ارزیابی و شناسایی آسیب شنوایی در كودكان

صداي سكوت
ارزيابي و شناسايي آسيب شنوايي در كودكان

دكتر فرناز كشاورزي ارشدي
منبع: روزنامه همشهری، دوشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۵

آسيب شنوايي تنها به منزله از دست دادن يكي از حواس پنجگانه مهم نيست، بلكه بازتاب آن مي تواند بسيار فراگيرتر باشد و جوانب وسيعي از زندگي فرد را تحت تأثير قرار دهد. در واقع مهمترين پيام ناخوشايند آن، آسيب گفتار و زبان است كه مي تواند با درجات متفاوتي (از خفيف تا وسيع، يعني حتي عدم وجود گفتار) نمايان شود، مسلماً نقص گفتاري مي تواند بر مهمترين ابعاد زندگي شخصي از تحصيلات و آموزش و پيشرفت تحصيلي تا برقراري روابط اجتماعي با ديگر افراد جامعه (از خانواده گرفته تا مدرسه، مكان هاي عمومي، معاشرت با دوستان و…) سايه بيفكند.
با توجه به اين آثار نامطلوب، يكي از مسائل مهم در مورد آن شناسايي وجود يكي از انواع نقص شنوايي در كودكان، به ويژه در سنين حساس رشد، يعني از تولد تا قبل از مدرسه است تا بتوان با تشخيص نوع و ميزان افت شنوايي سريعاً به اقدامات اوليه و آموزشي متناسب با نوع آسيب شنوايي دست زد.
جالب آنكه در اكثر اوقات، اولين كسي كه نسبت به وجود نوعي مشكل يا غيرعادي بودن شرايط شنوايي يا گفتار كودك شك مي كند، مادر است.
به همين منظور در ادامه راهنماي بسيار ساده اي در قالب يك چك ليست ارزيابي گفتار و شنوايي كه از سوي هانت و همكاران (۲۰۰۲) تدوين شده ارائه مي شود. اين راهنما مي تواند با آگاهي دادن و حساس كردن والدين آنها را در جهت يك ارزيابي ساده و مقدماتي از فرزندشان در سنين پيش دبستاني ياري دهد.
رفتارهاي عادي گفتاري و شنيداري
تولد تا ۳ ماهگي
با اصوات بلند برانگيخته و ناراحت مي شود و با شنيدن صداي مادر يا مراقبان، آرام مي گيرد.
۳ تا ۶ ماهگي
– به صداي مادر واكنش نشان مي دهد.
– چشم ها و سر را به سمت منبع صدا مي چرخاند.
– از صداي جغجغه و اسباب بازي هاي صدادار خوشش مي آيد.
۷ تا ۱۰ ماهگي
– به هنگام صدا كردن نامش پاسخ مي دهد.
– معني كلمات رايج مانند مامان، بابا، نه، باي باي را مي فهمد.
– سر را به سمت اصوات آشنا مي چرخاند، حتي اگر هم نتواند ببيند چه اتفاقي دارد، مي افتد مانند: پارس كردن سگ، مچاله شدن كاغذ، صداي پاي افراد آشنا، تلفن، صداي اشخاص.
۱۱ تا ۱۵ماهگي
– صداها را تقليد مي كند و يا متناسب با آنها خودش صدا توليد مي كند (حتي اگر خيلي هوشمندانه نباشد)، به ويژه در پاسخ به صداي انسان يا سرو صداي بلند و شلوغي.
– وقتي از او درباره اشياي آشنا سؤال شود به آنها يا محلشان اشاره مي كند.
– كلمات را مي فهمد، با نشان دادن پاسخ ها يا رفتارهاي مناسب مثلاً سگ كجاست؟ ماشين را پيدا كن .
۱۵ تا ۱۸ ماهگي
– در پاسخ به سؤالات، اشيا را تشخيص مي دهد، مانند تشخيص بخش هايي از بدن.
– از برخي لغات منفرد و معدود استفاده مي كند، اگرچه نمي تواند آنها را به طور كامل تلفظ كند، اما كلمات كاملاً روشن و واضح هستند.
– دستورات گفتاري ساده را پيگيري مي كند.
۲سالگي
– سؤالات بلي‎/ خير را مي فهمد.
– كلمات روزمره و رايج را كه درخانه يا در مهدكودك مي شنود استفاده مي كند.
– از اينكه برايش كتاب خوانده شود يا به تصاوير كتاب ها اشاره شود لذت مي برد.
– به تصاويري كه از او پرسيده مي شود اشاره مي كند.
۵ /۲ سالگي
– آهنگ هاي كوتاه يا كلمات آهنگين كوتاه را مي تواند بخواند، از موسيقي لذت مي برد.
– تقريباً ۲۷۰ لغت كلامي مي داند.
۳ سالگي
– افعال، ضماير، اسامي و صفات ساده را مي فهمد و از آنها استفاده مي كند:
– بزرگ، سبز، شيرين برو، بيا، بدو، بخوان.
– مال من، تو، مال او.
آيا كودك نشانه اي از فقدان شنوايي را دارد؟
اگر كودك يك مورد يا بيشتر شاخص ها را داشته باشد، احتمال وجود نقص شنوايي براي او بيشتر از ۵۰ درصد است، در اين مواقع مي توانيد با اين افراد يا متخصصان مشورت كنيد؛ متخصص اطفال و كودك، پزشك خانواده، دكتر گوش و حلق و بيني، يا اوديولوژيستي كه تجربه تشخيص نقص شنوايي كودكان را داشته باشد. انجام يك ارزيابي طبي و شنوايي كامل را درخواست كنيد.
والدين و نه متخصصان پزشك، اغلب اولين كساني هستند كه نسبت به وجود نقص شنوايي كودكشان دچار شك و ترديد مي شوند! از اينكه شنوايي كودك ارزيابي شود دچار نگراني نشويد.
انجام غربالگري دقيق به شما كمك مي كند تا هرگونه مشكلات شنوايي يا گفتاري را در كودك، در همان سنين پايين تشخيص دهيد.
شاخص هاي پيش از تولد يا دوران بارداري و اوايل نوزادي
– عفونت يا بيماري در طي دوران حاملگي (به خصوص سيتومگالو ويروس، سرخجه، تب خال، سيفليس، آنفلوآنزا)
– مصرف دارو، مواد مخدر يا الكل در طي دوران بارداري
– نمرات آپگار كمتر از ۴ در دقيقه اول تولد يا نمره زير ۶ در ۵ دقيقه اول (نمرات آپگار علايم حياتي نوزاد را در هنگام تولد ارزيابي مي كند)
– وزن پايين هنگام تولد (زير ۵/۳ پاند)
– انجام مراقبت هاي ويژه براي نوزاد وقتي بيش از ۵ روز طول بكشد.
– افزايش بيلي روبين در خون (كم خوني نوزادي) در هنگام تولد به ويژه در صورتي كه به تعويض خون نياز باشد.
– ناهنجاري هاي سر و صورت.
– استفاده از داروهاي اتوكسيك وقتي به طور دوره هاي متعدد داده شود يا در تركيب با ليسيكس باشد.
شاخص هاي ژنتيك و محيطي
– وجود شك و ترديد درباره آنكه كودك ممكن است خيلي خوب نشنود.
– بدشكلي ها و ناهنجاري هاي قابل مشاهده در سر، گردن يا گوش ها.
– وجود تاريخچه خانوادگي از فقدان شنوايي دايمي يا پيشرونده در دوران كودكي.
– بدشكلي ها يا ناهنجاري هايي در اجزا و ساختار گوش مياني يا داخلي.
– عفونت هاي مزمن گوش مياني به همراه ترشح دايمي در گوش ها براي مدت بيش از ۳ ماه.
– صدمات و آسيب هاي دوران كودكي (به خصوص شكستگي جمجمه، ضربه شديد به سر يا گوش ها، انفجار و صداي شديد و ورود تصادفي اشيا به داخل گوش به نحوي كه موجب آسيب شود).
اگر كودك رفتارهاي متداول و معمول متناسب با سنش را نشان نمي دهد، توصيه هاي تخصصي پزشكتان را به كار بنديد و يا به توصيه هاي متخصصان در بيمارستان و كلينيك هاي محلي گفتار و شنوايي توجه كنيد. انجام آزمايش و معاينه براي هيچ كودكي هر قدر هم كه كم سن باشد زود نيست و يا در صورت ارائه كمك براي كوچكترين نقايص شنوايي مشكوك زود نيست. به خاطر بسپاريد كه به هم زدن دست ها يا ايجاد سر و صدا در پشت سر كودك، هرگز روش هاي دقيقي براي ارزيابي فقدان شنوايي نيستند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *