ازدواج معلولان، دیدگاه ها و راهکارها

سید محسن حسینی طه
صبح که از خانه آمدم بیرون، دو رفتگر محله مان را دیدم که روی پله خانه ای نشسته بودند و صبحانه می خوردند. در عمق وجودم احساس شادی خاصی کردم. به یاد روزهایی افتادم که محله مان تنها یک رفتگر داشت و او همیشه تنها صبحانه می خورد و امروز که آن دو را یا بهتر بگویم پایان تنهایی رفتگر محله مان را می دیدم، خوشحال شدم و با خود فکر کردم که به راستی تنهایی برای هیچ موجودی زیبا نیست و تنهایی صرفاً کسی را سزاست که بی نیاز است و راز شکوه و عظمت جهان خلقت تنهایی همان یگانه متعال است.
نمی دانم چه بنویسم، می خواهم بحثی را شروع کنم که می دانم دغدغه جامعه معلولین ماست اما در روزنامه ها و رسانه ها کمتر به آن پرداخته شده است.
منظور من ازدواج معلولین است؛ موضوعی که شاید به نظر بسیاری آن هم در خصوص معلولین یک بحث حاشیه ای است و در درجه سوم و چهارم اهمیت قرار دارد.
اگر به روند زندگی هر انسان نگاه کنیم، می بینیم که اصولاً اکثر اهدافی که در زندگی دنبال می کند به این ختم می شود که بتواند روزی به درجه ای از تکامل برسد که تشکیل خانواده دهد. این حرف به این معنا نیست که انسان زندگی می کند تا ازدواج کند و به نیازهای جنسی و روحی خود پاسخ دهد، چرا که تنها بخشی از ازدواج پاسخ به این نیازهاست. به نظر من، ازدواج اعلام تکامل انسان است؛ تکامل از لحاظ اقتصادی، فکری، عاطفی، جنسی و… .

ازدواج معلولین

به همین دلیل معتقدم که ما وقتی به این تفکر رسیدیم که معلول هم، انسان است و روزی باید تشکیل خانواده دهد در حقیقت پذیرفته ایم که او هم باید مانند ما راه تکامل را از هر لحاظ طی کند. اینجاست که می گوییم یک معلول چون قرار است ازدواج کند باید استقلال اقتصادی داشته باشد. باید شاغل شود، چون قرار است شاغل شود باید درس بخواند و کار بیاموزد و چون قرار است درس بخواند و کار بیاموزد، نیاز به حمایت و توانبخشی دارد. یعنی وقتی ضرورت پله آخر یک نردبان را اعلام کردیم، ضرورت پله اول و دوم و… هم در نفس گفته ما پنهان است؛ «چون که صد آمد، نود هم نزد ماست». درباره ضرورت ازدواج معلولین جدا از آنچه گفته شد از نظر روانشناسی و علوم اجتماعی نیز مواردی وجود دارد که این نکته را تأیید می کند- البته باید گفت این بحث عمدتاً شامل معلولین جسمی و حرکتی و حسی است و نه ذهنی- اگر به علوم پزشکی و روانشناسی مراجعه کنیم یک معلول جسمی- حرکتی چه از لحاظ عاطفی و چه از نظر ارگانیسم درونی بدن همانند یک انسان سالم است و در دهه سوم زندگی تمایل به انتخاب همسر در او پدیدار می شود و دغدغه ای پیدا می کند که تا حدودی سایر دغدغه هایش را تحت الشعاع قرار می دهد.
از این منظر ازدواج می تواند به عنوان یک انگیزه در زندگی معلول نقش مثبت ایفا کند. پذیرش ضرورت ازدواج چه از سوی خود معلول و چه از سوی جامعه مرحله ای از تکامل اوست. به عبارتی وقتی معلول پذیرفت که می تواند ازدواج کند، به این باور می رسد که آینده ای در انتظار اوست و این آینده را باید ساخت و ساخت آینده نیازمند پشتوانه اقتصادی، موقعیت اجتماعی، تحصیلات، شغل و… است.
نگاه به آینده همان طور که عامل محرک هر انسانی است معلول را نیز به تحرک و پویایی وا می دارد. اینجاست که معلول از آینده و فکر کردن به آن هراس ندارد و مانند سایرین به آن می اندیشد و برایش برنامه ریزی می کند.
آینده محوری تأثیر مثبتی در زندگی معلول می گذارد. وقتی یک معلول پذیرفت که ممکن است مورد انتخاب قرار گیرد، به زیبایی ظاهر می اندیشد و سعی می کند در جامعه آراسته حاضر شود. وقتی یک معلول پذیرفت که او نیز مانند دیگران می تواند از طریق ارتباطات اجتماعی و شغلی روزمره نظر کسی را به خود جلب کند، در زمینه آداب اجتماعی مطالعه می کند.
تا اینجا هر چه گفتیم در رابطه با ضرورت ازدواج معلولین بود، اما در مباحث فلسفی همیشه در مقابل ضرورت بحثی داریم به عنوان امکان.
به این معنی که وقتی ضرورت امر یا چیزی ثابت شد، امکان آن نیز بررسی می شود.
گفتیم «معلول باید ازدواج کند» و حال ناچاریم که راه های امکان این باید را بررسی کنیم والا متهم می شویم به ایده آلیسم و سطحی نگری. مثل این است که بگوییم همه مردم باید صاحبخانه شوند و وقتی از ما پرسیدند چطور؟ بگوییم آن دیگر به ما ربطی ندارد، بروید راهش را پیدا کنید.
و حال که ضرورت ازدواج معلولین را اعلام کردیم، باید به سؤالاتی نسبتاً دشوار علمی و منطقی پاسخ دهیم.
شاید اولین سؤال که به ذهن خطور کند این است که معلول با چه کسی ازدواج کند؟ معلول یا سالم؟ بدیهی است هر پاسخی که به این سؤال داده شود، پاسخ دهنده را ملزم می کند که برای پاسخ خود دلیل بیاورد.
مثلاً ممکن است کسی بگوید یک معلول باید با یک انسان سالم ازدواج کند و وقتی از او بپرسیم چرا؟ بگوید که این انسان سالم می تواند کاستی ها و ناتوانی های همسرش را جبران کند و کمک حالش باشد. اینجا باید گفت که ممکن است این گفته در ظاهر خیلی خوب و ایده آل باشد؛ مثلاً من به عنوان یک معلول، انسان سالمی را به همسری انتخاب کنم که او یک عمر کمک حال و مواظب من باشد، اما باید پذیرفت که این منظره از دور دل می برد و از جلو زهره، چرا که نگاه یک همسر به عنوان یک پرستار و مراقب نگاه مسئله ساز خودخواهانه ای است و این موضوع از دو دیدگاه قابل بررسی است؛ یکی از نگاه موازین عقلی و شرعی اسلام در بحث ازدواج به موضوع کفیت طرفین اشاره دارد، هماهنگی زن و مرد را اصلی اساسی می داند به طوری که همسران بتوانند یکدیگر را کامل کنند نه اینکه از یک سو نقص باشد و از سوی دیگر کمال،چون زندگی زناشویی مانند عرصه سیاست نوعی موازنه قدرت است و توانایی های طرفین در این موازنه زندگی مشترک را سمت و سو می دهد و اگر قرار باشد فرد سالم به همسر معلولش همیشه از موضع بالاتر نگاه کند، زندگی چهره خندان خوشایندی نخواهد داشت. منظر دومی که می توان از آن به بحث نگاه کرد، منظر ارضای نیازهای طرفین است. انسان وقتی ازدواج می کند یک سری نیازهای روحی، روانی، عاطفی و جنسی دارد که می خواهد با ازدواج به آنها پاسخ دهد و اکثر شکست های زندگی زناشویی به دلیل برآورده نشدن نیازهای طرفین است. حال باید دید در زندگی یک فرد سالم و یک فرد معلول، این نیازها تا چه حد برآورده می شود و این نکته را نیز مد نظر داشت که سرکوب نیازها تهدیدی است برای سلامت زندگی زناشویی.فرد سالمی را در نظر بگیرید که با یک معلول ازدواج می کند. این فرد سالم خواسته هایی دارد که شاید همسر معلولش به واسطه محدودیت جسمی نتواند به خوبی آنها را برآورده کند و این سرکوب نیاز در درازمدت، آثار منفی جدی در زندگی دارد یا برعکس یک فرد معلول به واسطه زندگی متفاوت و مشکلاتی که تاکنون داشته، نیازمند کسی است که او را بفهمد، معلولیت را درک کند و مشکلات یک معلول را حس نماید و تنها کسی از عهده این درک برمی آید که خود معلولیت و محدودیت چشیده باشد.ممکن است عده ای بگویند آیا زندگی دو معلول با هم در زیر یک سقف عقلاً امکان پذیر است و آیا دو معلول از پس یک زندگی برمی آیند؟
در پاسخ به این سؤال باید گفت که نمی توان در این باره حکم قطعی صادر کرد که هر معلولی با هر شرایطی می تواند با معلول دیگری ازدواج کند.
در این زمینه توجه به دو نکته ضروری است:
۱- توان سنجی دو معلول
۲- بهره گیری از امکانات تکنولوژی روز
در ازدواج معلولین باید توانایی ها و ضعف های دو طرف سنجیده شود که آیا یکی از آنها می تواند ضعف دیگری را جبران کند یا نه؟ و در صورت مثبت بودن ازدواج به صلاح است ولی اگر ضعف های طرفین ضعف دیگری را شدت بخشد نمی توان جوازی برای این ازدواج صادر کرد.
نکته دوم توجه به امکانات تکنولوژی در دنیای امروز است. امروزه تکنولوژی به کمک زندگی بشر آمده و کارهای یدی در آن را به حداقل رسانده است.
اکنون ۲۰۰ سال پیش نیست که هیزم شکستن، پخت نان، شکستن یخ حوض و… جزو ضروریات زندگی باشد، اکنون ماشین ها، لباس ها و ظرف ها را می شویند، چای آماده می کنند و بسیاری کارهای دیگر را انجام می دهند و یک زوج معلول می توانند به جای اینکه در آغاز زندگی هزینه بالایی صرف وسایل تجملی کنند این هزینه را برای خرید این وسایل رفاهی در نظر گیرند.
در پایان باید گفت که ازدواج معلولان بحثی است که باید یک بار دیگر به آن نگاه شود چه از سوی جامعه و چه از سوی خود معلولین و معلولین هم باید در این نگاه از دو چیز پرهیز کنند:
۱- ناامیدی
۲- رویا پردازی
که این دو نگاه افراطی و تفریطی هر دو با یک نگاه دقیق و واقع بینانه به خود از میان خواهد رفت.

منبع: وبلاگ تاکستان توانا

12 پاسخ
  1. fatemeh
    fatemeh گفته:

    سلام من خودم معلول جسمي حركتي هستم با وسيله كمكي راه ميرم متولد ٧٤هستم ساكن تهران و از نظر ظاهر از دختراي اطرافم خيلي سر ترم ولي ترجيحم ازدواج با يكي مثل خودمه مهم اخلاق طرف و با درك بودن طرف مقابل هس اگه بنا بر سختي باشه هر زندگي سختي خودشو داره چ افراد سالم چ افراد معلول من دنبال فردي هستم كه در زندگي بتونه تكيه گاه خوبي باشه تو سختيا كم نياره.

  2. هادی
    هادی گفته:

    واقعا من که از شما ناامید شدم ازدواج یک معلول با یک فرد سالم میتونه جامعه ی ما رو کمی بهبود ببخشه.من یک معلول جسمی هستم و عاشق یک دختر سالم شدم.حالا شاید شما بگین معلولین حق عاشق شدن ندارند ولی من میگم انسان ها همگی دچار معلولیت هایی هستند که اگر نام ببرم بلانسبت شاخ درمیارید.حالا اینکه جای خود دارد باید بگم دیدگاهتون خیلی خوبه ولی باید اصلاحش کنید.

  3. دنیا
    دنیا گفته:

    همسرمن معلول هستن وخودم سالم وکاملا اززندگی ام راضی هستم حرف شمارا بابت ازدواج معلولین تأیید نمیکنم

    • مدیر سایت
      مدیر سایت گفته:

      در تلگرام چند گروه ویژه ازدواج معلولین فعالیت میکند. از طریق لینک زیر وارد گروه تلگرامی “توانمندان فرهیخته” شوید و در این گروه لینک و اطلاعات سایر گروه های ازدواج معلولین را جویا شوید:
      https://telegram.me/joinchat/BfKAKju8j1U-qHKYdeD3UA

  4. محمود
    محمود گفته:

    به نظرمن ازدواج یه معلول بایه سالم بهترازازدواج دوتامعلول هست من خودم سالم هستم ومیخوام بایه معلول ازدواج کنم همه مردم میگن کارت اشتباه است ولی من میخوام به مردم ثابت کنم که یه سالم ویک معلول هیچ فرقی نداره پیش خداهمه یکی هستن وماهمه معلول هستیم معلول که فقط جسمی نیست هرکه توزندگیش دچاریه معلولیتی هست بعضی هاجسمی بعضی هاروحی همه معلولهارودوست دارم وبراشون ارزوی موفقیت میکنم .

    • ف هادیان
      ف هادیان گفته:

      سلام. همه میدونن که سلامتی یه نعمته و نداشتنش یه مشکله.یه ادم معلول باید باواقعیت کنار بیاد که اون از سلامتیه کامل برخوردار نیس.واین واقعیت رو بپذیره.
      ازدواج یه ادم سالم با یه فرد معلول تنها درصورتی منجر به خوشبختی میشه و درست هست که ادم سالم متوجه یه سری ویژگی های ارزشمند طرف مقابلش بشه که به شدت به دلش بشینه.تنها دراین صورته که مشکل معلولیت در مقابل اون ارزشهایی که طرف مقابلش داره واسش ناچیز میشه.و باتمام باورقلبی تمایل به ازدواج با فرد معلول داره.نه حس ترحم و ثواب وقهرمان بازی و خاص شدن و یا یه سری دلایل دیگه ….
      فقط دراین صورته که ازدواجشون به خوشبختی منجر میشه.وگرنه درغیر این صورت یه حایی از زندگی متوجه میشه که حس رضایت اونجوری که باید از زندگیش میداشته رو نداره.

  5. محمود
    محمود گفته:

    سایت خوبی هست ولی من این همه تواین سایت هاشماره گذاشتم یکی هم زنگ نزدبه نظرمن همه دنبال سرگرمی هستن نه ازدواج

  6. اسدی
    اسدی گفته:

    سلام . دوستان ما یک گروه تشکیل دادیم که هدف اون ازدواج جوانان معلول هستش بحمدالله تا حالا تونستیم توی این هدف موفق باشیم از معلولان دعوت میکنیم به این گروه بپیوندند اگر در اطرافتون معلول جسمی هست معرفی کنید تا بشه معلول هایی که تو هر استان هست و باهم اشنا کرد این انجمن کاملا زیر نظر خانواده ها این امر و انجام میده در صورت همکاری به ایمیلم پیام بدید.
    roghaye.k.7065@gmail.com

    • محمود
      محمود گفته:

      باسلام دوست عزیزممنون اززحمات شماکه به فکرمعلولهاهستیدوخدابهت اجربده .اگه میشه یه کاری بکنیدتامعلولان راحتتربتونن باهم ارتبات داشته باشن مثلاخیلیاایمیل یاتلگرام ندارن اگه میشه یه راه ساده ترپیداکنیدتاهمه بتونن استفاده کنند.بازم اززحمات شماتشکروقدردانی میکنم .

دیدگاه ها غیر فعال است.