ماجرای زبان اشاره

ماجرای زبان اشاره

مقدمه
1- من اردوان گیتی ناشنوا هستم و در یک خانواده ناشنوا بزرگ شده ام و به این سبب وسیله ارتباطی ما در خانه زبان اشاره طبیعی است.
2- وقتی چند سال قبل از پدربزرگم شنیدم که زبان اشاره رایج بین ناشنواهای هر منطقه یعنی زبان اشاره طبیعی ناشنواها مورد قبول فدراسیون میباشد و اشاره استاندارد مورد تائید فدراسیون نیست دچار حیرت و ناباوری شدم زیرا تبلیغ چندین ساله درباره “زبان اشاره استاندارد” در کشورمان معارض و مخالف دیدگاه فدراسیون جهانی ناشنوایان در این خصوص بود.
3- شرکت در کنگره جهانی ناشنوایان در دوربان افریقای جنوبی در تابستان سال 2011 فرصتی بود که در این باره بیشتر تحقیق کنم و از نظر شخصیت های معتبر جهانی ناشنوایان مطلع شوم.
مصاحبه های من با استفاده از اشاره بین المللی با پروفسور یرکر آندرسون (رئیس اسبق و ممتاز فدراسیون جهانی ناشنوایان) و دکتر لیزا کوپینن (رئیس سابق و ممتاز فدراسیون جهانی ناشنوایان) و خانم مگان (از کانادا) و خانم تسا پادن (زبان شناس و اولین مترجم ناشنوا در انگلیس) برایم تردیدی باقی نگذارد که تبلیغ برای اشاره استاندارد در کشور ما و استفاده از آن اشتباهی در جهت تضییع حقوق زبانی جامعه ناشنوا است.
4- مقصود از تهیه این مقاله انتشار اطلاعات بیشتر درباره زبان اشاره برای روشن شدن موضوع است.

تفاوتهای مهم زبان اشاره طبیعی و اشاره استاندارد
تفاوتهای مهم زبان اشاره طبیعی و اشاره استاندارد به قرار زیر است
تفاوت علائم اشاره
تعدادی از علائم اشاره مندرج در چهار جلد کتاب زبان اشاره فارسی علائم طبیعی و رایج بین ناشنوایان است و تعدادی دیگر علائم ابداعی گروه توسعه زبان اشاره است که برای جامعه ناشنوا ناشناس میباشد با یک بررسی دقیق تعداد این دو نوع علائم مشخص خواهد شد.
تفاوت دستور زبان
دستور زبان اشاره طبیعی با دستور زبان اشاره استاندارد تفاوت دارد
دستور زبان “اشاره استاندارد فارسی” همان دستور زبان فارسی گفتاری رایج است در حالی که دستور زبان اشاره طبیعی غیر از دستور زبان فارسی رایج میباشد. به عنوان مثال جمله های زیر برای نشان دادن این تفاوت ذکر میشود
در زبان فارسی رایج
من در تهران به دنیا آمده ام
در زبان اشاره طبیعی فارسی
دنیا تهران
در زبان فارسی رایج
یک مرد روی پل راه میرود
در زبان اشاره طبیعی فارسی
پل مرد راه
تحقیق و کشف دستور زبان (گرامر) زبان اشاره طبیعی کار با ارزش و لازمی است که به عهده زبان شناسان علاقمند خواهد بود.
تفاوت در عناصر ساختاری
عناصر ساختاری زبان اشاره طبیعی از سر و بدن و اجزاء صورت و دستها انگشتان تماماً حرکتی و خالص میباشد و گفتار و لبخوانی همراه آن نادر و استثنائی است در حالی که در اشاره استاندارد همانطور که آقای کامران رحیمی هم در مقاله اخیر خود اشاره کرده اند گفتار و لبخوانی همراه با اشاره است و مخاطب باید از طریق لبخوانی و همزمان علائم اشاره موضوع را درک کند.
اشاره استاندارد زبان اشاره نیست
بنابر تفاوتهای مذکور بالاخص دو تفاوت مهم دستور زبان و عناصر ساختاری زبان اشاره طبیعی و اشاره استاندارد است که خانم سارا سیاوشی زبانشناس در مقاله خود که چند سال قبل در سایت پژوهش منتشر شده اظهار نظر کرده اند که “زبان اشاره استاندارد فارسی” زبان اشاره نیست بلکه زبان فارسی اشاره ئی است.
نظر خواهی درباره اشاره استاندارد
با وجود اینکه نارضائی سابقه دار و عمومی ناشنواها از ترجمه با اشاره استاندارد در برنامه های تلویزیونی حتمی بود نظرخواهی در موارد زیر جائی برای تردید در اینخصوص باقی نگذارد :
1- من اردوان بیش از ده سال است که با جامعه ناشنوا سرو کار دارم و به اینجهت به خیلی از شهرهای کشور سفر کرده ام و هیچ ناشنوائی را ندیده ام که در ارتباط روزمره خود با سایر ناشنواها از اشاره استاندارد استفاده کند و وسیله ارتباطی همه آنها زبان اشاره طبیعی با تنوع و تفاوت میباشد.
2- آقای علی فریدی عضو شورای مرکزی جوانان ناشنوای کشور بوسیله فرم نظر خواهی از بیش از 700 نفر ناشنوا در خصوص ترجمه اشاره استاندارد در تلویزیون نظر خواهی کرد همه آنها مخالف بودند.
3- در سال جاری در اجتماع بیش از 500 نفر ناشنوا در مراسم برگزاری جشن ولادت حضرت امام رضا (ع) در سالن الغدیر مشهد به من وقت داده شد که در مورد زبان اشاره سخنرانی کنم در طی این سخنرانی از حاضران دو سئوال پرسیدم
1- آیا زبان اشاره استاندارد را می فهمید ؟
2- آیا از ترجمه تلویزیونی راضی هستید ؟
جواب همه به این دو سئوال منفی بود.
شکست اشاره استاندارد در کشورهای دیگر
رد اشاره استاندارد بوسیله ناشنواها اختصاص به کشور ما ندارد و فکر استفاده از زبان مصنوعی اشاره استاندارد در کشورهای هلند و انگلیس و آلبانی و سایر کشورهای اروپائی مذکور در مقاله اخیر آقای کامران رحیمی با شکست مواجه شده و این کشورها شکست اشاره استاندارد را پذیرفته اند ولی در کشور ما که به احتمال زیاد وارد کننده این فکر از آن کشورها بوده ایم چند سال است که به اعتراض ناشنواها در اینخصوص توجهی نمیشود.
دیدگاه هیئت مدیره کانون ناشنوایان ایران
هئیت مدیره کانون ناشنوایان ایران ضمن طرح موافقت نامه راجع به تاسیس شورای مترجمان زبان اشاره به عنوان قسمتی از کانون ناشنوایان ایران که ضمیمه این مقاله منتشر میشود دیدگاه خود را در اینخصوص اظهار داشته است و هر چند این موافقت نامه هنوز از طرف هیئت اجرائی شورای مترجمان زبان اشاره امضاء نشده ولی به عنوان دیدگاه رسمی هیئت مدیره کانون ناشنوایان ایران معتبر و قابل استناد است.
بموجب بند 2 ماده 2 این موافقت نامه “حمایت از زبان اشاره طبیعی مورد قبول فدراسیون جهانی ناشنوایان و آگاه سازی ناشنواها از حقوق زبانی خود موضوع کنوانسیون حقوق اشخاص دارای معلولیت” یکی از هدفهای کانون میباشد.
و بموجب بند 8 ماده مذکور “بررسی و یافتن راه حل عملی استفاده از زبان اشاره طبیعی در برنامه های تلویزیونی بطوری که اشاره گرهای تلویزیون تدریجاً با تمایل و ابتکار خود بجای فارسی اشاره ئی از زبان اشاره طبیعی استفاده نمایند” هدف دیگر کانون ناشنوایان تعیین شده است.
برتری حقوق جمع از منافع فرد
برتری حقوق جامعه ناشنوا از منافع فردی این و آن و لزوم آگاه سازی جامعه ناشنوا ایجاب میکند که هر چه زودتر شکست فکر استفاده از یک زبان اشاره مصنوعی به نام زبان اشاره استاندارد به جامعه ناشنوا اعلام شود و ناشنواها از حق استفاده از زبان اشاره طبیعی خود آگاه شوند و ملاحظات رفیق بازی و یا ترس از دشمن تراشی نباید مانع آگاه سازی جامعه ناشنوا از حقوق بشری خود باشد.
بیکاری ناشنواها و مشکلات دیگر زندگی ناشنواها مانع اقدام برای حذف مشکلات ارتباطی ناشنواها به عنوان مشکل اساسی زندگی آنها نیست و با وجود این توضیحات اگر شخص یا اشخاصی بازهم با آگاه سازی جامعه ناشنوا از حقوق زبانی خود مخالف باشند در چنین موضع گیری انگیزه آنها منافع فردی خواهد بود.
خصومت با اردوان بخاطر دفاع او از حقوق جامعه ناشنوا بر اساس فلسفه مزبور است.
مسئولیت اخلاقی گروه توسعه زبان اشاره
چون ساخت زبان مصنوعی اشاره استاندارد اقدامی تقلیدی از بعض کشورهای اروپائی در زمانی بوده که هنوز دیدگاه فدراسیون جهانی ناشنوایان درباره زبان اشاره طبیعی مشخص نبوده است به اشخاص شنوا و ناشنوای دست اندرکار در گروه توسعه زبان اشاره ایرادی نیست زیرا بدون تردید مقصود آنها خدمت به جامعه ناشنوای کشورمان بوده است امّا از زمانی که نادرستی فکر ساختن زبان اشاره استاندارد آشکار شده اشخاصی که شکست این تجربه را نپذیرند و به هر نحوی با استفاده جامعه ناشنوا از زبان اشاره طبیعی خود مخالفت نمایند از نظر اخلاقی گناهگار خواهند بود.
عدم کار آئی اشاره استاندارد در سمینارها و دادگاهها و دانشگاهها
چون ناشنواها به اصطلاح زبان اشاره استاندارد را بجای زبان اشاره طبیعی خود نپذیرفته اند و از نظر حقوقی و منطقی هم الزامی ندارند که اشاره استاندارد را بپذیرند پس همانطور که اشاره استاندارد در تلویزیون غیر قابل استفاده برای آنها است در سمینارها و دادگاهها و دانشگاهها هم برای آنها قابل استفاده نخواهد بود.
لزوم اجتناب از کار برد نادرست عبارات
1- اگر مورد قبول باشد که زبان اصلی ناشنوا زبان اشاره طبیعی است استفاده از عبارت “زبان اشاره عامیانه” بجای “زبان اشاره طبیعی” تحقیر جامعه ناشنوا و نادیده گرفتن حقوق زبانی ناشنواها است.
2- اگر مورد قبول باشد که زبان اشاره طبیعی یک زبان است استفاده از کلمه “رابط” بجای “مترجم” زبان به معنای عدم قبول ضمنی زبان اشاره به عنوان یک زبان است.
دوره فشرده زبان شناسی
زمانی که خانم تسا پادن در زنجان بود یک دوره فشرده آموزش مقدماتی زبان شناسی در 3 روز برگزار نمود. اشخاصی که در این دوره آموزش شرکت کردند و گواهی گرفتند عبارت بودند از:
آقایان : فرشید جمشیدی از زنجان – مرتضی ملکوتی از مرند – مهدی خراسانی از کرج – رسول طالبی از خمین شهر – من.
خانمها : شراره پاشا از تهران – شیدا شهیدی از تهران – مریم روح الامین از نجف آباد – نرجس خرم جاه از کرج – کتایون گیتی از تهران – زینب کاجی از کرج – سمانه میرزائی از اصفهان – نسترن شیری از مشهد.
نتایج
1- با توجه به دیدگاه فدراسیون جهانی ناشنوایان و هیئت مدیره کانون ناشنوایان ایران و کنوانسیون حقوق اشخاص دارای معلولیت استفاده از زبان اشاره طبیعی از جمله حقوق بشری هر ناشنوا میباشد.
2- ناشنواها الزامی به یادگیری زبان فارسی اشاره ئی ندارند و در قبول یا عدم قبول علائم اشاره ابداعی استاندارد هم آزاد میباشند.
3- تغییرات زبان اشاره طبیعی بوسیله جامعه ناشنوا تدریجاً بنابر تحولات و مقتضیات فرهنگی اصولاً قابل قبول است.
4- چون ترجمه برای ناشنواها باید با زبان اشاره طبیعی باشد و ناشنواها الزام ندارند که اشاره استاندارد را یاد بگیرند پس اشخاصی که بخواهند مترجم زبان اشاره باشند باید زبان اشاره طبیعی را یاد بگیرند نه اینکه ناشنواها ملزم به یاد گیری اشاره استاندارد باشند.

منبع: خسرو و اردوان گیتی، سایت جوانان ناشنوای پیشتاز ایران، 19 آذر 1391

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *