نشست نقد و بررسی کتاب های ناشنوایی

print

نشست نقد و بررسی کتاب های ناشنوایی
جشن‌نامه رضا محمودی

دفتر فرهنگ معلولین

مؤسسه وفاداران به مدیریت ناصر خانزاده درصدد است هر ماه یا هر دو ماه یک بار نشست‌هایی درباره کتاب ناشنوایی برگزار کند. اولین نشست روز پنجشنبه ۲۳ آبان ماه ۱۳۹۸ ساعت ۱۱ صبح تا ۱ بعدازظهر برگزار گردید.
محور این نشست‌ کتابی درباره استاد رضا محمودی با نام جشن‌نامه رضا محمودی بود که تألیف آقای محمد نوری و انتشارات توانمندان آن را منتشر کرده است.
مدیریت جلسه بر عهده آقای ناصر خانزاده بود که خود از چهره‌های فعال در عرصه فرهنگ و جامعه ناشنوایان است. او عضو جامعه ناشنوایان است ولی از اندک توانایی‌اش در تکلم به خوبی استفاده کرده و اداره این‌گونه جلسات را بر عهده می‌گیرد. اشتغال اصلی او تدریس در مدرسه ناشنوایان و فعالیت در آموزش‌ و پرورش است. مؤسسه وفاداران کربلا ویژه ناشنوایان و در استان قم و فعال در عرصه فرهنگ ناشنوایان است.

شرکت‌کنندگان
این نشست با حضور مسئولین فرهنگی و بهزیستی و فعالان عرصه ناشنوایی استان قم وزارت و شکوه یافت. در این جلسه، این خانم‌ها و آقایان مشارکت داشتند:
خانم مهدوی، معاون اداره آموزش و پرورش استثنایی قم
خانم امری، کارشناس توانبخشی در اداره بهزیستی قم
خانم نسترن خانزاده، خبرنگار و عکاس
خانم محمودی همکار و همسر استاد رضا محمودی
آقای مقدم‌خواه معاون‌ توان‌بخشی اداره بهزیستی قم
آقای رضا محمودی مدرس و محقق زبان اشاره
آقای علی نوری، مدیر انتشارات توانمندان
آقای سجاد مدرس و مبلغ زبان اشاره و بنیان‌گذار مؤسسه مهرورزان
آقای محمد فراهانی مدیر مؤسسه مهرورزان و مدرس و مبلغ
آقای وحید ترکاشوند مدرس و مُبلغ زبان اشاره از مؤسسه مهرورزان
آقای مهدی شایسته مدرس و مبلغ زبان اشاره از مؤسسه مهرورزان
آقای روح‌الله محمودی مترجم و رابط زبان اشاره
آقای علی‌ محمدی کارمند در اداره بهزیستی قم، کارشناس امور ناشنوایان و همکار در بازرسی اداره
آقای زیارتی، کارمند تولیت حرم حضرت معصومه علیها السلام و مسئول رفاه
آقای محمد نوری، نویسنده و پژوهشگر و مدیرعامل دفتر فرهنگ معلولین
آقای ناصر خانزاده مدیر مؤسسه ناشنوایان وفاداران کربلا
آقای میری، کارمند اداره بهزیستی
مراکز و نهادهای فعال در این نشست عبارت بودند از: اداره بهزیستی استان قم، اداره آموزش و پرورش استثنایی قم، مؤسسه ناشنوایان وفاداران کربلا، دفتر فرهنگ معلولین، انتشارات توانمندان، تولیت حرم حضرت معصومه علیها السلام، مؤسسه آوای علم و ایمان مهرورزان، کانون ناشنوایان قم.
با اینکه ترکیب شرکت‌کنندگان و مراکزی که نماینده فرستاده بودند خوب بود ولی ایده‌آل نبود و لازم است آقای خانزاده به عنوان رئیس نشست تلاش کند در نشست‌های آینده این اقدامات را جدی بگیرد:
۱ـ بیشتر از خود ناشنوایان به ویژه ناشنوایان فرهیخته و اهل کتاب و فرهنگ دعوت شوند.
۲ـ مراکز ناشنوایان استان بیشتر دعوت شوند و مشارکت داشته باشند.
۳ـ مهمانان مدعو که در این جلسه آقای رضا محمودی و آقای زیارتی بودند، خوب است افراد مدعو بیشتر دعوت شوند.
۴ـ بیشتر خود ناشنوایان و مدیران ناشنوایی صحبت کنند.

خلاصه گفتارها و دیدگاه‌ها
ابتدا آقای خانزاده درباره علت تشکیل این جلسه و اهدافش مطالبی را گفت. دو مطلب را به عنوان اصلی‌ترین هدفش توضیح داد و گفت:
هدف اصلی از تشکیل این جلسه تجمع افراد فعال در عرصه ناشنوایی بود تا بتوانیم روابط ناشنوایان ایران و عراق و مراکز فعال ناشنوایی در ایران و عراق را سامان‌دهی کنیم. این رفت و آمدها موجب انتقال تجارب از عراق به ایران و از ایران به عراق می‌شود. مهم‌تر اینکه ما با روش‌های جدید برای حل مشکلاتمان و برای رفع مشکلات ناشنوایان بیشتر آشنا می‌شویم علاوه بر این اشتغال برای ناشنوایان هم پدید می‌آید مثلاً ما می‌توانیم در عراق زبان اشاره تدریس کنیم یا کارهای فرهنگی برای آنان انجام دهیم.
هدف دوم از این نشست نقد و بررسی و معرفی کتاب جناب آقای محمودی استاد مسلم جامعه ناشنوایی کشور است. بعداً من دیدم این برنامه خیلی مهم‌تر است، لذا پوستر را روی همین موضوع تنظیم کردم و نشست بیشتر به این موضوع متمایل شده است. البته موضوعات دیگر هم هست که در درجه بعد قرار دارند. اما امروز اگر نظری و راه‌کاری برای موضوع اول یعنی گسترش روابط ناشنوایان ایران و عراق دارید بحث کنید و به سرعت برویم سراغ موضوع دوم.
به ترتیب آقایان فراهانی، نوری، مقدم، محمودی صحبت می‌کنند و افراد دیگر که می‌خواهند صحبت کنند مشکلی نیست، فقط به من اطلاع دهند تا ثبت‌نام کنم. بالاخره دوست داریم از نظرات همه استفاده کنیم و همه در بحث مشارکت داشته باشند و ان‌شاءالله جلسه گرم و کارآمدی داشته باشیم.
از آقای فراهانی دعوت می‌کنم شروع بفرمایند.
آقای محمد فراهانی: ایشان از مدرسان زبان اشاره و روحانیونی که در زمینه تبلیغ برای ناشنوایان فعال است سخن گفت. و درباره ضرورت فرهنگ‌سازی نکاتی را بیان کرد. آنگاه از مؤسسه‌ای که سه سال است توسط ایشان و چند تن از همفکرانشان به نام مؤسسه مهر فعال شده، گزارشی ارائه کرد. او گفت: علاوه بر تبلیغ در سراسر کشور در ایام و مناسبت‌های مذهبی، سه عنوان کتاب تاکنون تألیف و منتشر کرده‌ایم. با کاروان حسینی، اربعین حسینی، آموزش احکام ناشنوایان به زبان اشاره.
مهم‌ترین ویژگی این کتاب‌ها ساده‌سازی و منطبق کردن آنها با فرهنگ و زبان ناشنوایان است تا به راحتی بتوانند از این آثار استفاده کنند. این کتاب در تیراژ سه هزار نسخه منتشر شده و توانسته‌ایم هزینه‌های سنگین آن را با کمک خود ناشنوایان تأمین کنیم؛ در حالی که بهزیستی و دیگر نهادهای دولتی یا حوزوی مساعدت مالی برای تدوین یا چاپ و نشر این اثر نداشته‌اند.
در آخر ایشان درباره استاد محمودی گفت: آقای محمودی همیشه در زمینه ترویج و توسعه زبان اشاره فعال بوده و خدمات بسیاری در سراسر کشور داشته است. بی‌شک ایشان استاد زبان اشاره و یک شخصیت ملی و فرهنگی است. لازم بود خدمات ایشان به جوانان، به عموم مردم معرفی می‌شد تا همگان بیشتر با ایشان آشنا شوند و کتابی که آقای نوری درباره ایشان نوشته جالب است.
محمد نوری: نویسنده کتاب درباره آقای محمودی است. او درباره اهمیت و ضرورت کتاب گفت: کتاب حتی در این زمان که گفته می‌شود، با وجود اینترنت و شبکه‌های اجتماعی نیاز به کتاب نداریم، کتاب بزرگترین و اصلی‌ترین نقش را در فرهنگ و جامعه دارد. کتاب یک واقعیت است به قول عباس یمینی شریف در آن شعر معروف که در مدرسه می‌خواندیم، کتاب یک یار مهربان، یک دانای خوش‌زبان، یک پنددان یعنی مخزن راهنمایی و پند است که در هر دوره به شکلی عرضه می‌شود. در عصر اینترنت کتاب‌های دیجیتالی و مجازی شده و به صورت فایل نه کاغذی عرضه می‌شود یا برای نابینایان کتاب گویا روی CD یا روی وسایل دیگر عرضه می‌شود. یعنی حتماً لازم نیست کتاب کاغذ باشد؛ در ذهن ماست که کتاب یعنی مجموعه صفحات و اوراق کاغذی که روی آنها مطالبی چاپ شده و بین دو صفحه مقوایی به نام جلد قرار دارد. این تعریف و تلقی ما از کتاب غلط است. چون در گذشته که کاغذ و چاپ نبوده، کتاب روی چوب یا سنگ نوشته می‌شود و الآن کتاب فایل الکترونیکی شده است. باید کتاب را این‌گونه تعریف کنیم، کتاب اندیشه‌ها و پیام‌هایی است که به دیگران منتقل می‌گردد مثلاً کتاب ناشنوایی که با زبان اشاره تدوین می‌شود مجموعه‌ای از عکس‌ها و نمادهای اشاره‌ای است یا کتاب با خط بریل برای نابینایان مجموعه‌ای از علائم بریل است، اما اینها ظاهر و شکل کتاب است، مهم محتوای آن است که همان اندیشه و پیام است.
کتاب کارآمدترین و مؤثرترین وسیله است یعنی در جامعه معلولین هر اقدامی می‌خواهید انجام دهید بهترین وسیله کتاب است. مثلاً می‌خواهیم وضعیت رفاه و معیشت معلولان را ارتقا دهیم و به مشکلات آنها رسیدگی کنیم. خوب نیاز به امکانات و پول داریم، دولت هم تحریم است و پول ندارد، باید به سراغ نیکوکاران برویم. اما نیکوکار تا ذهن و قلب و منافعش متمایل نشود، مساعدت و همراهی نمی‌کند. اما کتاب در همراه‌سازی و متمایل نمودن نیکوکاران بسیار مؤثر است، چگونه؟
احادیث و آیات در زمینه دیدگاه خدا و پیامبر و ائمه درباره مساعدت مالی نیکوکاران به جامعه هدف در چند صفحه نوشته می‌شود، تأثیر معنوی و حتی مادی این عمل نوشته می‌شود، سرگذشت و سرنوشت افراد مساعدت کننده نوشته می‌شود و مجموعه اینها یک کتاب می‌گردد. هر فرد ثروتمندی این کتاب را مطالعه کند قطعاً متمایل می‌شود تا کمک کند. البته باید متن آن کتاب جذاب باشد و توسط فردی باتجربه نوشته شده باشد.
این یک مثال ساده بود و شما در تمامی موضوعات که مشکل دارید و می‌خواهید تغییر و تحولی ایجاد کنید می‌توانید با نوشته‌ای مؤثر اقدام نمایید. این اسمش کتاب است.
وقتی اسم کتاب برده می‌شود بعضی فکر می‌کنند یک جسم و پدیده حجیم با جملات و عبارات سنگین و دیر فهم است که یک مسئله علمی مثلاً یک فرمول ریاضی را وارسی می‌کند. البته این هم کتاب است ولی در اکثر موارد، کتاب وقتی نوشته می‌شود که مشکلی هست و می‌خواهند آن را حل کنند.
برای نمونه کتابی که درباره استاد رضا محمودی نوشتیم همین وضع و همین پیام را دارد. یعنی در جامعه‌ای هستیم که نیاز به محمودی‌ها داریم یک محمودی کم است و باید در هر شهر چند محمودی داشته باشیم تا بتوانیم مشکلات زبان اشاره و مشکلات متعدد ناشنوایان را حلّ کنیم. چون چگونه محمودی بسازیم، یک راه مهم آن این است که تجارب و راهی که محمودی رفته را در اختیار دیگران بگذاریم یعنی دستاوردها و یافته‌هایش را منتقل کنیم. ما با نوشتن این کتاب درصدد هستیم این مهم را انجام دهیم.
البته این کتاب آثار و پیامدهای دیگری هم دارد: مثلاً فرهنگ ایران و اسلام را به جهان معرفی می‌کند و به دنیا می‌گوییم ببینید ما چنین سرمایه‌هایی داریم.
توجه کنید گفتم سرمایه؟ همان‌طور که اگر پول و دلارهای ما در حساب ذخیره ملی، زیادتر باشد، امنیت ما بیشتر است چون دنیا روی ما حساب دیگری باز می‌کند، اگر سرمایه فکری و معنوی ما بیشتر باشد، شخصیت‌های بیشتری در حسابمان معرفی کنیم قطعاً نگاه جهان به ما عوض می‌شود و به ما به چشم یک ملت فرهیخته و متمدن نگاه می‌کنند و تعاملات آنان با ما تغییر می‌نماید.
کتاب زیربنایی‌ترین موضوع در جامعه هدف است اما متأسفانه توجه به آن نشده است. مجموعه کتاب‌هایی که در زمینه معلولیت و معلولان منتشر شده از دو هزار عنوان تجاوز نمی‌کند در حالی که باید حداقل ۲ تا ۳ میلیون عنوان کتاب داشته باشیم. کمبود کتاب، کمبود یک کالای لاکچری و تجملی نیست بلکه کمبود یک کالای ضروری است در هر زمینه کتاب نیست یعنی تفکر نیست یعنی بررسی کارشناسانه نیست یعنی راه کار برای حل مشکل نیست. و برعکس هر جا کتاب هست، راه کار برای حل مشکل هست. تصور کنید در شرایط کنونی درآمد و دریافت آحاد جامعه هدف کم یا صفر است و دولت هم به دلیل شرایط نمی‌تواند پرداخت ایده‌آل داشته باشد مثلاً به هر نفر ماهانه یک میلیون تومان بدهد. اما آیا هیچ راه کاری وجود ندارد؟ نه چندین راه کار وجود دارد ولی مدیران، مسئولین تشکل‌ها و حتی خود معلولین این راه کارها را نمی‌دانند و نسبت به آنها اطلاعات ندارند. چرا؟ چون درباره این راه کارها کتاب تألیف و منتشر نشده است. چون کتاب نیست، شبکه‌های اجتماعی، سایت‌ها، پژوهش‌های دانشگاهی هم خالی‌اند و چیزی در این باره ننوشته‌اند و کلاً جامعه و حتی نخبگان هیچ طرح و ایده‌ای تاکنون در این باره مطرح نکرده‌اند.
اما اگر یک کتاب درباره تأمین مالی معلولان به عنوان یکی از حقوقشان نوشته شود و راه کارهای مندرج در شریعت یا راه‌حل‌هایی که در دوره‌های تاریخی عمل و اجرا شده، تألیف و عرضه شود جامعه پر خواهد شد از راه کارهای متعدد و متنوع درباره این موضوع به ویژه اگر یک کارشناس با استفاده از مدارک علمی و اسناد تاریخی در این باره سخن بگوید، بسیار مؤثر خواهد شد. موضوع درآمد مالی یا تأمین مالی ماهانه معلولان یک مسئله است و ده‌ها موضوع دیگر هست مثل کاشت حلزون، زبان اشاره، اشتغال، ازدواج، رفاه و معیشت، مسکن و غیره.
سال‌ها قبل، کسی تحقیقی کرده بود و کتابی درباره مسکن معلولان نوشته بود و گفته بود در ترکیه و در مالزی مسکن معلولان را کلاً حل کرده‌اند چگونه؟ اولاً خانه‌های صنعتی ارزان قیمت مثل خانه‌هایی که ترکیه، در شهرک پرند در تهران ساخت. ترکیه خانه متری سه میلیون را به متری یک میلیون کاهش داد؛ البته با استحکام بیشتر دوم بهره‌گیری از زمینه‌های تجاری در کنار شهرک مسکونی.
با استفاده از دو عامل فوق، اثبات کرده بود، بدون دریافت مبلغی از معلولان و بدون سرمایه‌گذاری دولت، معلولان همگی به مسکن می‌رسند. این کتاب را نتوانست منتشر کند.
شک نداشته باشید برای همه مشکلات معلولین راه کار هست ولی لازم است کارشناسان دعوت شوند و دیدگاه‌های خود را در اختیار جامعه قرار دهند. این پدیده یعنی کتاب. البته در شرایطی اندیشه‌های کارشناسی مؤثر است که رانت‌خواران مانع نشوند.
به هر حال کتاب به این معنا یار مهربان و یک ضرورت جدی برای جامعه هدف در ایران می‌باشد.
حجت‌ الاسلام سجاد
ایشان درباره اهمیت آموزش دینی و یاد دادن احکام به ناشنوایان مطالبی را بیان کرد.
رضا محمودی
درباره اهمیت زبان اشاره در جامعه ناشنوایان سخن گفت و علت اصلی بسیاری از مشکلات ناشنوایان و عقب‌ماندگی آنان را در فاصله گرفتن از زبان اشاره ارزیابی کرد و گفت: آموزش استثنایی مانع پیشرفت زبان اشاره در مدارس بوده و چون در آموزش به این مقوله توجه جدی نشده، ناشنوایان از خردسالی نتوانستند با جامعه ارتباط درست داشته باشند.
آقای مقدم
معاون توانبخشی بهزیستی استان قم در سخنانی از تلاش‌های مؤسسات و مراکز فعال در امور معلولین و به ویژه ناشنوایان تشکر کرد و گفت: این فعالیت‌ها از اندازه و ظرفیت یک استان بیشتر و در سطح ملی و حتی در سطح منطقه و جهان است و افتخار بهزیستی استان به این فعالیت‌ها است.
آقای علی محمدی
ایشان از کمبودها و نواقص به ویژه در امور مالی گفت و اینکه دست بهزیستی در امور مالی بسته است و نمی‌تواند به نیازهای پروژه‌های فرهنگی رسیدگی کند.
علی نوری
ایشان یادآور شد که در این جلسه قرار بود سه کتاب رونمایی شود و به بررسی و معرفی آنها بپردازیم کتابی درباره آقای شهیدی، کتابی درباره خانم آقامحمد و کتابی درباره استاد محمودی. اما وقت جلسه ضیق بود و از طرف دیگر صاحبان آن دو کتاب دیگر نتوانستند در این جلسه حضور داشته باشند. لذا باید یک جلسه در قم یا تهران برای رونمایی از کتاب آقای شهیدی و خانم آقامحمد برگزار گردد.
وحید ترکاشوند
ایشان متذکر شد عموم ناشنوایان دسترسی به کتاب ندارند و کتب مناسب‌سازی شده و آسان‌سازی شده برای آنها نیست و دفتر فرهنگ معلولین باید به آسان‌سازی کتب هم اقدام نماید.
محمد نوری
در مورد انتقاد آقای ترکاشوند باید بگویم نیازهای متعدد و ضروری در جامعه ناشنوایی و کلاً در جامعه معلولین هست. از یک طرف نیاز به کتب رفرنس و مرجع و نیز کتب مادر مثل کتب تاریخی و تحلیلی هست. این رده کتاب‌ها زیربنای تحقیقات بعدی و تغذیه کننده فعالیت‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی می‌باشد. اگر این کتاب‌ها نباشد، جامعه زایش نخواهد داشت و اندیشه‌ها به خلاقیت و پیشرفت نمی‌رسند. دایره‌المعارف، فرهنگ‌نامه، اصطلاح‌نامه، راهنماها مثل راهنمای نشریات، کتابشناسی‌ها و نیز کتاب‌های تاریخی، مجموعه‌های حقوقی و فرهنگی زیربنای فرهنگ معلولیتی است.
وقتی ما در سال ۸۹ و ۹۰ کار را شروع کردیم، این‌گونه آثار وجود نداشت، مدتی ما شروع به کتب ساده کردیم و حدود ۵۰ عنوان کتاب آسان تولید نمودیم و منتشر شد. در سال ۹۱ متوجه شدیم تولیدکنندگان و تألیف کنندگان کتب عمومی اعم از کتب ساده سازی شده زیاد شده و نیازی نیست ما در این حیطه بمانیم. پس از مشورت‌ها و بررسی‌ها، کلاً چرخه تولید را عوض کردیم و به سراغ کتب مادر و مرجع رفتیم. چون اولاً مراکزی مثل دفتر آیت الله وحید می‌گفتند ما در زمینه ساده‌سازی کار می‌کنیم، مرکز یا اشخاصی نبودند که در زمینه کتب مرجع کار کنند و فناوری آن هم وجود نداشت. بالاخره در تقسیم کاری بین مراکز قرار شد دفتر فرهنگ معلولین در عرصه تولید مراجع و تولید کتب اصلی فعال باشد.

پایان نشست
در پایان از تلاش‌ها و خدمات آقای زائری تشکر گردید و لوح تقدیر همراه با لوگوی حجمی به ایشان اهدا گردید. و همه شرکت کنندگان یک عکس دسته جمعی گرفتند.
این جلسه در ساعت ۵/۱۲به پایان رسید.

           

         

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *