احکام شرعی معلولان

احکام شرعی معلولان: مطابق فتاوای آیت الله العظمی سید علی حسینی سیستانی، به کوشش دفتر فرهنگ معلولین، انتشارات توانمندان و دفتر فرهنگ معلولین، 1400، 600 ص.

Sharia Rules for the Disabled Persons: According to Fatawa of the Grand Ayatullah Sayyid Ali Hosseini Sistani , ISBN: 978-600-99808-4-0

عنوان دیگر: وظایف و تکالیف شرعی افراد دارای معلولیت

موضوع ها:
‏فقه جعفری — رساله عملیه
*Islamic law, Ja’fari — Handbooks, manuals, etc

مشاهده صفحات اولیه کتاب

متن پشت جلد کتاب:
معمول است پیروان و مقلدان مراجع معظم تقلید با پرسش که اصطلاحاً استفتاء (طلب فتوا) می‌نامند، نظر آیت الله را درباره مسئله‌ای جویا می‌شوند. طبق روال در دفتر مراجع بخش پاسخ استفتائات وجود دارد که افراد خُبره در فقه و مسلط به آراء مرجع نیز می‌باشند. بیش از سیصد سؤال جدید که معلولان و خانواده‌های آنها طی چند سال برای دفتر فرهنگ معلولین ارسال کرده بودند، جمع آوری و مرتب شد و از دفتر آیت الله العظمی سید علی سیستانی مدظلّه در شهر قم به مرور پاسخ‌ها همراه با مهر تأیید دفتر دریافت شد. در این کتاب سؤالات و پاسخ‌های مربوط به هر موضوع در جای خودش آمده و در پاورقی به استفتاء بودن آن اشاره شده است. همچنین مطالبی از رساله عملیه آیت الله و سایت منسوب به دفتر ایشان آمده است که در پاورقی منابع آن درج شده است.

انتشارات توانمندان
ناشر تخصصی معلولیت و معلولان
تلفن: ۰۲۵۳۲۹۱۳۴۵۲ (ساعت ۸ الی ۱۷) ؛ تلگرام: ۰۹۳۹۸۳۷۳۴۳۵
آدرس: قم، بلوار محمد امین، خیابان گلستان، کوچه۱۱، پلاک۴، دفتر فرهنگ معلولین
ایمیل: info@handicapcenter.com

مقدمه
افراد دارای معلولیت مثل نابینایان، ناشنوایان، آسیب‌مندان جسمی و ذهنی مسائلی دارند که با افراد عادی مشترک و مشابه است و مشکلی ندارند؛ زیرا با مراجعه به رساله عملیه یا سایت مرجع مورد نظرشان، پاسخ مسئله خود را دریافت می‌کنند؛ اما مسائلی هست که به دلیل جدید بودن موضوع (مستحدث بودن) یا به دلیل اینکه موضوعی قبلاً وجود داشته ولی استفتاء نشده و فتوایی روی آن صادر نشده است، از این‌رو در رساله عملیه درج نشده است.
دفتر فرهنگ معلولین بنابر توصیه ریاست محترم دفتر آیت اللّه العظمی سید علی سیستانی، آقای حجت‌الاسلام والمسلمین سید جواد شهرستانی موظف شد تا سؤالات شرعی و استفتاء‌های معلولان و خانواده‌های آنها را جمع‌آوری و برای مرکز پاسخگویی استفتائات مستقر در دفتر آیت‌اللّه العظمی سیستانی فرستاده و پاسخ‌ها را هم دریافت و به پرسش کنندگان برساند. همچنین ایشان توصیه کردند که دفتر فرهنگ معلولین، برای شناسایی مسائل جدید شرعی تلاش کند.
این دفتر چند نفر از افراد خبره را موظف کرد تا ابتدا تمامی مجموعه‌های فتوایی منتشر شده از طرف دفتر آیت‌ اللّه‌ العظمی سیستانی یا دیگر ناشران که شامل فتاوای ایشان باشد، مطالعه کرده و مسائل مرتبط به معلولان را جمع‌آوری کنند. در مواردی که موضوع ابهام داشت و به اصطلاح شبهه موضوعی به گونه‌ای بود که ابعاد و جوانب موضوع دقیقاً مشخص و معلوم نبود، با دعوت از چند نفر دارای همین مسئله، روی جهات موضوع بحث شده و آنگاه سؤال تدوین می‌شد؛ در مواردی هم از افراد متخصص چون پزشکان پرسش می‌شد و پس از تحقیق و مطالعه، استفتاء نوشته و ارسال می‌شد. بالاخره با این شیوه صدها پرسش درباره مسائل شرعی معلولان استفتاء و پاسخ‌های آنها هم دریافت گردید.
کتاب حاضر شامل مجموعه فتاوای حضرت آیت اللّه العظمی سیستانی است که بر اساس سه منبع تدوین شده است: رساله عملیه ایشان یا مجموعه‌های مسائل شرعی دیگر که مشخصات اینها در بخش منابع و مآخذ آخر کتاب آمده است. منبع دوم وب سایت‌های منسوب به دفتر ایشان است، مشخصات و آدرس این سایت‌ها هم در پایان آمده است.
اما سومین منبع استفتاء‌هایی است که دفتر فرهنگ معلولین از دفتر ایشان پرسیده و پس از دریافت پاسخ‌ها، آنها را در پرونده‌ای بایگانی کرده است.
اما از نظر ماهیت مسائل، اینها دو دسته‌اند: یک دسته مسائل مشترک معلولان و افراد عادی است و دسته دوم مسائل خاص و ویژه معلولان یعنی احکام مندرج در این کتاب، تماماً ویژه معلولان نیست. موضوعاتی مثل نابینایی و ناشنوایی، فقدان حرکت دست و پا، زبان اشاره، خط بریل، کتاب گویا، کاشت حلزون، کاشت قرنیه مختص معلولان است و احکام درباره این موضوعات هم لاجرم ویژه معلولان است.
دسته دیگر احکامی است که به موضوعات مشترک بین معلولان و افراد عادی اختصاص دارد. مثل احکام نجاسات، بول و خون. اما این‌گونه احکام چون توسط افراد دارای معلولیت استفتاء شده، یا به دلیل اینکه مورد ابتلا بسیاری از معلولان است، بهرحال به دلیل کثرت ابتلا و پرسش‌های زیاد در این موارد، آنها را نیز آورده‌ایم.
از سال 1395 تحقیق و مطالعات این کتاب شروع شد. اطلاعات جمع‌آوری شده در سال 1398 به صورت آزمایشی و در چند جلد با عناوین احکام نابینایان، احکام ناشنوایان، احکام معلولان جسمی حرکتی و احکام پیشگیری منتشر شد. ظرف چند سال اشکالات برطرف شد و کتابی به صورت حاضر آماده انتشار گردید.
لازم به ذکر است تمامی فتاوای مندرج در این کتاب از منابع معتبر اخذ شده است و مأخذ هر مطلب دقیق در پاورقی درج شده است. فتاوا بدون دخل و تصرف آورده شده و فقط تنظیم و تبویب احکام و فتاوای جدید انجام شده و متناسب با اقتضائات و نیازهای جامعه معلولان تنظیم شده است.
از حجت‌الاسلام والمسلمین حاج سید جواد شهرستانی تشکر ویژه می‌نماییم که با مساعدت‌های خود بستر آشنا شدن افراد دارای معلولیت با باورهای دینی و احکام شرعی را فراهم آورد همچنین از بخش استفتائات دفتر حضرت آیت اللّه العظمی سید علی سیستانی مدظله در قم که در آماده شدن این مجموعه همواره راهنمایی و تلاش کرده‌اند، تقدیر و تشکر می‌نماییم.
دفتر فرهنگ معلولین
پاییز 1400

فهرست

مقدمه 23
قرآن کریم، احادیث معصومین(ع) و دیگر مقدسات 25
قرآن کریم 25
بیرون آوردن و آب کشیدن 25
حمل و همراه داشتن 26
دادن به کافر 27
زبان اشاره 28
قرائت و کتابت 28
لمس و مس 31
نجس کردن 41
احترام 42
قرآن صوتی 43
یادگیری 43
احادیث معصومین(ع) 44
اسم خداوند و دیگر مقدسات 45
تقلید و تکلیف 51
اصول دین 51
تقلید 52
مقلدین معلول 53
معلولین ذهنی 53
معلولین حرکتی 54
نابینایان 54
ناشنوایان 54
تکلیف 54
شرایط 55
نشانه‌های بلوغ 55
مرجعیت 58
شرایط 58
روش به دست آوردن فتوا 59
گناه شناسی و وظایف عمومی 60
طهارت 63
اقسام مطهّرات 63
آب 63
اثبات پاکی 63
تطهیر 64
تخلّی (دستشویی) 65
کیفیت آب کشیدن مخرج ادرار و مدفوع 65
مستحبّات و دیگر احکام 65
استبراء 66
کیسه ادرار (سُند) 66
وضو 66
غایات 66
لمس و مس قرآن 68
شرایط صحت 70
پاک بودن اعضاء 71
انجام وضو توسط خود 72
وقت کافی داشتن 73
ضرر نداشتن استعمال آب 74
فقدان مانع در اعضای وضو 74
موالات 75
شستن صورت و دست‌ها 76
مسح سر و پاها 79
بطلان وضو 85
مسلوس و مبطون و سلیس الریح 86
نایب گرفتن 90
جمع وضو و تیمم 98
مسائل متفرقه 99
وضوی جبیره 106
شرایط 107
وجود زخم، دمل، شکستگی یا مرهم 107
ضرر داشتن آب یا مشکل بودن باز کردن جبیره‌‌ 109
ثابت بودن عضو جبیرهدار 111
خشک بودن جبیره 111
پاک و غیر غصبی بودن 111
اندازه متعارف 112
ترتیب 113
اجرای وضوی جبیره 113
صورت‌های مختلف جبیره 117
تیمّم جبیره‌ای 118
جمع وضو و تیمم 119
دیگر احکام 119
غسل 122
روش اجرا 122
نیت 123
شرایط صحت 124
غسل‌های واجب 125
غسل جنابت 125
موارد حرمت بر جنب 125
شرط صحت 126
غسل مسّ میّت 126
غسل و دفن میت 127
محتضر 128
نبش قبر 129
غسل جبیره‌‌ 129
تیمّم 130
عدم دسترسی به آب 130
ضرر داشتن استعمال آب 131
سختی تهیّه یا استعمال آب 134
نیاز به آب برای رفع تشنگی 134
شرایط صحت 135
انجام تیمّم توسط خود فرد 135
نایب گرفتن 137
چیزهایی صحیح برای تیمم 137
مبطلات 137
تیمّم جبیره‌ای 138
تیمم بدل از وضو یا غسل 138
جمع وضو و تیمم 139
دیگر احکام 139
زمین 142
برطرف شدن عین نجاست 145
غایب شدن مسلمان 145
نجاست 147
راه اثبات و تشخیص 147
بول و غائط 149
احکام زنان 153
خون 154
سگ و خوک 157
شراب 157
خوردن و خوراندن نجس و متنجس 158
نماز 159
مساجد و مشاهد مشرّفه 160
مقدّمات نماز 160
رعايت وقت 161
رعايت قبله 161
پاکی بدن و لباس نمازگزار 162
خون کمتر از درهم 162
خون زخم و دمل 163
حالت اضطرار و ناچاری 164
رعايت شرایط لباس نمازگزار 164
شرایط مشترک 164
شرایط اختصاصی 165
دیگر احکام لباس و بدن 165
مکان نمازگزار 166
وقت نماز 167
قبله 168
صحت نماز 170
نیابت در نماز و سایر اعمال عبادی 171
نمازهای واجب 171
نمازهای روزانه 172
اذان 172
نماز قضا 172
شرایط واجب شدن نماز قضای پدر بر پسر بزرگ‌تر 174
قضای نماز مسلوس و مبطون 175
نیابت در نماز قضاء 175
واجبات نماز 176
تکبیرة الاحرام 176
قیام (ایستادن) 179
مستحبات قیام 185
قرائت 186
تسبیحات 190
مستحبات قرائت 192
رکوع 193
خم شدن 193
ذکر رکوع 196
استقرار و آرامش بدن 197
سجود 198
سجده‌های واجب قرآن 203
ترتیب 204
موالات 205
مبطلات 206
مستحبات 213
مکروهات 214
شکّیّات 214
شک‌های غیر قابل اعتنا 215
شک‌های صحیح 215
نماز جماعت 216
نماز مسافر 218
نماز استیجاری 220
نماز جمعه 220
وظایف 222
نمازهای مستحبی 223
دیگر احکام 223
روزه 225
نیت 225
مبطلات 226
خوردن و آشامیدن 226
رساندن غبار غلیظ به حلق بنا بر احتياط 230
اماله 230
قی (استفراغ) 231
مکروهات 232
شرایط روزه 232
بالغ و عاقل بودن 232
بیهوش نبودن 233
نداشتن ضرر یا سختی فوق‌العاده یا منع شرعی 233
عدم وجوب روزه 236
شرایط صحیح بودن 236
دیوانه یا مست یا بیهوش نبودن 237
ضرر نداشتن 237
روزه قضا 237
روزه‌خواری و مجازات آن 239
کفّاره افطار عمدی در ماه مبارک رمضان 240
فدیه سالانه 240
فدیه روزانه 241
روزه مسافر 242
اقسام روزه 242
خمس 245
منفعت کسب 245
مال حلال مخلوط به حرام 246
موارد استثناء از پرداخت خمس 247
مصرف خمس 247
شرایط استحقاق سهم سادات 248
دیگر احکام 249
زکات 255
شرایط زکات 255
شرایط عمومی واجب شدن زکات 255
شرایط اختصاصی تعلّق زکات به غلّات چهارگانه 255
شرایط اختصاصی تعلّق زکات به طلا و نقره 256
شرایط اختصاصی تعلّق زکات به أنعام سه گانه 256
شرایط اختصاصی تعلّقِ زکات به مال التجاره 257
موارد استحباب پرداخت زکات 258
مستحقّ زکات 258
مصرف زکات 260
نیت 263
مسائل متفرقه 263
زکات فطره 264
مصرف زکات فطره 266
مسائل متفرقه زکات فطره 268
حج 271
شرایط وجوب 271
استطاعت 271
وصیت به حج 276
نیابت در حج 277
موارد وجوب نایب گرفتن 279
میقات احرام 283
کیفیت احرام 283
عمره تمتع 284
حج تمتع 285
طواف 286
شک در عدد شوط‌ها 287
سعی 288
وقوف در عرفات 289
وقوف در مزدلفه 290
واجبات مِنی 290
رمی جمره عقبه 290
کشتن گاو یا گوسفند یا شتر 291
تراشیدن موی یا کوتاه نمودن آن 292
طواف حج و نماز آن و سعی 292
طواف النساء 293
مبیت در منی 294
رمی جمرات سه گانه 295
مصدود 296
محصور 297
امر به معروف و نهی از منکر 299
مراتب امر به معروف و نهی از منکر 300
خرید و فروش 303
شرایط فروشنده و خریدار 303
دیگر احکام 304
شراکت 307
صلح 309
اجاره 311
نیابت حج 311
مضاربه 313
جعاله 315
مُزارعه 317
مُساقات و مُغارسه 319
حجر 321
تصرف در اموال 322
وکالت 325
بطلان و فسخ 325
قرض 327
حواله 333
رهن 335
ضمانت 337
کفالت 339
ودیعه (امانت) 341
عاریه 343
نکاح (ازدواج) 345
عقد 345
آزمایش 346
لمس زوجه 346
فسخ عقد 347
عیوب فسخ کننده 347
شروط ضمن عقد 348
وجوب اجازه ولی 348
نفقه 348
مهریه 349
بارداری 349
دیگر احکام 350
حجاب 353
غصب 355
رضایت مالک آب وضو 355
مال پیدا شده 357
نذر و عهد 361
قسَم 362
وقف 365
وصیت 367
بیمه 371
هنر 373
نقاشی متون مقدس 373
لمس سکه و تمبر 373
لمس نمادها و سمبل‌ها 373
موسیقی 374
فیلم 374
صدقه 375
انواع صدقه 375
اولویت صدقه 375
کمک‌های مردمی 375
کمک به فقراء 376
کفاره 377
انواع کفاره 377
کفاره در روزه 377
دیگر احکام 377
سقط جنین 379
رد مظالم 382
قضاوت 383
شهادت 383
عاقله 383
ارث 385
آشامیدنی‌ها و خوردنی‌ها 387
ولایت و حضانت 389
مجازات 391
دیه 391
سقط جنین 391
عقیم سازی 392
جریمه اتانازی 392
اعتیاد 395
مددیاری 397
وضو 397
تیمّم 407
حج 408
احترام و اطاعت والدین 417
حقوق زن 419
حقوق کودکان 421
تکلیف 421
تصرف مالی 421
نایب شدن 421
حضانت و ولایت شرعی 421
سقط جنین ← احکام سقط جنین 422
استفاده از داروی مضر 422
وظایف نابینایان 423
تقلید 423
مس قرآن و حدیث 423
خط بریل 425
کتاب گویا 426
فراگیری احکام دینی 426
وقت نماز 427
سجده 427
قبله 428
روزه 429
حدّ ترخّص 429
تشخیص طهارت و نجاست 429
زمین 430
وضو 430
شرایط 430
مسح سر و پا 431
احکام زنان 431
مبطلات 432
موارد ضروری 433
غسل 433
نماز جمعه 433
سگ راهنما 435
نماز استیجاری 435
اذان 435
قسم 436
شهادت 436
تبلیغ دین 436
اجیر گرفتن برای کتاب 436
اختلاط جنسیتی 436
خون 437
ذبح 438
وظایف معلولین ذهنی 439
بلوغ و تکلیف 439
قرآن کریم 440
ولایت و سرپرستی 440
تشخیص طهارت و نجاست 441
تخلّی 442
استحمام 442
وضو 442
بطلان وضو 443
تیمم 443
غسل 444
نماز 445
حدّ ترخّص 445
وجوب نماز 446
مکان نمازگزار 446
رکوع 446
سجده 448
نماز قضاء 448
نماز جمعه 449
مسجد 449
روزه 449
عدم وجوب 450
حج 451
وقوف در عرفات 451
خمس 452
زکات 452
زکات فطره 453
خوردن 455
تصرف در اموال 455
مسائل مالی 456
وقف 456
ارث 456
مسائل قضایی 457
دیات 457
شهادت 458
قسم 458
ازدواج 458
سقط جنین 459
نگهداری و مددیاری 459
آموزش و مهارت آموزی 460
رؤیت عکس 460
استفاده از موسیقی 460
دارو و درمان 460
محتضر و میت 461
تجهیز میّت 461
کفَن میّت 462
نماز میت 462
نبش قبر 462
وظایف معلولین حرکتی 465
تقلید 465
تکلیف و و بلوغ 465
قرآن و حدیث 465
طهارت 466
مسجد 466
عصا و پای مصنوعی و ویلچر 467
بول و غائط 467
غسل 468
وضو 468
نایب گرفتن 476
جبیره 484
مسح 484
کمک در مسح 489
تجدید 489
تیمم 489
نماز 491
مکان نمازگزار 491
قبله 493
لباس نمازگزار 493
هوشیاری 494
تکبیرة الاحرام 494
قیام 494
رکوع 499
خم شدن 500
استقرار و آرامش بدن 501
سجود 502
واجبات سجده 502
امامت و اقتدا 506
کمک در اقامه نماز 507
نماز قضاء 507
نماز مستحبی 507
نماز جمعه 508
روزه 508
عدم وجوب روزه 509
حج 509
شرایط وجوب 509
استطاعت 510
وصیت به حج 513
میقات احرام 514
طواف و نماز آن و سعی 514
شک در عدد شوط‌ها 516
طواف النساء 517
سعی 518
وقوف در مشعر الحرام 519
وقوف در عرفات 519
مبیت در منی 519
واجبات مِنی 520
1 ـ رمی جمره عقبه 520
2 ـ کشتن گاو یا گوسفند یا شتر 521
3ـ تراشیدن موی یا کوتاه نمودن آن 522
رمی جمرات سه گانه 522
عمره تمتع 523
حج تمتع 524
نیابت در حج 525
مصدود 530
محصور 531
مسائل اقتصادی و مالی 532
خمس 532
زکات 533
قرض 533
مسائل اجتماعی 534
جلوگیری از فرزند دار شدن 534
سقط جنین 534
حضانت 535
پوشش 535
مصرف دارو 535
وظیفه شاقّ 535
موسیقی و فیلم 535
وظایف ناشنوایان 537
تقلید 537
تکلیف 537
قرآن و حدیث 537
وضو 538
نماز 538
آموزش نماز 538
وقت نماز 538
تکبیرة الاحرام 538
تکبیر و قرائت 539
اذکار نماز 540
سجود و رکوع 541
سلام در نماز 541
واجبات نماز 541
نماز جماعت 542
نماز جمعه 542
زبان اشاره 543
نماز و روزه استیجاری 544
حج 545
کیفیت احرام 545
امر به معروف و نهی از منکر 545
اجاره و وکالت 545
قرض 546
نذر 546
اموال 546
ازدواج 546
شهادت 547
پزشکی 548
طهارت و نجاست 548
بول و غائط 548
قوه ماسکه 548
کنترل و حفظ بول 549
معالجه ریزش بول و غائط 550
ضرر آب 551
وضو و تیمم 551
وضوی جبیره 551
تیمم 556
ضرر داشتن استعمال آب 557
سختی استفاده از آب 558
اجرای تیمّم توسط خودِ فرد 558
فقدان مانع در اعضای تیمّم 559
مبطل وضو یا غسل 559
خون 560
خون کمتر از درهم 560
خون زخم و دمل 561
نماز 561
پاک بودن بدن و لباس نمازگزار 562
روزه 563
کفّاره افطار عمدی در ماه مبارک رمضان 564
فدیه سالانه 565
بیماری‌ها 567
حساسیت پوستی 567
دائم الحدث 567
زخم و دمل و شکستگی 569
شستن زخم 574
فلج پا 574
قطع دست 574
قطع نخاع 575
جذام و ایدز 577
آلزایمر 577
بیماری چشم 578
تشخیص خنثی 578
دارو و درمان 578
موسیقی و فیلم 579
کاندوم و سند 580
کیسه ادرار 581
داروی مسکن 581
داروی روانی 581
اتانازی 582
الکل 582
گفتاردرمانی 582
ورزش 582
جراحی 583
کاشت تخمک 583
احکام سقط جنین ← سقط جنین 583
اعضاء و جوارح بدن 583
دست و انگشت مصنوعی 583
پای مصنوعی 584
کفش طبی 585
ویلچر (صندلی چرخ دار) 586
حرکات غیر ارادی 586
عقیم سازی 586
جلوگیری از فرزند دار شدن 586
قطع یا فلج عضو 587
هوشیاری و خواب 587
پیوند اعضاء 587
جنین ناقص 589
احکام هدیه ← هبه 590
پیشگیری از معلولیت 591
ژنتیک 593
هبه 594
تکدی و فقر 596
آموزش و پرورش 597
اوتیسم 598
منابع و مآخذ 599

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.