فقه مدیریت شهری: فقه معلولان

print

فقه مدیریت شهری: فقه معلولان

دفتر فرهنگ معلولین، ۲۸ اسفند ۱۳۹۸

شهرداری تهران، مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران کتابی در هفت جلد با عنوان فقه مدیریت شهری منتشر کرده که جلد هفتم آن درباره مسائل مددجویان و ناتوانان است. این کتاب توسط مصطفی دری و دوازده تن دیگر تألیف شده و توسط مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران بخشی از ساختار اداری شهرداری تهران با مشخصات زیر منتشر شده است.
فقه مدیریت شهری، مصطفی دری و دیگران، تهران، مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران، ۱۳۹۶، هفت جلد.

مجموعه مقالات مندرج در این مجموعه در شش سرفصل دسته‌بندی شده است:
مباحث مقدماتی، مدیریت عمومی، مدیریت شهری، عمران و شهرسازی، خدمات شهری، فرهنگی و اجتماعی.
آن‌گونه که مصطفی دری در مقدمه نوشته، این کتاب بر اساس فقه جواهری و نظریه ولایت مطلقه فقیه تدوین شده است. بر این مبنا نگرش نویسندگان به موضوعات در چارچوب نظام‌ فقاهتی سنتی است و با پذیرش و قبول فقه سنتی، آن را به عنوان یک پیش‌فرض در تحلیل موضوعات دانسته‌اند. همچنین موضوعات را مبتنی بر ساختار نظام ولایت فقیه آن هم دیدگاه ولایت مطلقه بررسی کرده‌اند. بنابراین این اثر بر اساس دو پیش‌فرض فقه سنتی و ولایت مطلقه تدوین شده است.
اما جلد هفتم شامل چهار بخش و پیوست استفتائات است: کلیات، نذورات و وجوهات شرعی، مددجویان خیابانی، زنان. مباحثی را که ذیل هر یک از این سرفصل‌ها آمده، اکنون گزارش می‌دهم:
بخش اول: کلیات
از هشت مبحثی که در این بخش آمده، فقط چهار مبحث مرتبط به معلولیت است آن هم به معنای عام که به توضیح آنها می‌پردازم:
برپایی نمایشگاه‌های زیان بخش به برخی صنوف. در این مبحث، ابتدا از نمایشگاه‌هایی که به منظور توانمندسازی اقشار آسیب‌پذیر جامعه برپا می‌شود و موجب رکود بازار کسب و کار عده‌ای می‌شود استفتاء شده و پاسخ‌های مراجع تقلید، بر اساس منابع قرآنی و روایی بررسی شده است.
بازی‌های همراه با شرط‌بندی برای کودکان نابالغ، کودکان به عنوان بخشی از جامعه هدف در زمینه بازی‌هایی که شبهه دارد، ابتدا آراء مراجع تقلید و در ادامه آراء تفصیلی فقهی را آورده است.
تغییر کاربری مکان وقفی، فتواهای مراجع تقلید را در زمینه تغییر کاربری مکان‌های وقفی آورده و سپس به توضیح می‌پردازد.
موقوفات یکی از منابع مهم در جامعه معلولین است ولی با تغییر دادن موقوفاتی که برای پروژه‌های معلولیتی وقف شده، در واقع آنان را از مواهب و ثمرات این موقوفات محروم می‌نمایند.
انتقال کودک به بهزیستی علی‌رغم رضایت مادر؛ مأمورین کودکی را به علت عدم صلاحیت مادر اگر به بهزیستی جهت نگهداری منتقل کنند به طوری که موجب ناراحتی مادر شود در این مقاله بررسی شده است.

بخش دوم: نذورات و وجوه شرعی
از هفت مبحث عرضه شده در این بخش، شش مبحث مرتبط به مسائل معلولان است. تهیه و تجهیز مکان‌هایی برای بی‌خانمان‌ها با وجوه شرعی؛ مصرف فطریه برای مراسم پذیرایی از مددجویان؛ تخصیص لوازم هبه شده توسط نیکوکاران به کارگران ساختمانی بی‌بضاعت؛ راه‌اندازی کسب برای افراد آسیب دیده از زکات فطره؛ مصرف زکات فطره و کمک‌های مردم برای ترک اعتیاد؛ صرف اموال به دست آمده از راه خلاف شرع برای افراد آسیب دیده.

بخش سوم: مددجویان
در این بخش هفت مبحث آمده و تماماً مرتبط به معلولان است.
نگاه کردن به مواضعی از بدن مددجویان به هنگام بازرسی بدنی؛ جمع‌آوری افراد خیابانی به اجبار؛ تنظیف اجباری مددجویان؛ عکس‌برداری و فیلم‌برداری از مددجویان جهت نمایش در سمینارها؛ مواجهه پرسنل و مأموران با مددجویان فاقد پوشش روسری؛ آهنگ‌های شاد جهت تغییر روحیه مددجویان؛ به کارگیری زن سرپرست خانوار در خارج از خانه بدون رضایت شوهرش.

بخش چهارم: زنان
از پنج مبحث ارائه شده در این بخش، سه مبحث مرتبط به معلولان است.
وظیفه حکومت اسلامی نسبت به زنان خیابانی؛ عقیم کردن بزهکاران با هدف جلوگیری از افزایش جمعیت بزهکار؛ عقیم‌سازی زنان خطرآفرین خیابانی.
پیوست: فتاوای مراجع در سه مبحث دسته‌بندی شده و همگی مرتبط‌اند.
کلیات؛ نذورات و وجوه شرعی؛ مددجویان خیابانی.

نگاهی به مباحث این اثر
نظر به اهمیت وظایف شهرداری تهران و دیگر شهرداری‌ها در زمینه معلولیت‌ها و معلولان، نیز با توجه به اینکه فقه می‌تواند راهنما و هدایتگر شهرداری در زمینه معلولیت‌ها و معلولان باشد، اما این اثر جامعیت لازم را ندارد. نویسندگان این کتاب بر اساس آن نگرشی که در فقه درباره معلولین متداول است و آنان را انسان‌هایی فاقد استقلال و ضرورتاً تحت قیومیّت و سرپرستی دیگران می‌دانند، تعریف و بازشناسی کرده است. در صورتی که معلولان انسان‌هایی با توانمندی‌های شایسته‌اند که توانایی تشکیل زندگی مستقل و خودکفا را دارند. بنابراین ابعاد بسیاری از مدیریت شهری نسبت به معلولان مغفول مانده و به آن نپرداخته است.
*.م.ن

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *