمومی و بازسازی آنها مناسب‌سازی نمایند.
تبصره ۲ـ دستگاه‌های متولی صدور مجوز مکلفند رعایت ضوابط و استانداردهای مناسب‌سازی را در شرایط و الزامات صدور مجوز لحاظ نمایند.
تبصره ۳ـ به منظور سیاست‌گذاری، برنامه ریزی اجرایی، نظارت بر امر مناسب‌سازی و ایجاد بانک جامع اطلاعات مناسب‌سازی در کشور، ستاد هماهنگی مناسب‌سازی کشور به ریاست وزیر کشور ایجاد می‌شود. ترکیب اعضا و شرح وظایف ستاد یاد شده و نحوه نظارت و پیگیری مناسب‌سازی طبق آیین نامه‌ای است که بنا به پیشنهاد وزارت کشور ظرف سه ماه پس از ابلاغ این قانون به تصویب هیئت وزیران می‌رسد.
ماده ۳ـ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موظف است پوشش بیمه سلامت افراد دارای معلولیت را به گونه‌ای تأمین نماید که شامل خدمات توانبخشی ـ پزشکی مورد نیاز افراد یاد شده نیز بشود.
تبصره ۱ـ سازمان بهزیستی کشور مکلف است با حفظ رویکرد محوری کمک به مراقبت و نگهداری از افراد دارای معلولیت در بطن خانواده‌ها و ارائه حمایت‌های لازم به این خانواده‌ها، خدمات مراقبتی و نگهداری از افراد دارای معلولیت به ویژه افراد دارای معلولیت‌های شدید و خیلی شدید با نیاز خاص را از طریق مراکز وابسته به خود یا حمایت از مراکز بخش غیردولتی (خصوصی، تعاونی، خیریه و تشکل‌های مردم نهاد) تأمین نماید. اعتبارات مورد نیاز تأمین این خدمات از جمله یارانه پرداختی به مراکز غیردولتی سالانه با احتساب هزینه تمام شده خدمات، پیش‌بینی و توسط دولت در بودجه سالانه سازمان بهزیستی کشور منظور می‌شود.
تبصره ۲ـ سازمان بهزیستی کشور مکلف است وسایل و تجهیزات توانبخشی مورد نیاز و نیز وسایل و فناوری‌های کمکی تسهیل کننده زندگی روزانه افراد دارای معلولیت را با اولویت استفاده از وسایل توانبخشی استاندارد تولید داخلی و در صورت عدم وجود یا تکافوی تولیدات استاندارد داخلی، از تولیدات خارجی تأمین نماید.
ماده ۴ـ سازمان بهزیستی کشور مکلف است با استفاده از ظرفیت مراکز تخصصی خود یا از طریق حمایت از ظرفیت‌های بخش غیردولتی، دسترسی افراد دارای معلولیت و بیماران روانی مزمن را به خدمات (توانبخشی، آموزشی، پزشکی، اجتماعی و حرفه‌ای) مذکور تأمین نماید. اعتبارات مورد نیاز تأمین این خدمات از جمله یارانه پرداختی به مراکز غیردولتی سالانه با احتساب هزینه تمام شده خدمات و متناسب با نرخ تورم پیش‌بینی و توسط دولت در بودجه سالانه سازمان بهزیستی کشور منظور می‌شود.
تبصره ۲ـ سازمان بهزیستی کشور موظف است با همکاری سازمان آموزش فنی و حرفه‌‌ای و تشکل‌های غیردولتی مربوط نسبت به گسترش کارگاه‌های آموزشی، حمایتی و تولیدی افراد دارای معلولیت و ارائه خدمات توانبخشی حرفه‌ای برای آنان اقدام نماید.
ماده ۵ـ به منظور پیشگیری از بروز معلولیت‌های اجتناب‌پذیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مکلف است با همکاری سازمان بهزیستی کشور نسبت به تدوین و اجرای برنامه‌های پیشگیری و کاهش بروز پدیده معلولیت اقدام نماید.
ماده ۶ـ
الفـ دولت و شهرداری‌های سراسر کشور موظفند نسبت به مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری کلیه سامانه‌های حمل و نقل عمومی درون شهری و برون شهری منطبق با استانداردهای بین‌المللی برای افراد دارای معلولیت شامل مناسب‌سازی کلیه پایانه‌ها، ایستگاه‌ها و تأسیسات سامانه‌های حمل و نقل عمومی و امکان بهره‌مندی شهروندان دارای معلولیت از ناوگان حمل و نقل عمومی زمینی، دریایی و هوایی تا سال ۱۴۰۴ اقدام نمایند و کارکنان خود را جهت همیاری علمی و صحیح با مسافرین دارای معلولیت آموزش دهند.
تبصره ۱ـ شهرداری های کشور موظفند اقدام به ایجاد سامانه‌های حمل و نقل ویژه شهروندان دارای معلولیت نمایند. دولت مکلف است در ایجاد این سامانه‌ها به شهرداری‌های فاقد اعتبارات لازم، کمک نماید.
تبصره ۲ـ استفاده شهروندان دارای معلولیت‌های شدید و خیلی شدید از سامانه‌های حمل و نقل ریلی و اتوبوس رانی درون شهری رایگان و استفاده این افراد از سامانه‌های برون شهری ریلی، هوایی و دریایی نیم بهاء است.
بـ به منظور تسهیل استفاده افراد دارای معلولیت از خودروهای شخصی مناسب‌سازی شده، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مکلف است منابع مالی لازم را برای مناسب‌سازی خودروی افراد دارای معلولیت از طریق اعطای کمک‌های بلاعوض، وام‌های قرض‌الحسنه و کم بهره تأمین نماید.
ماده ۷ـ دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری موظفند اماکن ورزشی، فرهنگی و هنری خود را جهت دسترسی برابر افراد دارای معلولیت با رعایت استانداردهای مربوط مناسب‌سازی و همچنین از فعالیت‌ها و جشنواره‌های فرهنگی و هنری افراد دارای معلولیت حمایت نمایند.
ماده ۸ـ معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور موظف است با هماهنگی وزارتخانه‌های ورزش و جوانان و فرهنگ و ارشاد اسلامی، سهم عادلانه و متناسب افراد دارای معلولیت و جبران هزینه بخش غیردولتی ارائه دهنده خدمات ورزشی به آنان را از بودجه ورزش و امور فرهنگی و هنری کشور اختصاص دهد و با اولویت طراحی فراگیر اماکن و تأسیسات ورزشی در کنار سایر شهروندان، نسبت به توسعه مراکز و تأسیسات ورزشی اختصاصی فعالیت‌های ورزشی و حمایت خاص از مسابقات و جشنواره‌های ورزشی آنان اقدام نماید.
ماده ۹ـ سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مکلف است با پیش بینی منابع مالی مورد نیاز نسبت به تدوین و ابلاغ سیاست‌های حمایتی و اجرایی توسعه تورهای گردشگری برای افراد دارای معلولیت اقدام نماید.
ماده ۱۰ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مکلف است از محل اعتبارات مصوب، سهم سالانه بودجه مورد نیاز تولید و انتشار کتب و نشریات بریل، گویا، درشت‌نما و قالب‌های الکترونیکی جهت افراد نابینا و کم بینا و چاپ و انتشار کتب و نشریات تخصصی مورد نیاز افراد دارای معلولیت را تخصیص دهد. همچنین وزارت مذکور موظف است با توجه به انتشار روزافزون کتب و نشریات الکترونیک، ضمن رعایت حقوق مالکیت معنوی ناشرین، با اتخاذ تدابیر تشویقی، ناشرین را به در دسترس نهادن نسخ الکترونیکی آثار خود ترغیب نماید.
تبصره ۱ـ منابع نشر این اطلاعات مکلفند داده‌های مذکور را حداقل در یکی از اشکال بریل، گویا یا قالب‌های الکترونیکی در دسترس افراد دارای معلولیت‌های حسی قرار دهند. (مراعی)
تبصره ۲ـ وزارت یاد شده مکلف است با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با پیش‌بینی اعتبار لازم به منظور استفاده ناشنوایان و کم‌شنوایان نسبت به تجهیز نیمی از سالن‌های سینماهای کشور به فناوری‌های کمکی مورد نیاز و نیز زیرنویس‌ فیلم‌های سینمایی اقدام نماید.
تبصره ۳ـ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است استانداردهای دسترس‌پذیری به دیدارگاه‌های مجازی را برای فناوری‌های کمکی نابینایان و کم‌بینایان تدوین و بر رعایت آن از سوی دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری نظارت نماید.
ماده ۱۱ـ یکی از فرزندان اولیائی که خود دارای معلولیت بوده (هر دو یا یکی از آن‌ها دارای معلولیت باشد) و یا حداقل دو نفر از فرزندان آن‌ها دارای معلولیت باشد از انجام خدمت دوره ضرورت معاف می‌گردد.
تبصرهـ مشمولانی که با معلولان اناث دارای معلولیت جسمیـ حرکتی ازدواج کنند به صورت موقت از انجام خدمت دوره ضرورت معاف می‌شوند و پس از گذشت ده سال از استمرار ازدواج آن‌ها معافیت موقت به معافیت دائم تبدیل می‌شود.
ماده ۱۲ـ کارفرمایان بخش غیردولتی که افراد دارای معلولیت جویای کار را در مراکز کسب و کار خود استخدام کنند با رعایت شرایط زیر از یارانه حقوق و دستمزد افراد دارای معلولیت شاغل استفاده خواهند کرد:
الفـ مدت قرارداد استخدامی کارفرما با فرد دارای معلولیت شاغل حداقل یک سال باشد.
بـ حقوق و دستمزد فرد دارای معلولیت شاغل بر اساس مصوبات شورای عالی کار و سایر قوانین و مقررات مربوط به طور کامل از سوی کارفرما پرداخت شود.
جـ سایر مزایای قانونی تصریح شده در قانون کار (مزایای رفاهی کارگران) به معلول شاغل اختصاص داده شود.
تبصره ۱ـ منظور از فرد دارای معلولیت جویای کار در این قانون عبارت است از افراد دارای معلولیتی که دارای توانایی انجام کار باشند و مهارت‌ها و آموزش‌های لازم برای اشتغال را کسب نموده باشند.
تبصره ۲ـ منظور از یارانه حقوق و دستمزد عبارت است از پرداخت حداکثر ۵۰% حقوق و دستمزد ماهانه فرد دارای معلولیت شاغل با توجه به نوع معلولیت از محل برنامه اعتباراتی که ذیل ردیف وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در قوانین بودجه سنواتی درج می‌گردد.
تبصره ۳ـ یارانه حقوق و دستمزد برای هر فرد دارای معلولیت شاغل در بخش مزدبگیری غیردولتی تا پنج سال قابل پرداخت می‌باشد.
تبصره ۴ـ آیین‌نامه اجرایی این ماده ظرف سه ماه پس از تصویب این قانون توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تهیه و به تصویب هیئت وزیران می‌رسد.
ماده ۱۳ـ کارفرمایانی که در مراکز کسب و کار خود، افراد دارای معلولیت جویای کار را استخدام نمایند، مشروط بر آن که مدت قرارداد استخدامی آنان با فرد دارای معلولیت شاغل حداقل یک سال باشدـ با توجه به تعداد افراد دارای معلولیتی که استخدام کرده‌اندـ از مشوق‌های مالیاتی برخوردار و از پرداخت حق بیمه سهم کارفرمایی در قبال افراد دارای معلولیت جذب شده معافند، هم چنین افراد دارای معلولیتی که به صورت خود اشتغالی یا در کارگاه‌های اشتغال خانگی مشغول به کار می‌باشند حسب مورد از پرداخت حق بیمه سهم کارفرما یا خویش فرما معاف می‌شوند. حق بیمه سهم کارفرمایی یا خویش فرمایی این‌گونه افراد توسط دولت تأمین و پرداخت خواهد شد.
تبصره ۲ـ آیین‌نامه اجرایی این ماده توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
ماده ۱۴ـ کارفرمایانی که افراد دارای معلولیت جویای کار را در مراکز کسب و کار خود بکارگیری نمایند از سرانه وام خود اشتغالی بر اساس سیاست‌های هزینه‌ای شورای عالی اشتغال بهره‌مند خواهند شد.
تبصره ـ کارفرمایان می‌توانند تنها از یکی از امتیازات موضوع مواد (۱۲)، (۱۳) و (۱۴) حسب مورد و با توجه به نیاز خود استفاده نمایند.
ماده ۱۵ـ کلیه دستگاه‌های موضوع ماده (۲۲۲) قانون برنامه پنج‌ساله پنجم توسعه و ماده (۱۱۷) قانون مدیریت خدمات کشوری مکلفند حداقل پنج درصد مجوزهای استخدام نیروی انسانی خود را (رسمی، پیمانی، قراردادی و سایر عناوین مشابه) به افراد دارای معلولیت واجد شرایط و دارای توانمندی کار در پست‌های مشمول مجوزهای مذکور با افزودن پنج سال به سقف شرط سنی استخدام اختصاص دهند.
تبصره ۱ـ واگذاری شرکت‌های دولتی مشمول قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل (۴۴) قانون اساسی علاوه بر رعایت احکام مندرج در قانون مزبور منوط به پیش‌بینی جذب حداقل پنج درصد نیروی انسانی مورد نیاز از افراد دارای معلولیت جویای کار در قرارداد واگذاری شرکت می‌باشد. با اجرای این تکلیف شرکت‌های مذکور از تسهیلات مقرر در ماده (۱۳) این قانون برخوردار خواهند شد.
تبصره ۲ـ دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری مکلفند در شرایط مشابه از شرکت‌ها و مؤسسات بخش تعاونی و خصوصی خرید خدمت نمایند که حداقل سه درصد از کارکنان خود را از میان افراد دارای معلولیت جذب نموده باشند.
ماده ۱۶ـ سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور مکلف است راساً یا با جلب مشارکت بخش غیردولتی، اقدام به پذیرش کارآموزان دارای معلولیت نموده و از طریق مناسب‌سازی و توسعه مراکز موجود و با تأسیس آموزشگاه‌ها و مراکز آموزش مهارت‌های فنی و حرفه‌ای افراد دارای معلولیت اقدام نموده و ضمن ارائه حمایت‌های لازم و تأمین تجهیزات تخصصی مهارت آموزی متناسب با شرایط کارآموزان دارای معلولیت، یارانه آموزش این افراد را در بودجه سنواتی خود منظور و پرداخت نماید. هم‌چنین این سازمان مکلف است به منظور تأمین کیفیت و بازدهی مطلوب آموزش‌های فنی و حرفه‌ای افراد دارای معلولیت، با اخذ مشاوره‌های تخصصی سازمان بهزیستی و سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور استانداردها و نظام‌نامه جامع آموزش مهارت‌های فنی و حرفه‌ای کارآموزان دارای معلولیت را تدوین و به مراکز موضوع این ماده ابلاغ نماید. {پیشنهاد دهنده تعداد افراد مشمول و بار مالی مورد نیاز را برآورد نماید.}
ماده ۱۷ـ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مکلف است در راستای ایجاد بستر مناسب کارآفرینی برای افراد دارای معلولیت و حفظ ایمنی این افراد حین کار، خدمات زیر را با همکاری سازمان‌های ذیربط ارائه دهد:
الفـ صدور مجوز ایجاد مراکز کاریابی، خدمات کارآفرینی و مشاوره‌های شغلی ویژه افراد دارای معلولیت در مراکز استان‌ها و شهرستان‌ها.
بـ ایجاد بانک اطلاعات جامع کارآفرینی و اشتغال افراد دارای معلولیت و مددجویان.
جـ طراحی، تدوین و تنظیم آیین‌نامه‌های حفاظت، ایمنی و بهداشت کار ویژه شاغلین دارای معلولیت با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بنیاد شهید و امور ایثارگران.
ماده ۱۸ـ تحصیل افراد دارای معلولیت در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور از طریق پرداخت شهریه توسط دولت و به صورت رایگان خواهد بود.
تبصره ۱ـ آیین‌نامه اجرایی این ماده توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی و معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور تهیه و به تصویب هیئت وزیران می‌رسد.
{مراعیـ پیشنهاد دهنده متن پیشنهادی را بازنگری و شرایط و قیود لازم را در متن پیش‌بینی نماید.}
تبصره ۲ـ وسایل کمک آموزشی مورد نیاز دانشجویان دارای معلولیت و تأمین منابع و مواد آموزشی دانشجویان دارای معلولیت‌های حسی در اشکال قابل استفاده این دانشجویان با تخصیص اعتبارات لازم از سوی دولت تأمین خواهد شد.
تبصره ۳ـ تا زمان تحقق مطلوب روند مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری ساختمان‌ها، تأسیسات و تجهیزات آموزشی و پژوهشی، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی مکلفند حداکثر تسهیلات و همیاری‌های لازم را جهت آموزش و پژوهش‌های دانشجویان دارای معلولیت، ارائه نمایند.
تبصره ۴ـ وزارت‌خانه‌های متولی امر آموزش عالی مکلفند حداکثر سه ماه پس از تصویب و ابلاغ این قانون دستورالعمل ارائه حمایت‌های جبرانی به دانشجویان دارای معلولیت را شامل ساماندهی چگونگی برگزاری امتحانات و آزمون‌ها، برخورداری آنان از دستیاران تحقیقاتی و پژوهشی (استفاده از کار دانشجویی)، چگونگی تأمین وسایل کمک آموزشی و مواد آموزشی قابل استفاده دانشجویان دارای معلولیت حسی و چگونگی استفاده از امتیازات و تسهیلات رفاهی توسط دانش‌جویان دارای معلولیت را تدوین و به کلیه دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی ابلاغ نمایند.
تبصره ۵ـ وزارت‌خانه‌های متولی امر آموزش عالی، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی و پژوهشکده‌های کشور مکلفند ضمن نظارت بر جذب بدون تبعیض متخصصین دارای معلولیت در هیأت‌های علمی و پژوهشی با اعطای بورس‌های تحصیلی و مطالعاتی داخلی و خارج از کشور از ارتقاء سطح علمی افراد دارای معلولیت حمایت به عمل آورند.
ماده ۱۹ـ وزارت راه و شهرسازی و سایر نهادهای دخیل در ایجاد مسکن‌های حمایتی و ارزان قیمت و مناسب‌سازی شده موظفند سالانه حداقل ۱۰% از واحدهای مسکونی احداثی در قالب کلیه طرح‌های خود را با معرفی سازمان بهزیستی کشور به افراد دارای معلولیت نیازمند فاقد مسکن (با اولویت زوج‌های دارای معلولیت) اختصاص دهند.
تبصره ۱ـ سیستم بانکی کشور مکلف است تسهیلات اعتباری بلندمدت مسکن حمایتی موضوع این ماده را با نرخ سود ۴% تأمین و به افراد دارای معلولیت تحت پوشش و یا تعاونی‌ها و مؤسسات خیریه مورد تأیید سازمان بهزیستی کشور اختصاص دهد.
معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری اعتبار مورد نیاز جهت پرداخت مابه‌التفاوت نرخ سود یارانه‌ای ۴% و نرخ سود مصوب سیستم بانکی را بر اساس مطالبه سالانه بانک مرکزی در قانون بودجه سالانه منظور خواهد نمود.
تبصره ۲ـ سازمان ملی زمین و مسکن موظف است زمین مورد نیاز احداث واحدهای مسکونی افراد دارای معلولیت فاقد مسکن را به صورت اجاره بلندمدت (۹۹ ساله) تهیه و در اختیار افراد مذکور و یا تعاونی‌ها و مؤسسات خیریه‌ای که برای آنان مسکن احداث می‌نمایند، قرار دهد.
تبصره ۳ـ افراد دارای معلولیت از پرداخت هزینه‌های صدور پروانه ساختمانی، آماده‌سازی زمین، عوارض نوسازی و هم‌چنین حق انشعابات آب، برق، گاز و دفع فاضلاب منطبق با الگوی مسکن مصوب شهری یا منطقه برای یک‌بار معاف می‌باشند. اعتبار مورد نیاز جهت اجرای این تبصره از محل منابع داخلی دستگاه‌های مربوط تأمین می‌گردد.
تبصره ۴ـ استفاده از تسهیلات موضوع این ماده صرفاً برای یک بار مجاز است.
تبصره ۵ـ وزارتخانه‌های تعاون، کار و رفاه اجتماعی و راه و شهرسازی موظفند اعتبار مورد نیاز موضوع این ماده را هر ساله به معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور پیشنهاد نمایند تا در قوانین بودجه سالانه پیش‌بینی شود.
ماده ۲۰ـ مرکز آمار ایران مکلف است با اخذ معیارها و شاخص‌های تخصصی سازمان بهزیستی کشور در سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن به نحوی برنامه‌ریزی نماید که جمعیت افراد دارای معلولیت به تفکیک نوع معلولیت مشخص گردد. آمار و اطلاعات تخصصی استخراج شده جهت برنامه‌ریزی‌های لازم در مدیریت امور افراد دارای معلولیت در اختیار سازمان‌های ذیربط قرار می‌گیرد.
ماده ۲۱ـ به منظور ترویج نگرش صحیح نسبت به افراد دارای معلولیت و افزایش آگاهی‌های عمومی جهت تعامل سازنده با شهروندان دارای معلولیت و فرهنگ‌سازی عمومی جهت آشنایی جامعه با حقوق این شهروندان، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران موظف است اقدامات زیر را به عمل آورد.
الفـ حداقل پنج ساعت از برنامه‌های شبکه‌های صدا و سیما در سطح ملی و استانی هر هفته در زمان مناسب و با موضوع افراد دارای معلولیت به طرح مشکلات این گروه، اقدامات صورت پذیرفته سازمان‌های ذیربط (سازمان بهزیستی کشور، سازمان آموزش و پرورش استثنایی، تشکل‌های مرتبط با امور افراد دارای معلولیت، بنیاد شهید و امور ایثارگران)، ترویج نگرش صحیح اجتماعی در خصوص معلولیت و افراد دارای معلولیت آموزش‌های پیشگیرانه از بروز معلولیت و برقراری ارتباط میان این گروه با مسئولین اختصاص یابد. هزینه‌های تولید و پخش این‌گونه برنامه‌ها و هم‌چنین تیزرها، فیلم‌های آموزشی و پوشش رویدادهای تخصصی فرهنگی، ورزشی و اجتماعی مربوط به شهروندان دارای معلولیت از محل اعتبارات سازمان یاد شده پیش‌بینی و تخصیص خواهد یافت.
بـ به منظور حفظ شأن و رعایت کرامت انسانی و شهروندی افراد دارای معلولیت نسبت به تدوین دستورالعمل جامع برنامه‌سازی در این خصوص با همکاری کارشناسان سازمان بهزیستی کشور، اساتید دانشگاه و کارشناسان سازمان‌های مردم نهاد افراد دارای معلولیت اقدام نماید.
جـ به منظور تحقق حقوق شهروندان دارای معلولیت‌های حسی (نابینایان، ناشنوایان) در بهره‌گیری از تولیدات شبکه‌های مختلف سیما، رسانه ملی مکلف است نسبت به زیرنویسی فیلم‌ها و برنامه‌های شبکه‌های مختلف آن رسانه، استفاده از رابط ناشنوایان و نیز پخش توصیف شنیداری فیلم‌ها جهت افراد نابینا اقدام نماید.
ماده ۲۲ـ وزارت آموزش و پرورش مکلف است جهت آشنایی دانش‌آموزان با حقوق و توانمندی‌های افراد دارای معلولیت، حقوق شهروندان دارای معلولیت، سمبل‌های انواع معلولیت و نشانه‌های شهری مربوط به افراد معلول را در محتوای آموزشی مقاطع تحصیلی دانش‌آموزان پیش‌بینی نماید.
ماده ۲۳ـ دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری مکلفند متناسب با موضوع فعالیت خود، شیوه ارائه صحیح خدمات به شهروندان دارای معلولیت را با رعایت حقوق آنان، با کسب نظر و مشاوره سازمان بهزیستی و تشکل‌های مردم نهاد افراد دارای معلولیت، به کارکنان خود و با پیش‌بینی بودجه لازم، آموزش دهند.
ماده ۲۴ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، شهرداری‌های کشور و سایر سازمان‌ها و نهادهای دارنده سالن‌های نمایش فیلم مکلفند بدون اخذ هزینه، امکان نمایش تیزرهای آموزشی در خصوص حقوق افراد دارای معلولیت و چگونگی تعامل با این افراد را فراهم آورند.
ماده ۲۵ـ اقدامات قضایی زیر جهت حمایت از افراد دارای معلولیت صورت می‌گیرد:
الف ـ مراجع قضایی مکلفند هنگام نصب قیم برای افراد کم‌توان ذهنی و مبتلایان به بیماری‌های روانی مزمن نظر سازمان بهزیستی را اخذ کند. در مواردی که فرد واجد شرایطی برای پذیرش قیومیت وجود نداشته باشد یا این سمت را نپذیرد دادگاه مکلف است سازمان بهزیستی را به عنوان قیم تعیین کند.
ب ـ سازمان بهزیستی کشور مکلف است در پرونده‌هایی که در اعمال و اجرای این قانون و نیز قانون تصویب کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت و مقررات دیگر، حقوق جمعی افراد دارای معلولیت تضییع شده است با رعایت ماده ۳۲ آیین دادرسی مدنی اقامه دعوی نموده و موضوع را تا حصول نتیجه پی‌گیری کند. سازمان‌های مردم نهاد افراد دارای معلولیت نیز حسب مورد محق در اقامه دعوی و پیگیری چنین دعاوی خواهند بود.
ج ـ سازمان بهزیستی کشور مکلف است حسب درخواست فرد دارای معلولیت یا در مواقع مقتضی، قیم قانونی فرد دارای معلولیت در پرونده‌هایی که حق فرد معلول به دلیل معلولیت (به تشخیص سازمان یادشده)، مورد تعرض قرار گرفته یا چنین ادعایی مطرح است، در دادگاه مربوط شرکت نموده و به عنوان نماینده فرد دارای معلولیت با رعایت ماده ۳۲ قانون آیین دادرسی مدنی محسوب شود.
تبصره ۱ـ اداره معاضدت کانون وکلای دادگستری و نیز مرکز مشاوره قوه قضاییه مکلفند علاوه بر الزامات مندرج در قوانین موضوعه، موارد استفاده افراد دارای معلولیت از وکیل معاضدتی را به کلیه پرونده‌های مطروحه این‌گونه افراد در مراجع قضایی یا شبه قضایی تعمیم دهند. سازمان بهزیستی کشور تفاهم‌نامه مربوط را ظرف سه ماه تهیه و به امضاء مراجع پیش‌گفته می‌رساند.
تبصره ۲ـ قوه قضائیه مکلف است خدمات قضایی و مشاوره‌ای ناظر به ایثارگران را درباره تمامی افراد دارای معلولیت اجرا کند. (مراعی)
ماده ۲۶ـ صد در صد هزینه‌های اشخاص حقیقی و حقوقی در جهت احداث و تجهیز و توسعه و مناسب‌سازی کلیه مراکز توانبخشی، نگهداری و مراقبتی، حرفه‌آموزی، آموزشی، کارآفرینی، رفاهی و مسکن مورد نیاز افراد دارای معلولیت که مجوز فعالیت از سازمان بهزیستی کشور را کسب نموده با گواهی سازمان مذکور به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی خواهد بود.
ماده ۲۷ـ به منظور کمک دولت برای جبران هزینه‌های ناشی از معلولیت، افراد دارای معلولیت شاغل، ۱۰۰% حقوق و مزایا یا دستمزد افراد دارای معلولیت خیلی شدید و ۸۰% حقوق و مزایا یا دستمزد افراد دارای معلولیت شدید و ۶۰% حقوق و مزایا یا دستمزد افراد دارای معلولیت متوسط تا میزان و سقف سالانه مقرر از پرداخت مالیات معاف می‌باشند. ۵۰% حقوق و مزایا یا دستمزد یکی از اولیاء افراد دارای معلولیت خیلی شدید و شدید مادامی که مسئولیت پرداخت هزینه‌های مترتب بر معلولیت فرد بر عهده اولیاست از پرداخت مالیات معاف خواهند بود. گواهی تأیید نوع و شدت معلولیت افراد مشمول این ماده از سوی کمیسیون پزشکی تشخیص نوع و شدت معلولیت سازمان بهزیستی ارائه خواهد شد.
تبصره ۱ـ معافیت مالیاتی افراد دارای معلولیت دارای مشاغل آزاد بر اساس درآمد سالانه، از یک تا چند منبع، عیناً مشابه شاغلین مشمول این ماده خواهد بود.
تبصره ۲ـ آیین‌نامه اجرایی این ماده توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ظرف سه ماه از لازم‌الاجراء شدن قانون تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
ماده ۲۸ـ سازمان بهزیستی کشور با همکاری سازمان آموزش و پرورش استثنایی موظف است امکان دسترسی برابر و بدون تبعیض کودکان زیر شش سال دارای معلولیت آموزش‌پذیر در مراکز آموزش پیش دبستانی در کنار همسالان فاقد معلولیت و نیز امکان آموزش کودکان زیر شش سال دارای معلولیت‌های شدید و حاد یادگیری، کم‌توانی ذهنی و معلولیت‌های چندگانه را در مراکز خاص آموزش پیش دبستانی تحت پوشش خود یا بخش غیردولتی فراهم نماید.
تبصرهـ سازمان بهزیستی کشور مکلف است با پرداخت کمک هزینه و یارانه، فقدان یا عدم تکافوی توان مالی والدین را جهت پرداخت هزینه‌های آموزش کودکان دارای معلولیت را در مراکز آموزش پیش دبستانی جبران نماید. میزان یارانه مذکور هر سال توسط کارگروهی متشکل از کارشناسان سازمان بهزیستی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری تعیین و اعتبارات مورد نیاز آن در بودجه سالانه سازمان بهزیستی منظور می‌شود.
ماده ۲۹ـ وزارت آموزش و پرورش موظف است امکان آموزش رایگان کودکان و نوجوانان دارای معلولیت از مقطع آموزش ابتدایی تا متوسطه، هنرستان و کار و دانش با اولویت رویکرد آموزش فراگیر مبتنی بر تحصیل دانش‌آموزان دارای معلولیت در مدارس عادی در کنار دانش‌آموزان فاقد معلولیت و هم‌چنین امکان آموزش رایگان دانش‌آموزان دارای معلولیت‌های بسیار شدید و حاد یادگیری، کم‌توانی ذهنی، یا معلولیت‌های چندگانه و ناهنجاری‌های شدید رفتاری در مراکز خاص آموزشی و حرفه‌آموزی را فراهم و وسایل نقلیه سرویس‌های تردد دانش‌آموزان مذکور را مناسب‌سازی نماید.
(پیشنهاد دهنده جمله بندی متن را بازنگری و متن جدید ارایه نماید.)
ماده ۳۰ـ سازمان آموزش و پرورش استثنایی مکلف است کلیه پشتیبانی‌های تخصصی از دانش‌آموزان دارای معلولیت را هم چون تأمین معلمین روابط، وسایل کمک آموزشی متناسب با معلولیت هر دانش‌آموز و تأمین منابع آموزشی قابل دسترس و استفاده دانش‌آموزان دارای معلولیت حسی را به عمل آورد.
ماده ۳۱ـ سازمان بهزیستی مکلف است خدمات و وسایل توانبخشی مورد نیاز کودکان دارای معلولیت را از بدو تولد توأم با معلولیت یا بلافاصله پس از بروز معلولیت کودک، در اختیار آنان قرار دهد.
ماده ۳۲ـ وزارت آموزش و پرورش، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، سازمان تبلیغات اسلامی، سازمان و مؤسسات وابسته به شهرداری‌ها و سایر مؤسسات فعال در عرصه فعالیت‌های فرهنگی کودکان و نوجوانان مکلفند ضمن ایجاد فرصت‌های برابر بهره‌مندی کودکان و نوجوانان دارای معلولیت از خدمات و برنامه‌های پرورشی و فرهنگی خود، از تولید منابع آموزشی فوق برنامه، بازی‌های فکری، کتب و نشریات ویژه کودکان و نوجوانان در اشکال قابل دسترس برای کودکان و نوجوانان دارای معلولیت‌های حسی و هم‌چنین محصولات فرهنگی منطبق با نیازهای ویژه کودکان و نوجوانان دارای معلولیت حمایت به عمل آورند.
ماده ۳۳ـ دولت موظف است با تخصیص منابع مالی لازم، مستمری (حق معیشت) افراد دارای معلولیت‌های بسیار شدید و شدید فاقد شغل و درآمد را به میزان حداقل دستمزد سالانه منطبق با قانون کار تعیین و اعتبارات لازم را در بودجه سالانه خود منظور نماید تا از طریق سازمان بهزیستی کشور به افراد دارای معلولیت پرداخت شود.
ماده ۳۴ـ به منظور ارتقاء سطح زندگی افراد دارای معلولیت، کمک مؤثر به خانواده‌های دارای فرزند معلول و تحکیم بنیاد خانواده‌های زوج‌های دارای معلولیت، خدمات حمایتی زیر ارائه می‌شود:
الف ـ بانوان کارمند دارای معلولیت، بانوان کارمند همسر فرد دارای معلولیت و یا واجد فرزند دارای معلولیت، به شرط نگهداری وی در منزل، از مقررات مربوط به قانون خدمت نیمه وقت بانوان و اصلاحات بعدی آن با استفاده از حقوق و مزایای کامل بهره‌مند خواهند شد و در صورتیکه فرزند دارای معلولیت فاقد مادر باشد، پدر یا سرپرست قانونی وی به شرط نگهداری فرد دارای معلولیت در منزل، با یک چهارم کسر ساعات کار هفتگی از حقوق و مزایای کامل استفاده خواهد نمود.
ب ـ کمک به تشکیل خانواده زوج‌های دارای معلولیت، ارائه خدمات مددکاری، مشاوره‌ای و پرستاری به زوج‌های مذکور
ج ـ به منظور حمایت از زندگی افراد دارای معلولیت در چارچوب کانون‌های گرم خانواده و جبران هزینه‌های معنوی مادی تحمیلی به خانواده‌ها، ناشی از پیامدهای معلولیت این افراد، دولت کمک هزینه‌ی جبرانی را با عنوان حق پرستاری یا مددکاری به سرپرست خانواده‌های دارای فرزند معلول، همسران این افراد و یا قیم افراد دارای معلولیت با تصریح قانون پرداخت می‌نماید. میزان این کمک متناسب با نوع و شدت معلولیت فرد، تعداد افراد دارای معلولیت در هر خانواده و میزان هزینه زندگی خانوار و خط فقر، هر سال توسط کار گروه تخصصی مربوطه که بر اساس آیین‌نامه اجرایی این ماده تشکیل می‌شود، تعیین و توسط دولت در بودجه سالانه کشور منظور می‌شود.
دـ کلیه دستگاه‌های موضوع ماده (۱۹) این قانون مکلفند ساعات کار روزانه شاغلین دارای معلولیت‌های خیلی شدید و شدید را، که حضور تمام وقت آنان در محل کار موجب کاهش شاخص‌های سلامت این افراد می‌شود، حداکثر دو ساعت در روز کاهش دهند. (مراعی)
تبصره ـ اعتبارات مورد نیاز جهت اجرای این ماده توسط سازمان بهزیستی کشور هر ساله به معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور جهت پیش‌بینی در بودجه سالانه اعلام خواهد شد.
ماده ۳۵ـ کلیه افراد دارای معلولیت شاغل در دستگاه‌های موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری و بخش غیردولتی می‌توانند به شرط داشتن حداقل پانزده سال تمام سابقه خدمت پرداخت حق بیمه، بر اساس درخواست کتبی آنان و تصویب صندوق بازنشستگی یا سازمان بهزیستی کشور حسب مورد، بدون شرط سنی، با افزودن سنوات خدمت ارفاقی، به مدت خدمات آنان، بدون پرداخت کسور و فقط از لحاظ احتساب حقوق بازنشستگی، بازنشسته شوند.
خدمت زائد بر سی سال این افراد قابل محاسبه نبوده و در تعیین حقوق بازنشستگی آنان، آخرین حقوق قبل از بازنشستگی‌ مبنای محاسبه قرار گرفته و متناسب با مجموع سنوات خدمت یا پرداخت حق بیمه و سنوات ارفاقی خواهد بود. (مراعی‌ـ منوط به ارائه آمار دقیق از افراد مشمول و بار مالی مورد نیاز توسط پیشنهاد دهنده)
تبصره ۱ـ میزان سنوات خدمت ارفاقی موضوع ماده فوق برای افراد دارای معلولیت خفیف، متوسط، شدید و خیلی شدید به ترتیب ۲، ۴، ۷ و ۱۰ سال خواهد بود که توسط سازمان بهزیستی کشور تعیین و جهت اجرا به دستگاه یا صندوق مربوطه ابلاغ می‌گردد.
تبصره ۲ـ آیین‌نامه اجرایی این ماده حداکثر ظرف مدت سه ماه از تصویب آن توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان بهزیستی کشور، سازمان تأمین اجتماعی، صندوق بازنشستگی کشور و معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
ماده ۳۶ـ در راستای تحقق مفاد این قانون و پیمان‌نامه حقوق افراد دارای معلولیت که با تصویب مجلس شورای اسلامی از اعتبار قوانین داخلی کشور برخوردار شده است و نیز به منظور تحقق سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های کلان در امور افراد دارای معلولیت، انجام هماهنگی‌های ضروری میان‌بخشی در امر بهبود سطح و کیفیت زندگی شهروندان دارای معلولیت و با هدف نهایی اعمال نظارت عالیه بر حسن اجرای کلیه قوانین معطوف به افراد دارای معلولیت یا اثر گذار بر زندگی آنان، شورای عالی امور شهروندان دارای معلولیت کشور با ترکیب زیر تشکیل می‌شود:
ـ رئیس جمهور (رئیس شورا)
ـ وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی (دبیر شورا)
ـ رئیس سازمان بهزیستی کشور (نماینده سازمان تخصصی متولی امور افراد دارای معلولیت)
ـ وزیر راه و شهرسازی، وزیر آموزش و پرورش، وزیر علوم، تحقیقات و فن‌آوری، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزیر صنعت، معدن و تجارت و وزیر کشور
ـ رئیس فراکسیون حمایت از حقوق معلولان مجلس شورای اسلامی
ـ رؤسای کمیسیون‌های ذیربط مجلس شورای اسلامی برحسب موضوع
ـ رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
ـ معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور
ـ نماینده تام الاختیار رئیس قوه قضائیه
ـ رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران
ـ پنج نفر از نمایندگان افراد دارای معلولیت کشور به انتخاب شبکه‌های ملی تشکل‌های مردم نهاد بر حسب گروه‌های اصلی افراد دارای معلولیت کشور (نابینایان، ناشنوایان، افراد دارای معلولیت جسمی‌ـ حرکتی، افراد کم‌توان ذهنی و مبتلایان به اختلالات روانی مزمن که تا زمان ایجاد شبکه‌های مذکور، انجمن‌های ذیربط عهده‌دار این وظیفه خواهند بود)
ـ سه نفر از کارشناسان برجسته امور افراد دارای معلولیت کشور با معرفی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی

لایحه جامع حمایت از حقوق معلولان، ۶۳ ماده ای
تصویب شده در هیات دولت

منبع: خبرگزاری فارس، سه شنبه ۲۰ خرداد ۱۳۹۴
خبرگزاری فارس، لایحه(برنامه) جامع ۶۶ ماده‌ای حمایت از حقوق افراد معلول پس از توقف ده ساله با ۱۱فصل در هیات وزیران به تصویب رسید و بخش هایی از آن برای تبدیل شدن به قانون طی لایحه‌ای به مجلس شورای اسلامی می‌رود تا پس از تصویب اجرایی شود.
به اعتقاد انوشیروان محسنی بندپی اجرای صحیح و بند به بند برنامه جامع حمایت از حقوق معلولان می‌تواند بخش مهمی از مشکلات معلولان را در حوز‌ه‌های مختلف بر طرف سازد.
وی امیدوار است که بخش مهمی از این برنامه به صورت بخشنامه از سوی دولت به دستگاه‌ها حهت اجرا ابلاغ شود و بخش دیگر هم با تصویب در مجلس به قانون تبدیل شود.
به گزارش فارس متن برنامه ۶۶ ماده‌ای جامع حمایت از حقوق معلولان به شرح ذیل است:

فصل اول – کلیات
ماده ۱- تعاریف:
الف- فرد دارای معلولیت: در این قانون به کسی اطلاق می‌گردد که براساس طبقه‌بندی‌های بین‌المللی انواع معلولیت با تأیید کمیسیون پزشکی – توانبخشی نوع و تعیین شدت معلولیت سازمان بهزیستی کشور در اثر اختلال و آسیب جسمی، حسی، ذهنی و روانی و یا توأم ، با محدودیت قابل توجه و مستمر در فعالیت‌های روزمره زندگی و مشارکت اجتماعی مواجه است.
تبصره – چگونگی تشکیل کمیسیون‌های پزشکی- توانبخشی تعیین نوع و شدت معلولیت و صدور کارت هوشمند معلولیت برای فرد دارای معلولیت، براساس آیین‌نامه‌ای خواهد بود که حداکثر ۳ ماه پس از تصویب این قانون، توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با همکاری وزارتخانه‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت کشور تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
ب- وزارت: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
پ- سازمان: سازمان بهزیستی کشور
ت- دستگاه‌های مشمول: کلیه دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری، قوه قضائیه، قوه مقننه، مجمع تشخیص مصلحت نظام و شورای نگهبان و سازمان‌ها و مؤسسات وابسته و تابعه آنها و کلیه سازمان‌ها و شرکت‌هایی که به نحوی از انحاء از بودجه عمومی کشور استفاده می‌کنند و یا قسمتی از بودجه آنها توسط دولت تأمین می‌گردد.

فصل دوم – مناسب‌سازی،‌ دسترسی‌پذیری و تردد و تحرک
ماده ۲- کلیه دستگاه‌های مشمول مکلفند ضمن رعایت کلیه ضوابط و استانداردهای دسترس‌پذیری ساختمان‌ها و تأسیسات برای افراد دارای معلولیت در طرح‌های آتی و در دست تهیه خود، ساختمان و تأسیسات فعلی تحت پوشش خود را براساس برنامه‌ریزی و هدف‌گذاری معین و با پیش‌بینی بودجه مشخص سالانه،‌ تا افق ۱۴۰۴ مناسب‌سازی کنند.
ماده ۳- شهرداری‌ها مکلفند از صدور پروانه احداث، بازسازی و یا پایان کار برای ساختمان‌ها و اماکن با کاربری عمومی از جمله مجتمع‌های اداری،‌ درمانی و آموزشی که ضوابط و استانداردهای مصوب دسترس‌پذیری افراد دارای معلولیت را رعایت نکرده باشند، خودداری و در احداث و بازسازی معابر عمومی مناسب‌سازی نمایند.
ماده ۴- دستگاه‌های متولی صدور مجوز، مکلفند رعایت ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد دارای معلولیت و استانداردهای مناسب‌سازی را در شرایط و الزامات صدور مجوز لحاظ نمایند.
ماده ۵- وزارت راه و شهرسازی موظف است در کلیه طرح‌های آماده‌سازی و اجرای مجتمع‌های مسکونی به صورت انبوه و نیز طراحی و اجرای شهرهای جدید، ضوابط و مقررات شهرسازی و معماری برای افراد دارای معلولیت را رعایت نمایند.
ماده ۶- به منظور سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی اجرایی، نظارت بر امر مناسب‌سازی و ایجاد بانک جامع اطلاعات مناسب‌سازی در کشور، ستاد هماهنگی مناسب‌سازی کشور به ریاست وزیر کشور ایجاد می‌شود. ترکیب اعضا و شرح وظایف ستاد یاد شده و نحوه نظارت و پیگیری مناسب‌سازی طبق آیین‌نامه‌ای است که بنا به پیشنهاد وزارت کشور با هماهنگی وزارت راه و شهرسازی و وزارت ظرف ۳ ماه پس از ابلاغ این قانون به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
ماده ۷- وزارتخانه‌های راه و شهرسازی و کشور و شهرداری‌ها موظفند حذف مورد نسبت به مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری کلیه پایانه‌ها، ایستگاه‌ها، تأسیسات سامانه‌ها و ناوگان حمل و نقل درون شهری و برون شهری منطبق با استانداردهای بین‌المللی دسترس‌پذیری سامانه‌های حمل و نقل عمومی برای دسترسی افراد دارای معلولیت اقدام و امکان بهره‌مندی این افراد از ناوگان حمل و نقل زمینی، دریایی و هوایی را فراهم نمایند و کارکنان خود را جهت همیاری علمی و صحیح با مسافرین دارای معلولیت، آموزش دهند.
تبصره ۱- شهرداری‌های مکلفند جهت امکان‌پذیری تردد افراد دارای معلولیت شدید، سامانه‌های حمل و نقل ویژه افراد دارای معلولیت را با تجهیز ناوگان خودروهای مناسب‌سازی شده ایجاد نمایند. دولت مکلف است در ایجاد این سامانه‌ها به شهرداری‌های فاقد اعتبارات لازم، کمک نماید.
تبصره ۲- استفاده افراد دارای معلولیت‌های شدید از سامانه‌های حمل و نقل ریلی و اتوبوسرانی درون شهری دولتی رایگان و استفاده این افراد از سامانه‌های برون‌شهری ریلی، هوایی و دریایی دولتی نیم‌بها است.
(برای بخش غیردولتی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مکلف است نسبت به پیش‌بینی اعتبارات لازم در لوایح بودجه سالانه اقدام نماید).
ماده ۸- وزارت مکلف است تسهیلات لازم برای مناسب‌سازی برای خودروهای افراد دارای معلولیت تحت پوشش بهزیستی کشور را تأمین نماید.

فصل سوم – خدمات بهداشتی، درمانی و توانبخشی
ماده ۹- وزارت مکلف است پوشش بیمه سلامت افراد دارای معلولیت تحت پوشش سازمان را به گونه‌ای تأمین نماید که شامل خدمات توانبخشی-پزشکی مورد نیاز این افراد باشد.
ماده ۱۰- سازمان مکلف است وسایل و تجهیزات توانبخشی و فناوری‌های کمک‌ زیستی تسهیل‌کننده زندگی افراد دارای معلولیت را با رعایت استانداردهای لازم و با اولویت تأمین از تولیدات داخلی با بهای مناسب و منطبق با توان خرید مصرف‌کنندگان، در اختیار آنها قرار دهد.
ماده ۱۱- سازمان مکلف است نسبت به حمایت از نگهداری و مراقبت از افراد دارای معلولیت به ویژه افراد دارای معلولیت‌های اعصاب و روان، کم‌توان ذهنی، جسمی-حرکتی شدید و افراد دچار معلولیت‌های چندگانه در کانون خانواده از طریق ارائه خدمات آموزشی و مشاوره‌ای به خانواده‌ها به منظور همیاری صحیح آنان با افراد دارای معلولیت و پرداخت حق پرستاری یا مددکاری به سرپرست، همسر یا قیم این افراد اقدام نماید.
میزان این کمک متناسب با نوع و شدت معلولیت فرد دارای معلولیت، تعداد این افراد در هر خانواده و بر اساس هزینه‌های متعارف نگهداری و مراقبت از افراد دارای معلولیت و متناسب با تورم، تعیین و پرداخت می‌شود.
تبصره- اعتبارات مورد نیاز اجرای این ماده هر ساله توسط وزارت با هماهنگی معاونت برنامه‌ریز و نظارت راهبردی رئیس جمهور پیش‌بینی و در بودجه سالانه سازمان کشور منظور می‌شود.

فصل چهارم- امور ورزشی، فرهنگی، هنری و آموزشی
ماده ۱۲- وزارتخانه‌های ورزش و جوانان و فرهنگ و ارشاد اسلامی مکلفند با هماهنگی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور نسبت به اختصاص سهم عادلانه و متناسب افراد دارای معلولیت و کمک هزینه به بخش عمومی غیردولتی ارائه‌دهنده خدمات ورزشی به افراد دارای معلولیت از بودجه ورزش و امور فرهنگی، هنری و تفریحی کشور اقدام نمایند.
ماده ۱۳- وزارت ورزش و جوانان مکلف است با اولویت طراحی فراگیر اماکن و تأسیسات ورزشی در کنار سایر افراد، نسبت به توسعه مراکز و تأسیسات ورزشی اختصاصی فعالیت‌های ورزشی و حمایت از مسابقات و جشنواره‌های ورزشی افراد یاد شده اقدام نماید.
ماده ۱۴- استفاده افراد دارای معلولیت از مراکز، تأسیسات و خدمات ورزشی دولتی و شهرداری‌های کشور با اولویت کارکنان متبوع، رایگان است.
ماده ۱۵- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مکلف است به منظور استفاده برابر حقوق نابینایان و ناشنوایان از محصولات تصویری با تخصیص اعتبارات لازم از تولید فناوری (توصیف تصاویر) فیلم‌ها برای افراد نابینا و زیرنویس این محصولات برای افراد ناشنوا و نیز تجهیز سالن‌های نمایش به فناوری‌های کمکی مذکور حمایت به عمل آورد.
ماده ۱۶- سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مکلف است با پیش‌بینی منابع مالی مورد نیاز نسبت به تدوین و ابلاغ سیاست‌های حمایتی و اجرایی توسعه تورهای گردشگری برای افراد دارای معلولیت اقدام نمایند.
ماده ۱۷- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مکلف است از محل اعتبارات مصوب سالانه خود، بودجه مورد نیاز تولید و انتشار کتب و نشریات بریل، گویا، چاپ درشت و قالب‌های الکترونیک برای افراد نابینا و کم‌بینا و چاپ و انتشار کتب و نشریات تخصصی مورد نیاز افراد دارای معلولیت و هم چنین ایجاد پایگاه‌های اطلاع‌رسانی تخصصی این افراد را تخصیص دهد. هم چنین وزارت مذکور موظف است ضمن رعایت حقوق مالکیت معنوی ناشرین، با اتخاذ تدابیر تشویقی، ناشرین را به در دسترس نهادن نسخ الکترونیکی آثار خود جهت استفاده نابینایان و کم‌بینایان ترغیب نماید.
ماده ۱۸- مراجع نشر قوانین، مقررات، بخشنامه‌ها،‌دستورالعمل‌ها و اقدامات و تصمیمات قوای سه گانه و نهادهای عمومی مکلفند موارد یاد شده را حداقل در یکی از اشکال بریل، گویا، چاپ درشت یا قالب‌های الکترونیکی در دسترس افراد دارای معلولیت قرار دهند.
ماده ۱۹- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است استانداردهای دسترس‌پذیری به دیدارگاه‌های مجازی را برای فناوری‌های کمکی نابینایان و کم‌بینایان تدوین و بر رعایت آن از سوی دستگاه‌های اجرایی نظارت نماید.
ماده ۲۰- سازمان با همکاری وزارت آموزش و پرورش (سازمان آموزش و پرورش استثنایی) موظف است امکان دسترسی برابر و بدون تبعیض کودکان دارای معلولیت به مراکز آموزشی پیش‌دبستانی و مهدکودک‌ها در کنار همسالان فاقد معلولیت آنان را فراهم نماید. همچنین امکان آموزش کودکان زیر ۶ سال دارای معلولیت‌های شدید و حاد یادگیری، کم‌توان ذهنی و معلولیت‌های چندگانه که امکان آموزش در مراکز آموزش تلفیقی را ندارند، در مراکز خاص آموزشی از طریق حمایت از بخش غیردولتی یا رأساً فراهم نمایند.
تبصره- سازمان مکلف است نسبت به پرداخت کمک هزینه آموزش کودکان دارای معلولیت در مهد‌های کودک و مراکز آموزش پیش‌دبستانی اقدام نماید. میزان کمک هزینه مذکور هر سال توسط کارگروهی متشکل از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری تعیین و اعتبارات مورد نیاز آن در بودجه سالانه سازمان منظور می‌شود.
ماده ۲۱- وزارت آموزش و پرورش مکلف است تا با ایجاد بستر لازم، امکان تحصیل رایگان دانش‌آموزان معلول از مقطع ابتدایی تا پایان مقطع آموزش متوسطه، هنرستان و کار و دانش، در مدارس عادی و در کنار دانش‌‌آموزان فاقد معلولیت فراهم نماید.
ماده ۲۲- وزارت آموزش و پرورش مکلف است امکان تحصیل رایگان دانش‌آموزان دارای معلولیت جسمی را که براساس تشخیص کارشناسان ارزیاب سازمان آموزش و پرورش استثنایی بر اثر نوع و شدت معلولیت یا مواجه با معلولیت‌های چندگانه، قادر به تحصیل در محیط‌های آموزش عادی نیستند در مراکز آموزش استثنایی دولتی تأمین نماید.
ماده ۲۳- سازمان آموزش و پرورش استنثایی کشور مکلف است کلیه پشتیبانی‌های تخصصی از دانش‌آموزان دارای معلولیت از جمله تأمین معلمین رابط، وسایل کمک آموزشی متناسب با معلولیت‌ هر دانش‌آموز و تأمین منابع آموزشی قابل استفاده دانش‌آموزان دارای معلولیت حسی را تأمین نماید.
ماده ۲۴- سازمان مکلف است خدمات و وسایل توانبخشی مورد نیاز کودکان دارای معلولیت را از بدو بروز معلولیت کودک، در اختیار آنان قرار دهد.
ماده ۲۵- وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، فرهنگ و ارشاد اسلامی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، سازمان تبلیغات اسلامی، سازمان و مؤسسات وابسته به شهرداری‌ها و سایر مؤسسات دولتی، عمومی، غیردولتی مکلفند ضمن ایجاد فرصت‌های برابر بهره‌مندی کودکان و نوجوانان دارای معلولیت از خدمات و برنامه‌های پرورشی و فرهنگی خود، از تولید منابع آموزشی فوق برنامه، بازی‌های فکری، کتب و نشریات ویژه کودکان و نوجوانان در اشکال قابل دسترس برای کودکان و نوجوانان دارای معلولیت‌های حسی و همچین محصولات فرهنگی منطبق با نیازهای ویژه کودکان و نوجوانان دارای معلولیت، حمایت به عمل آورند.
ماده ۲۶- افراد دارای معلولیت نیازمند واجد شرایط در سنین مختلف می‌توانند با معرفی سازمان از آموزش عالی رایگان در واحدهای آموزشی تابعه وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دیگر دستگاه‌های دولتی و نیز دانشگاه آزاد اسلامی بهره‌مند گردند.
تبصره- آیین نامه اجرایی این ماده توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با همکاری وزارت، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی و معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
ماده ۲۷- سازمان مکلف است با همکاری وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و آموزش و پرورش و دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی تابع وسایل کمک‌آموزشی موردنیاز دانشجویان دارای معلولیت و تأمین منابع و مواد آموزشی دانشجویان دارای معلولیت‌های حسی در اشکال قابل استفاده این دانشجویان را تأمین نماید. اعتبار مورد نیاز این ماده در بودجه سالانه دستگاه‌های مربوطه پیش‌بینی خواهد شد.
ماده ۲۸- تا زمان تحقق مطلوب روند مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری ساختمان‌ها، تأسیسات و تجهیزات آموزشی و پژوهشی، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی مکلفند حداکثر تسهیلات و همیاری های لازم را جهت آموزش و پژوهش‌های دانشجویان دارای معلولیت، ارائه نمایند.
ماده ۲۹- وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و آموزش و پرورش، مکلفند حداکثر ۶ ماه پس از ابلاغ این قانون دستورالعمل ارائه حمایت‌های جبرانی به دانشجویان دارای معلولیت را شامل ساماندهی چگونگی برگزاری امتحانات و آزمون‌ها، برخورداری آنان از دستیاران تحقیقاتی و پژوهشی (استفاده از کار دانشجویی) و چگونگی استفاده از امتیازات و تسهیلات رفاهی توسط دانشجویان دارای معلولیت تدوین و به کلیه دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی ابلاغ نمایند.
ماده ۳۰- وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و آموزش و پرورش و دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی ضمن نظارت بر جذب بدون تبعیض متخصصین دارای معلولیت در هیأت‌های علمی و پژوهشی با اعطای بورس‌های تحصیلی و مطالعاتی داخلی و خارج از کشور از ارتقاء سطح علمی افراد دارای معلولیت حمایت به عمل آورند.
ماده ۳۱- یکی از فرزندان اولیایی که خود دارای معلولیت بوده (هر دو یا یکی از آنها دارای معلولیت باشد) و یا یکی از فرزندان آنها دارای معلولیت باشد از انجام خدمت دوره ضرورت معاف می‌باشد.
ماده ۳۲- مشمولانی که با معلولان اناث دارای معلولیت جسمی، حرکتی ازدواج کنند به صورت موقف از انجام خدمت دوره ضرورت معاف می‌شود و پس از گذشت ۱۰ سال از استمرار ازدواج آنها، معافیت موقت به معافیت دائم تبدیل می‌شود.

فصل پنجم- کارآفرینی و اشتغال
ماده ۳۳- وزارت مکلف است در قالب اعتبارات مصوب سازمان، صندوق فرصت‌های شغلی معلولان و مددجویان بهزیستی را ایجاد و اساسنامه آن را ظرف ۳ ماه پس از ابلاغ این قانون به تصویب هیأت وزیران برساند.
ماده ۳۴- کارفرمایان بخش غیردولتی که افراد دارای معلولیت جویای کار را در مراکز کسب و کار خود استخدام کنند با رعایت شرایط زیر از یارانه حقوق و دستمزد افراد دارای معلولیت شاغل استفاده خواهند کرد:
مدت قرارداد استخدامی کارفرما با فرد دارای معلولیت شاغل حداقل یک سال باشد.
حقوق و دستمزد فرد دارای معلولیت شاغل براساس مصوبات شورای عالی کار و سایر قوانین و مقررات مربوط به طور کامل از سوی کارفرما پرداخت شود.
سایر مزایای قانونی تصریح شده در قانون کار (مزایای رفاهی کارگران) به فرد دارای معلولیت شاغل پرداخت شود.
تبصره ۱- منظور از فرد معلول جویای کار در این قانون، فرد معلولی است که توانایی انجام کار داشته و مهارت‌ها و آموزش های لازم برای اشتغال را کسب نموده باشد.
تبصره۲- منظور از یارانه حقوق و دستمزد عبارت است از پرداخت حداکثر ۵۰ درصد حقوق و دستمزد ماهانه فرد دارای معلولیت شاغل با توجه به نوع معلولیت از محل برنامه اعتباراتی که ذیل ردیف وزارت در قوانین بودجه سنواتی درج می‌گردد.
تبصره ۳- یارانه حقوق و دستمزد برای هر فرد دارای معلولیت شاغل در بخش مزدبگیری غیردولتی تا ۵ سال قابل پرداخت می‌باشد.
تبصره ۴- آیین‌نامه اجرایی این ماده ظرف ۳ ماه پس از تصویب این قانون توسط وزارت تهیه و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
ماده ۳۵- کارفرمایانی که در مراکز کسب و کار خود، افراد دارای معلولیت جویای کار را استخدام نمایند، مشروط بر آنکه مدت قرارداد استخدامی آنان با فرد دارای معلولیت شاغل حداقل یک سال باشد. با توجه به تعداد افراد دارای معلولیتی که استخدام کرده‌اند از مشوق‌های مالیاتی برخوردار و از پرداخت حق بیمه سهم کارفرمایی در قبال افراد دارای معلولیت جذب شده معافند، همچنین افراد دارای معلولیتی که به صورت خوداشتغالی یا در کارگاه‌های اشتغال خانگی مشغول به کار می‌باشند حسب مورد از پرداخت حق بیمه سهم کارفرما یا خویش‌فرما معاف می‌شوند؛ حق بیمه سهم کارفرمایی یا خویش‌فرمایی این گونه افراد توسط دولت تأمین و پرداخت خواهد شد.
تبصره ۱- آیین‌نامه اجرایی این ماده توسط وزارت با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
ماده ۳۶- کارفرمایانی که افراد دارای معلولیت را جذب نمایند از سرانه وام خوداشتغالی براساس سیاست‌های هزینه‌ای شورای عالی اشتغال بهره‌مند خواهند شد.
تبصره- برخورداری از هر یک از امتیازات موضوع این ماده به تناسب شدت معلولیت و تعداد افراد دارای معلولیت به کار گرفته شده، در کارگروهی متشکل از وزارت و وزارت امور اقتصادی و دارایی و معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور تعیین خواهد شد.
ماده ۳۷- کلیه دستگاه‌های مشمول مکلفند حداقل ۵ درصد مجوزهای استخدامی نیروی انسانی خود را (رسمی، پیمانی، قرارداری و سایر عناوی مشابه) به افراد دارای معلولیت واجد شرایط و دارای توانمندی کار در پست‌های مشمول مجوزهای مذکور اختصاص دهند.
ماده ۳۸- سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور مکلف است رأساً با جلب مشارکت بخش غیردولتی، اقدام به پذیرش کارآموزان دارای معلولیت نموده و از طریق مناسب‌سازی و توسعه مراکز موجود و یا تأسیس آموزشگاه‌ها و مراکز آموزش مهارت‌های فنی و حرفه‌ای افراد دارای معلولیت اقدام نموده و ضمن ارائه حمایت های لازم و تأمین تجهیزات تخصصی مهارت‌آموزی متناسب با شرایط کارآموزان دارای معلولیت، یارانه آموزش این افراد را در بودجه سنواتی خود منظور و پرداخت نماید.
همچنین این سازمان مکلف است به منظور تأمین کیفیت و بازدهی مطلوب آموزش‌های فنی و حرفه‌ای افراد دارای معلولیت، با اخذ مشاوره‌های تخصصی سازمان و سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور استانداردها و نظام‌نامه جامع آموزش مهارت‌های فنی و حرفه‌ای کارآموزان دارای معلولیت را تدوین و به مراکز موضوع این ماده ابلاغ نماید.
ماده ۳۹- وزارت مکلف است در راستای ایجاد اشتغال برای افراد دارای معلولیت و حفظ ایمنی این افراد حین کار، خدمات زیر را با همکاری سازمان‌های ذیربط ارائه دهد:‌
صدور مجوز ایجاد مراکز کاریابی، خدمات کارآفرینی و مشاوره‌های شغلی ویژه افراد دارای معلولیت.
ایجاد بانک اطلاعا جامع کارآفرینی و اشتغال افراد دارای معلولیت.
طراحی، تدوین و تنظیم آیین‌نامه‌های حفاظت، ایمنی و بهداشت کار ویژه شاغلین دارای معلولیت با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.

فصل ششم- مسکن
ماده ۴۰- وزارت راه و شهرسازی و سایر دستگاه‌های دخیل در حمایت از ایجاد مسکن مکلفند متناسب با ارائه تسهیلات و اقدامات حمایتی از سازندگان واحدهای مسکونی اعم از انبوه‌سازان، تعاونی‌ها و بخش خصوصی، تعهد لازم برای اختصاص حداقل (۱۰ درصد) واحدهای مسکونی احداثی به افراد دارای معلولیت فاقد مسکن ( با اولویت زوج‌های دارای معلولیت) به صورت ارزان قیمت و مناسب‌سازی شده با معرفی سازمان را توسط سازندگان مذکور اخذ و بر اجرای آن نظارت نمایند.
تبصره۱- نظام بانکی کشور مکلف است تسهیلات اعتباری بلند مدت مسکن حمایتی موضوع این ماده را برای یک بار با نرخ سود ۴% تأمین و به افراد دارای معلولیت تحت پوشش سازمان و یا تعاونی‌ها و مؤسسات خیریه مورد تأیید سازمان اختصاص دهد.
معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهوری اعتبار مورد نیاز جهت پرداخت ما به التفاوت نرخ سود ۴ % و نرخ سود مصوب سیستم بانکی را بر اساس مطالبه سالانه بانک مرکزی در قانون بودجه سالانه منظور خواهد نمود.
ماده ۴۱- سازمان ملی زمین ومسکن موظف است زمین مورد نیاز احداث واحدهای مسکونی افراد دارای معلولیت فاقد مسکن را به صورت اجاره بلند مدت (۹۹ ساله) تهیه و در اختیار افراد مذکور و یا تعاونی‌ها و مؤسسات خیریه‌ای که برای آنان مسکن احداث می‌نمایند، قرار دهد.
ماده ۴۲- افراد دارای معلولیت از پرداخت هزینه‌های صدور پروانه ساختمانی، آماده سازی زمین، عوارض نوسازی و هم‌چنین حق انشعابات آب، برق، گاز و دفع فاضلاب منطبق با الگوی مسکن مصوب شهری یا منطقه معاف می‌باشند.
تبصره۱- استفاده از تسهیلات موضوع این ماده صرفاً برای یک بار مجاز است.
تبصره۲- وزارت و وزارت راه و شهرسازی موظفند اعتبار موردنیاز موضوع این ماده را هر ساله به معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور پیشنهاد، تا در قوانین بودجه سالانه پیش‌بینی شود.

فصل هفتم- فرهنگ سازی و ارتقای آگاهی‌های عمومی
ماده۴۳- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران موظفند با همکاری سازمان نسبت به تولید برنامه‌های رادیویی، تلویزیونی و هنری در سطح ملی و استانی با موضوع ترویج نگرش صحیح اجتماعی در خصوص معلولیت و افراد دارای معلولیت و آموزش‌های پیشگیرانه از بروز معلولیت اقدام نمایند.
ماده۴۴- سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مکلف نسبت به زیرنویسی فیلم‌ها و برنامه‌های شبکه‌های مختلف سیما، استفاده از رابط ناشنوایان و نیز پخش توصیف شنیداری فیلم‌ها جهت افراد نابینا اقدام نمایند.
ماده ۴۵- وزارت آموزش و پرورش مکلف است جهت آشنایی دانش‌آموزان با حقوق و توانمندی‌های افراد دارای معلولیت دروسی را با محتوای آموزشی حقوق این افراد،‌ علائم و نمادهای انواع معلولیت و نشانه‌های شهری مربوط به افراد معلولیت را در محتوای آموزشی در مقاطع تحصیلی دانش‌آموزان پیش‌بینی نمایند.
ماده۴۶- دستگاه‌‌های اجرایی مکلفند متناسب با موضوع فعالیت خود شیوه ارائه صحیح خدمات به افراد دارای معلولیت را با کسب نظر و مشاوره سازمان و تشکل‌های مردم نهاد افراد دارای معلولیت به کارکنان خود و با پیش‌بین بودجه لازم آموزش دهند.
ماده ۴۷- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی شهرداری کشور و سایر سازمان‌ها و نهادهای دارنده سالن‌‌های نمایش فیلم، مکلفند بدون اخذ هزینه امکان نمایش تیزرهای آموزشی در خصوص حقوق افراد دارای معلولیت در اختیار سازمان‌های ذیربط قرار می‌گیرد.

فصل هشتم- حمایت‌های قضایی و تسهیلات مالیاتی
ماده ۴۹- مراجع قضایی مکلفند هنگام نصب قیم برای افراد کم توان ذهنی و مبتلایان به بیماری‌های روانی مزمن نظر سازمان را اخذ کنند. در مواردی که فرد واجد شرایطی برای پذیرش قیومیت وجود نداشته باشد یا این سمت را نپذیرد داده مکلف است سازمان را به عنوان قیم تعیین کند.
ماده۵۰- سازمان مکلف است در پرونده‌هایی که اعمال و اجرای این قانون و نیز کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت و مقررات دیگر حقوق جمعی این افراد تضییع شده است موضوع را تا حصول نتیجه پیگیری کنند.
ماده ۵۱- سازمان مکلف است حسب درخواست فرد دارای معلولیت یا در مواقع مقتضی قیم وی در پرونده‌هایی که حق فرد دارای معلولیت به دلیل معلولیت(به تشخیص سازمان یاد شده) مورد تعرض قرار گرفته یا چنین ادعای مطرح است، در دادگاه مربوط شرکت نموده و به عنوان نماینده فرد دارای معلولیت با رعایت ماده ۳۲ آیین دادرسی مدنی محسوب می‌شود.
ماده ۵۲- کانون وکلای دادگستری و مرکز مشاوره قوه قضاییه مکلفند علاوه بر الزامات مندرج در قوانین مربوط موارد استفاده افراد دارای معلولیت از وکیل معاضدتی را به کلیه پرونده‌های مطروحه اینگونه افراد در مراجع قضایی یا شبه قضایی تعمیم دهند.
ماده ۵۳- صد درصد از هزینه‌های اشخاص حقیقی و حقوقی در جهت احداث و تجهیز و توسعه و مناسب سازی کلیه مراکز توانبخشی، نگهداری و مراقبت، حرفه آموزی، آموزشی، کارآفرینی،‌ رفاهی و مسکن مورد نیاز افراد دارای معلولیت که مجوز فعالیت از سازمان را کسب نموده با گواهی سازمان به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی خواهد بود.
ماده ۵۴- صد‌در صد حقوق و مزایا یا دستمزد مشمول مالیات افراد دارای معلولیت خیلی شدید و هشتاد درصد حقوق و مزایا یا دستمزد مشمول مالیات افراد دارای معلولیت شدید و شصت درصد حقوق و مزایا یا دستمزد مشمول مالیات افراد دارای معلولیت متوسط تا میزان و سقف سالانه مقرر از پرداخت مالیات معاف می‌باشند.
ماده ۵۵- پنجاه درصد حقوق و مزایا یا دستمزد مشمول مالیات یکی از اولیاء افراد دارای معلولیت خیلی شدید مادامی که مسئولیت پرداخت هزینه‌های مترتب بر معلولیت فرد بر عهده اولیاست از پرداخت مالیات معاف خواهند بود. گواهی تأیید نوع و شدت معلولیت افراد مشمول این ماده از سوی کمیسیون پزشکی تشخیص نوع و شدت معلولیت سازمان ارائه خواهد شد.
تبصره – آیین نامه اجرایی این ماده توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی و وزارت ظرف شش ماه از لازم‌الاجراء شدن قانون تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

فصل نهم- معیشت و تسهیلات اداری
ماده ۵۶- دولت موظف است کمک هزینه معیشت افراد دارای بسیار شدید و شدید فاقد شغل و درآمد را به میزان حداقل دستمزد سالانه تعیین و اعتبارات لازم را در بودجه سالانه خود منظور نماید تا از طریق سازمان بهزیستی کشور به افراد دارای معلولیت پرداخت شود.
الف- بانوان کارمند دارای معلولیت، بانوان کارمند همسر فرد دارای معلولیت و یا دارای فرزند دارای معلولیت، به شرط نگهداری فرد دارای معلولیت در منزل (به تشخیص کمیسیون پزشکی سازمان)، از تسهیلات مقرر در قانون خدمت نیمه وقت بانوان و اصلاحات بعدی آن با استفاده از حقوق و مزایای کامل بهرمند خواهند شد و در صورتی که فرزند دارای معلولیت فاقد مادر باشد. پدر یا سرپرست قانونی وی و شاغلین مرد دارای همسر دارای معلولیت به شرط نگهداری فرد دارای معلولیت در منزل ( به تشخیص کمیسیون پزشکی سازمان)، با یک چهارم کسر ساعات کار هفتگی از حقوق و مزایای کامل استفاده خواهد نمود.
ماده ۵۷- سازمان موظف است نسبت به ارائه خدمات مددکاری، مشاوره‌ای و مراقبتی به افراد دارای معلولیت به ویژه زوج‌های دارای معلولیت اقدام نماید.
ماده ۵۸- دستگاه‌های مشمول مکلفند ساعات کار روزانه شاغلین دارای معلولیت‌های شدید و خیلی شدید را حداکثر دو ساعت در روز کاهش دهند.
تبصره- اعتبارات مورد نیاز جهت اجرای این ماده توسط سازمان هر ساله به معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور جهت پیش‌بینی در بودجه سالانه اعلام خواهد شد.

فصل دهم- پیشگیری از بروز معلولیت
ماده۵۹- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مکلف است با همکاری وزارت برنامه جامع پیشگیری و کاهش بروز معلولیت را تدوین و اجرا نماید.
ماده ۶۰- وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی موظف است با همکاری وزرات، بسته‌های آموزشی پیشگیری از بروز معلولیت‌های قابل اجتناب را برای خانواده‌ها و سایر گروه‌ةای هدف اجتماعی تدوین کرده و به صورت رایگان در اختیار آنان قرار دهد. هم چنین این وزارتخانه مکلف است از طریق شبکه خانه‌های بهداشت، خانواده‌های ساکن روستا و مناطق دور افتاده را در این زمینه آموزش دهد.
ماده ۶۱- سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مکلف است با همکاری سازمان نسبت به تولید و پخش آموزش های پیشگیری از بروز معلولیت اقدام نماید.
ماده ۶۲- سازمان مکلف است، نسبت به آموزش پیشگیری‌های لازم به والدین دارای معلولیتی که نوع معلولیتی که نوع معلولیت آنان مبین احتمال بروز این معلولیت در فرزندان آن‌ةاست اقدام نماید.

فصل یازدهم- شورای هماهنگی امور افراد دارای معلولیت
ماده ۶۳- به منظور هماهنگی بین دستگاه‌های مشمول و در راستای فراهم شدن زمینه اجرای این قانون و نظارت بر حسن اجرای آن شورای هماهنگی امور افراد دارای معلولیت یا ترکیب زیر تشکیل می‌شود:
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی (رئیس شورا)
رئیس سازمان بهزیستی کشور (دبیر شورا)
وزیر راه و شهرسازی یا معاون ذیربط
وزیر آموزش و پرورش یا معاون ذیربط
وزیر علوم، تحقیقات و فن‌آوری یا معاون ذیربط
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا معاون ذیربط
وزیر صنعت، معدن و تجارت یا معاون ذیربط
وزیر کشور یا معاون ذیربط
رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی یا معاون ذیربط
معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور یا معاون ذیربط
نماینده تام الاختیار رئیس قوه قضاییه
رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران یا معاون ذیربط
پنج نفر از نمایندگان افراد دارای معلولیت کشور به انتخاب شبکه‌های ملی تشکل مردم نهاد بر حسب گروه‌های اصلی افراد دارای معلولیت کشور (نابینایان، ناشنوایان، افراد دارای معلولیت جسمی- حرکتی، افراد کم توان ذهنی و مبتلایان به اختلالات روانی مزمن که تا زمان ایجاد شبکه‌های مذکور، انجمن‌های ذیربط عهده‌دار این وظیفه خواهند بود)
سه نفر از کارشناسان برجسته امور افراد دارای معلولیت کشور با معرفی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی

5 پاسخ
  1. علی
    علی says:

    تا بوده همین بوده فقط حرف بدون عمل متاسفانه سرزمین من دنیای حرفهای بی پشتوانه است. من ۱۸ سال پبش با بدبختی از دانشگاه دولتی فارغالتحصیل شدم بعدم با مصیبت استخدام شدم از همون زمان دارم تحقیر میشم و همچنان ادامه داره.

    پاسخ
  2. ابراهیم نوائی
    ابراهیم نوائی says:

    بنده در سانحه تصادف معلول ضایع نخاعی از ناحیه سینه شده ام وهر دو پاهایم فلج است ودر روستا زندگی می کنم لطفا مرا راهنمایی بفرمایید.مشکلم این است که منزلم در کوچه ای است که ماشین رو نیست کوچه حدودا ۳۰ متر است که مقداری شیب دارد تنهای با ویلچر نمی توانم رفت و آمد کنم باید یکی باشد که کمک کندبه آن صورت کسی را ندارم انگار همیشه داخل زندان هستم .چکار کنم که بدون این و آن این مسافت حدودا ۳۰ متر را خودم رفت وآمد کنم لطفا از نظر قانونی راه و چاره ای است مرا راهنمایی بفرمایید متشکرم

    پاسخ
  3. حشمتی
    حشمتی says:

    نامه یک معلول به رییس صدا و سیما
    می خواستم از شما گلایه کنم که چرا ما معلولین را مثل زنان بدحجاب از رسانه ی ملی حذف میکنید؛ چنان که وقتی از خانه بیرون می آییم؛ مردم گویی با یک فرنگی رو به رو می شوند. بقدری چشم می دوزند و گردن می چرخانند که می ترسم آنها هم آسیب ببینند. این حذف تا جایی پیش رفته که ما حتی برای بچه ها از موجودات تخیلی در برنامه های کودک هم عجیبتر و وحشتناکتریم. شاید اگر گاه ما را مانند تماشاچیهای خارج از کشور، در استادیومهای ورزشی که فراموش می کنند زلفشان را بپوشند، نشان بدهید، بد نباشد.

    پاسخ
  4. حامد
    حامد says:

    واقعا شرم آور است که یک معلول به خاطر وضعیت بد اقتصادی به گدایی بیفتد تا بلکه سهمی از ترحم مردم این سرزمین بدست بیاورد!

    پاسخ
  5. زهرا
    زهرا says:

    برای انجام کارهای من مادرم نیاز به یک کمک دارن…مراکز خدمات پرستاری در منزل برای نگهداری از بیماران مراقبین ساده رو برامون میفرستن…هر ماه کلی پول می دیم برای پرستاری که روزی ۹ ساعت کمک دست مادرم باشه…همه ی کارهام همه با مادرمه و اون پرستار فقط در جابه جایی ها کمک میکنه…البته مادرم خودشون دلشون نمی خواد کس دیگه ای کارامو بکنه…در مجموع اون پرستار روزی ۲ ساعت برامون کار میکنه بقیش یا چرت میزنه یا تلوزیون یا با مبایلش بازی میکنه…ولی این پرستارها پدرمونو در اوردن از بس بازی در میارن…مثلا صبح قراره ۹ خونه ی ما باشه ساعت ۸ زنگ میزنه امروز نمی یام و این یعنی من باید کل اون روز رو رو تخت دراز بکشم و کارهامم انجام نشه…و هزاران ادابازی دیگه که اینجا جاش نیست بگم…فقط همینو بدونید که بیچارمون کردن…اصلا مسئولیت سرشون نمیشه…حالا من مادر پدرم بالای سرم هستند…نمی دونید به سر بیمارهای تنها چی میارن…شرم اوره…هیچ مرکزی نیست که این ها رو توجیه کنه و وظایفشونو بهشون گوشزد کنه

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *