تبعیض زدایی: فعالیت های اعظم طالقانی در عرصه آسیب مندان

تبعیض زدایی: فعالیت های اعظم طالقانی در عرصه آسیب مندان، به اهتمام اعظم قاسمی، انتشارات توانمندان و دفتر فرهنگ معلولین، 1399، 183 ص.

ISBN: 978-622-6216-47-0

موضوع (ها):
طال‍ق‍ان‍ی‌، اع‍ظم‌، ‏‫۱۳۲۲‏-‎۱۳۹۸.‬
زنان — ایران — وضع اجتماعی– قرن ۱۴
Women — Iran — Social conditions– 20th century
زنان — ایران — فعالیت‌های سیاسی — قرن ۱۴
Women– Political activity — Iran — 20th century
زنان — ایران — زندگی فرهنگی — قرن ۱۴
Women — Iran — Intellectual life — 20th century
مادران کودکان معلول — ایران
Mothers of children with disabilities — Iran
تبعیض جنسی — ایران
Sex discrimination — Iran

مشاهده صفحات اولیه کتاب

متن پشت جلد کتاب:
این کتاب درصدد عرضه زندگی‌نامه کامل مرحوم اعظم طالقانی نیست بلکه هدفش تاباندن نور بر یکی از جنبه‌های کمتر شناخته شده زندگی خانم طالقانی است؛ و آن تبعیض ستیزی او است. او درصدد بود با آموزش و مهارت گستری برای زنان و دختران آنان را توانمند سازد؛ نیز در عرصه افراد دارای معلولیت و آسیب اجتماعی فعالانه می کوشد تا مساوات را برقرار سازد؛ تجربه فرزند دارای معلولیت خودش را هم داشت.
در این کتاب سعی شده راوی، نیم قرن تلاش‌های او در زدودن انواع ظلم‌ها و تبعیض‌ها از جامعه آسیب مندان باشیم.

انتشارات توانمندان
ناشر تخصصی معلولیت و معلولان
تلفن: ۰۲۵۳۲۹۱۳۴۵۲ (ساعت ۸ الی ۱۷) ؛ تلگرام: ۰۹۳۹۸۳۷۳۴۳۵
آدرس: قم، بلوار محمد امین، خیابان گلستان، کوچه۱۱، پلاک۴، دفتر فرهنگ معلولین
ایمیل: info@handicapcenter.com

مقدمه
مرحوم اعظم طالقانی (1322- آبان 1398) از شخصیت‌هایی است که برای حل مشکلات آسیب‌مندان و افراد نیازمند به مساعدت فعال و پرکار بود. به ویژه نسبت به زنان مددجو و خانم‌هایی که به کمک و مدد احتیاج داشتند، اهتمام افزون‌تر داشت. در کارنامه‌اش چنین فعالیت‌هایی ثبت است. از طرف دیگر خودش فرزندی داشت که در کودکی معلولیت جسمی ـ حرکتی و ذهنی پیدا کرده بود. تجربه عینی‌اش به عنوان یک مادر و مشکلات فراوانی که برای اداره فرزندش لمس کرده بود، او را متقاعد کرده بود که معلولیت و معلولان یک پدیده مهم و درخور توجه هستند و نباید از اینها غفلت شود. از این‌رو هم در رفتارهای شخصی و هم در کنش‌گری اجتماعی شیوه انسانی را به کار می‌بُرد. اکنون این روش مرحوم طالقانی، به عنوان یک الگوی موفق قابل بسط و گسترش است.
برخلاف برخی از شخصیت‌ها که نگاه ترحمی یا نگاه غیر انسانی به فرزند معلول خود دارند؛ اینان فرزند خود را از جامعه مخفی نگه داشته؛ فرزند دارای معلولیت خود را همراهشان به محافل و مجالس نمی‌آورند؛ برای او مسجد یا مرکز رسیدگی به معلولین می‌سازند و دایر می‌کنند تا بلکه آلام و معلولیت او کمتر گردد؛ به نام فرزندشان، ده شب محرم را روضه‌خوانی دارند یا به ایتام لباس می‌دهند. البته همه این اقدامات در خفا یا با نیت غیر علنی انجام می‌گیرد. اما شیوه خانم طالقانی به گونه دیگر بود، به نظر او فرزندش و دیگر معلولین حق دارند در جامعه حضور و مشارکت داشته، همراه والدین خود به مجالس و محافل و مهمانی بروند، مهارت‌آموزی و رشد فرهنگی حق آنها است. مشاهده می‌شد، خانم طالقانی، فرزندش را به جلسات می‌برد و برای رشد و پیشرفت او، هر آنچه می‌توانست مهیا نمود.
به هر دلیل به دلیل اینکه در نگرش و سیره خانم اعظم طالقانی، نسبت به مددجویان، نکات و رویه‌هایی مشاهده می‌شد که تأثیر و کارآیی فردی و اجتماعی قابل توجه داشت، درصدد برآمدیم، کتابی درباره ایشان تدوین کنیم.
از آغاز و تأسیس «دفتر فرهنگ معلولین» درصدد بودیم شیوه‌های صحیح نگاه به افراد دارای معلولیت را ترویج کنیم و در مقابل روش‌های نادرست جامعه را نقادی کنیم؛ همه اینها را با تألیف کتاب و مقاله و گزارش به اشتراک گذاشته‌ایم. از سال 1393 درصدد بودیم با خانم طالقانی گفت‌وگویی درباره فرزندش «آقا صادق» داشته باشیم. پس از هماهنگی، برای دیدن ایشان به دفتر کارش رفتم. تابستان و ساعت حدود ده شب بود. صادق در گوشه پذیرایی روی ویلچر خوابیده بود.
خانم طالقانی با دکتر محمدمهدی جعفری مشغول گفت‌وگو درباره نکاتی از تفسیر پرتوی از قرآن بود. پس از اتمام کارشان، گزارش دادم که درصدد هستیم آراء تفسیری مرحوم آیت الله طالقانی درباره معلولین را جمع‌آوری و به صورت کتاب منتشر کنیم. همچنین درباره شیوه‌ها و اقدامات شما در مورد «آقا صادق» و دیگر مددجویان هم می‌خواهیم مصاحبه بگیریم.
خانم طالقانی در مورد آراء تفسیری مرحوم طالقانی درباره معلولین اظهار خوشحالی کرد. بعداً وقتی این کتاب آماده و منتشر شد نسخه‌ای از آن را برای ایشان فرستادم.
به ایشان عرض کردم شما چند تجربه را با هم دارید هم بر اندیشه قرآنی و اسلامی تسلط دارید، هم تجربه مادر بودن را دارید؛ و نیز دارای فرزندی با معلولیت شدید هستید. از این‌رو نگاه و دستاوردهای شما برای معلولین و خانواده‌های آنها سودمند است؛ و اگر اجازه دهید یک گفت‌وگوی مفصل و جامع با شما داشته باشیم.
ایشان اصل مصاحبه را نفی و ردّ نکرد ولی گفت الآن چند مشغله دارم و فکرم به هم ریخته و باید صبر کنید؛ بالاخره این گفتگو به بعد موکول شد، بعداً هم هیچ وقت امکانش فراهم نشد. آن شب، حدود یک ساعتی در دفتر ایشان بودم و پاره‌ای مسائل را از نزدیک دیدم. همچنین ایشان به جلسه نهج‌البلاغه (این جلسه به صورت دوره‌ای در خانه‌ علاقه‌مندان در تهران هر ماه منعقد می‌شود. دکتر محمدمهدی جعفری محور و استاد این مجلس است) می‌آمد و گاه فرزندش صادق را هم می‌آورد و چند بار توانستم صادق را از نزدیک ببینم. به هر حال هیچ‌گاه گفت‌وگو درباره «صادق» انجام نشد ولی نکاتی که می‌خواستم در گفتار خانم طالقانی پیدا کنم در رفتارش دیدم.
پس از رحلت خانم اعظم طالقانی از خانم اعظم قاسمی استدعا کردم، اطلاعات درباره ایشان را جمع‌آوری و مقدمات تألیف یک جلد کتاب را فراهم آورد. بالاخره با تلاش‌های ایشان کتاب حاضر آماده شد و لازم است از زحمات ایشان تشکر کنیم.
اسم کتاب را «تبعیض‌زدایی» گذاشتیم، زیرا اصلی‌ترین رفتار خانم طالقانی در ارتباط با فرزندش همین نکته بود. این نکته را بعداً در زندگی‌نامه‌اش به تفصیل توضیح می‌دهیم. متأسفانه اطلاعات درباره آقا صادق و رفتارهای والدین و خانواده با او بسیار اندک است؛ اما همین اطلاعات اندک، ما را متقاعد کرد تا این کتاب تألیف و عرضه شود.
این کتاب زندگی‌نامه جامع درباره خانم اعظم طالقانی یا تجزیه و تجلیل درباره فعالیت‌های اجتماعی ایشان نیست. هدف و رویکرد اصلی این کتاب، توضیح نگرش‌ها و رویکردهای مرحوم طالقانی نسبت به افراد دارای معلولیت و آسیب‌مندان اجتماعی و به ویژه نسبت به «آقا صادق» فرزندش است. اگر در مباحثی، مطالب عام‌تر آورده‌ایم، هدفمان توضیح زمینه‌ها یا مستندسازی و ارائه مدارک برای اثبات مدعاها است.
همین جا ضرورت دارد از حجت الاسلام والمسلمین سید جواد شهرستانی نماینده آیت‌ الله ‌العظمی سید علی سیستانی تشکر کنیم. ایشان همواره با مساعدت‌های خود، به توسعه فرهنگی و اجتماعی مددجویان یاری رسانده است.
محمد نوری
مدیرعامل دفتر فرهنگ معلولین

فهرست

مقدمه 9
فصل اول: زندگی فردی و فعالیت اجتماعی
دوره نخست: 1322 تا 1354 15
تبارشناسی 15
تحصیل و تدریس 17
ازدواج و فرزندان 21
معلولیت فرزند 22
دوره انقلاب اسلامی 25
حبس ابد 27
تأسیس تشکلی برای زنان 30
مشارکت در انقلاب 31
مجلس شورای اسلامی 33
دوره کنشگری مدنی 35
اجلاسیه‌های جهانی 36
توان‌افزایی زنان آسیب دیده 36
سازمان زنان ایران 37
مؤسسه زنان مسلمان 38
جامعه زنان انقلاب اسلامی 40
تعاونی زنان نجم 43
نقش و تأثیر فعالیت‌ها در عرصه زنان 44
روزنامه نگاری یا فرهنگ‌سازی 45
پیام هاجر 46
پیام ابراهیم و نشریه رهرو 46
کارنامه مطبوعاتی 47
رجال سیاسی یا تبعیض‌زدایی سیاسی 48
ثبت‌نام مکرر 50
علل و چرایی 50
استدلال و منطق علمی 55
شیوه‌های دفاعی 58
معلولیت و ریاست جمهوری 59
اعتراض و عمل‌گرایی 60
چند دهه اعتراض 61
رسالت کنشگری 62
حمایت از آسیب‌مندان 63
آموزش و حضور اجتماعی 65
جامعه‌ مدنی 67
وفات و میراث اخلاقی 69
درگذشت 69
مراسم تشییع 70
پیام‌های تسلیت 70
پیام حسن روحانی رئیس‌جمهوری 71
حسینعلی امیری معاون پارلمانی رئیس جمهوری 71
سید حسن خمینی 72
محمدرضا عارف، نماینده مجلس شورای اسلامی 72
بهروز طهرانی 73
نتیجه‌گیری 76
کارآمدی اخلاقی 77
اخلاق و رفتار نیک 77
سلوک اجتماعی 80
الگوی اخلاقی 81
فصل دوم: تداوم تبعیض ستیزی پدر
شناخت پدر و مربی 87
خاندان و خانواده 87
آموزش در مکتب‌خانه و حوزه 88
کانون اسلام و مجله دانش‌آموز 88
فعالیت‌های سیاسی 89
حادثه آذربایجان 90
نهضت ملی ایران 90
زندان‌ها و تبعیدها 91
فرهنگ و اخلاق 94
فعالیت فرهنگی پس از کودتا 94
پس از پیروزی انقلاب 96
نماز جمعه 96
مجلس خبرگان بررسی و تصویب قانون اساسی 97
شوراها و دموکراسی 98
روزهای آخر زندگی 98
کارنامه علمی 99
احیای قرآن 103
بازگشت به قرآن 103
معرفی نهج‌البلاغه 105
کارنامه قرآنی 105
شیوه تفسیری 107
دفاع از حقوق آسیب‌مندان 108
مذمت روی برگرداندن از یک نابینا 108
دیدگاه‌های طبرسی و سید مرتضی 109
حکم ترش‌رویی 111
نقد رأی سید مرتضی 112
خطابات عتاب‌آمیز و عصمت 113
شأن نزول 114
شعر مولانا 116
جامعه شناسی مخالفان و موافقان عدالت 117
نتیجه‌گیری 122
تربیت یافته در مکتب پدر 124
فراگیری قرآن کریم 124
میراث دار اجتماعیات 128
فصل سوم: شخصیت‌شناسی از نگاه نخبگان
انعکاس در رسانه‌ها 135
اعظم طالقانی در ویکی‌پدیا 135
حسینعلی امیری 137
عزت‌الله ضرغامی 137
علی نظری 137
نشست نکوداشت 140
هادی دشتی 141
معصومه ابتکار 141
اشرف بروجردی 142
شهین‌ دخت مولاوردی 143
پیام خانم راکعی 145
زهرا شجاعی 146
فیروزه صابر 147
لطف‌الله میثمی 148
پروانه سلحشوری 148
طاهره طالقانی 149
تشکر اعظم طالقانی 149
بررسی‌های تفصیلی 151
اعظم طالقانی؛ رجلی سیاسی و زنی برای تمام فصول 151
زنی از تبار اسوه‌های مقاومت 155
درگذشت اعظم طالقانی؛ زن رجل سیاسی 157
اعظم طالقانی، آقازاده نجیب 160
خانمی که آقازاده نشد 164
پیوست
تصاویر 169
اسناد 179
منابع و مآخذ 181

کتابی درباره اعظم طالقانی، مادر فرزندی معلول (ایرنا)

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *