حسين گلبيدی آموزگار و بنيانگذار مدرسه ناشنوايان اصفهان

روزبه قهرمان

حسين گلبيدي در سال 1307 در محله بيدآباد اصفهان به دنيا آمد و تحصيلات ابتدايي را در مكتبي كه در مسجد سيد اصفهان و مسجد آميرزا باقر داير بود, گذراند.

خدمات فرهنگي او از 1330 آغاز گرديد. او در 1332 كارشناسي ادبيات عرب را از دانشگاه اصفهان گرفت. عشق به تدريس و خدمت به كودكان كرولال در 1333 كه آموزگار كلاس سوم دبستان ملي جعفري اصفهان بود, در او شعله‌ور شد. حادثه‌اي كه منجر به پيدايش اين روحيه و انگيزه در او شد.

در آن دوره, با كودك كرولالي مواجه شده بود كه پدرش براي جلوگيري از رها شدن در كوچه و خيابان, او را به دبستان سپرده بود. او چون زبان نداشت و نمي‌توانست با بچه‌ها ارتباط برقرار كند, در ساعات تفريح در كناري مي‌ايستاد و به ديگران نظاره مي‌كرد. دل گلبيدي به حال او سوخت و براي اينكه او را از ناراحتي درآورد, او را نزد خود مي‌خواند و با ايما و اشاره با وي صحبت، كودك كرولال خوشحال مي‌شد. گلبيدي هم از اينكه توانسته او را از تنهايي ناراحت كننده خارج كند, دلشاد ‌شده بود.

به تدريج گلبيدي, چند كلمه‌اي به او آموخت و چون كلمات را توانست خوب تلفظ كند, او را به دفتر دبستان نزد معلمان مي‌برد تا تشويقش كنند. سپس به مدير دبستان پيشنهاد كرد تا اجازه دهد اين كودك را در كلاس خود جاي دهد و او را آموزش دهد و در امتحانات, با ساير شاگردان امتحان دهد.

اين پيشنهاد پذيرفته شد و گلبيدي شروع به تدريس او كرد. هنوز چند ماهي نگذشته بود كه پيشرفت يادگيري او مخصوصاً شعري كه به او آموخته‌ بود و در مقابل ساير معلمان اجرا كرد, باعث تعجب آنان شد.

در نهايت, اين كودك كرولال توانست در امتحانات ثلث دوم در ميان شاگردان شنوا به رتبه اول دست يابد. اين امر بيش از پيش او را علاقه‌مند به ادامه كار با كرولالها كرد. در اين هنگام او به مديريت مدرسه‌اي كه با دبستان اخير حدود شش كليومتر فاصله داشت, منصوب شد. به علت داشتن علاقه ويژه به همان كودك كرولال, صبحها با دوچرخه به در منزل او مي‌رفت و او را به مدرسه مي‌برد و عصرها نيز با دوچرخه او را به منزل باز مي‌گرداند.

گلبيدي در بهمن 1333 رسماً به استخدام آموزش و پرورش درآمد و به روستاي فرادنبه, در حوالي شهر بروجن منتقل گرديد و چون علاقه‌مند تدريس به كودكان كرولال بود, درباره احتمال وجود اين گونه كودكان تحقيق كرد تا اينكه يك كودك كرولال به نام اسحاق ايرانپور به او معرفي شد.

گلبيدي او را همراه با شاگردان شنوا تحت تعليم قرار داد. پس از مدتي كه اسحاق توانست چند صفحه از كتاب اول را به درستي بخواند و املاي آن را بنويسد, اداره فرهنگ بروجن اين گونه پيشرفت كودك كرولال را تأييد كرد و نتيجه آن را به اداره فرهنگ اصفهان گزارش داد.

پس از يكسال, چون تعداد شاگردان كرولال به هشت نفر رسيد, اداره فرهنگ اصفهان به ناچار در 1335 ابلاغ مديريت و آموزگاري دبستان كرولالها را براي گلبيدي صادر كرد. بدين ترتيب, تاريخ آموزش ناشنوايان اصفهان, بعد از تبريز و تهران, براي اولين بار با كار گلبيدي آغاز گرديد.

اين دبستان در دو سال اول در منزل محقري در خيابان طالقاني داير بود و سپس به منزل وسيعي داراي مساحت هزار متر مربع در مقابل مدرسه چهارباغ كوي عالم‌آرا منتقل يافت كه پرداخت اجاره پنج ساله آن بر عهده گلبيدي بود و اداره فرهنگ اصفهان هيچ گونه كمك مالي نمي‌كرد. بنابراين گلبيدي تا 1340 به تنهايي از صبح تا عصر مشغول تدريس و نيز تنظيف دبستان بود و از عصر تا پاسي از شب گذشته مشغول تهيه وسايل كمك آموزشي بود.

حدود بيست تابلو الكتريكي براي كمك به امر آموزش فارسي, حساب, جغرافيا و مفاهيم كسرهاي اعشاري و متعارفي و غيره به دست گلبيدي تهيه شد.

گلبيدي در 1334 امتياز دبستان كرولالها را از وزارت فرهنگ تقاضا كرد. پس از اين تقاضا به تهران احضار شد و براي آزمون به دبستان كرولالهاي باغچه‌بان در دروازه دولت معرفي شد. گلبيدي كه باغچه‌بان را نمي‌شناخت, تا آن روز گمان مي‌كرد كه خود, نخستين آموزگار كودكان كرولال است؛ غافل از اينكه باغچه‌بان سي سال پيش از اين, اين كار را آغاز كرده بود. جبار باغچه‌بان پس از آزمايش او را پذيرفت. اما به‌رغم اصرار فراوان باغچه‌بان, براي ماندن و اقامت او در تهران، گلبيدي به اصفهان بازگشت. پس از بازگشت, مديريت دبستان مفيد اسلامي را عهده‌دار شد. بالاخره در 1335 اداره فرهنگ اصفهان مجوز تأسيس دبستان كرولالهاي اصفهان را صادر كرد. اين دبستان، دو سال در منزل كوچكي در خيابان طالقاني داير بود. پس از آن به منزل بزرگي منتقل شد. اما اداره فرهنگ به او كمكي نمي‌كرد.

در 1340, دكتر مهران, وزير فرهنگ, به اصفهان آمد و پس از بازديد از كرولالهاي اصفهان, گلبيدي و مشاهده طرز كار تابلوهاي الكتريكي ويژه آموزش هندسه كه چند شكل هندسي روي آن ايجاد و مشخصات آنها توضيح داده شد, دستور اعطاي نشان عالي به گلبيدي را صادر كرد و مبلغي حدود پنج برابر حقوق ماهانه را به عنوان پاداش داد و وعده اعزام آموزگار و مستخدم براي كمك به گلبيدي را داد.

در 1342 قطعه زميني وقفي به مساحت هزار و پانصد متر را كه در كوي دولت سابق و خيابان آيت‌الله طيب فعلي واقع شده است, از اداره اوقاف اصفهان اجاره كرد و با هزينه شخصي بنايي به وسعت چهارصد متر مربع در آن ايجاد كرد.

گلبيدي در 1362 كه بازنشسته شد, حدود هفت آموزگار و معلم كارگاهي داشت و شاگردان دبستان افزون بر خواندن و نوشتن, با فنون برق, مشبك‌كاري, ماشين‌نويسي, درودگري و نقاشي آشنا مي‌شدند.

گلبيدي در آبان ماه 1389 در شهر اصفهان پس از عمری خدمت صادقانه دار فانی را وداع گفت.

از گلبيدي, اثر مستقلي در زمينه آموزش ناشنوايان در دسترس نيست. ولي ديدگاهها و تجارب او در لابه‌لاي سخنراني و مصاحبه‌ها به صورت مكاتبه و خاطره‌نويسي ديده مي‌شود. او, بر به كارگيري وسايل كمك آموزشي در امر آموزش كودكان ناشنوا در يادگيري درس و لزوم آموزش هنر و فنون به شاگردان ناشنوا براي تقويت و باروري استعداد ذاتي, تأكيد دارد.

مآخذ:
باغچه‌بان, ثمينه، بهره ناشنوايان, تهران، انتشارات اميركبير, 1355, ص 52-51؛ قهرمان، روزبه, بررسي چگونگي گسترش آموزش و پرورش ناشنوايان در جهان اسلام, به خصوص در ايران, پايان‌نامه كارشناسي ارشد در رشته تاريخ و تمدن ملل اسلامي، مشهد، دانشگاه آزاد، 1381؛ همو، مصاحبه «مكاتبه» با حسين گلبيدي و پاسخ او, 20/3/1382 صص 176-174؛ گلبيدي, حسين, آيين فرزانگي, اداره كل آموزش و پرورش استان اصفهان 1376, ص 192-175؛ اطلاعات شخصي حسين گلبيدي.

1 پاسخ
  1. محمد حسن وجداني نژاد شيرازي
    محمد حسن وجداني نژاد شيرازي گفته:

    با عرض سلام و ارادت قلبي به دست اندر کاران سايت دفتر معلولين
    خلاصه زندگينامه و فعاليت هاي مرحوم آقاي حسين گلبيدي مبتكر و خلاق اصفهاني را مطالعه كردم . من با اين چهره ماندگار ايران كه در اصفهان كاري مشابه با كار مرحوم جبار باغچه بان را انجام داده آشنا بودم و از مدرسه او بازديد كرده بودم . و تابلو هاي ساخت اورا ديده ام از اين عمل انساندوستانه شما نيز سپاسگزارم كه با هيچگونه تمايلات مادي دست به معرفي اين چهره هاي فراموش شده و ماندگار كشور مي زنيد از خداوند منان طلب موفقيت و تعالي شما عزيزان را دارم . فداي شما انسان هاي انسان دوست و تاريخ نگارهاي تاريخهاي نانوشته كشور عزيز ما ايران ارادت مند محمد حسن وجداني نژاد شيرازي

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *