خط بریل: مجموعه مقالات فارسی

print
خط بریل: مجموعه مقالات فارسی، به کوشش محمد نوری، انتشارات توانمندان و دفتر فرهنگ معلولین، ۱۳۹۸، ۴۱۲ ص.

ISBN: 978-622-6216-04-3

موضوع (ها):
بریل — مقاله‌ها و خطابه‌ها
بریل — ایران — مقاله‌ها و خطابه‌ها
نابینایان — آموزش — مقاله‌ها و خطابه‌ها

مشاهده صفحات اولیه کتاب

دریافت فایل کامل کتاب – PDF – 11MB

مطالعه متن کتاب – مناسب برای نابینایان – HTML

انتشارات توانمندان
ناشر تخصصی معلولیت و معلولان
تلفن: ۰۲۵۳۲۹۱۳۴۵۲ (ساعت ۸ الی ۱۷) ؛ تلگرام: ۰۹۳۹۸۳۷۳۴۳۵
آدرس: قم، بلوار محمد امین، خیابان گلستان، کوچه۱۱، پلاک۴، دفتر فرهنگ معلولین
ایمیل: info@handicapcenter.com

پیشگفتار
استفاده از حروف و کلمات برجسته و خواندن آنها با لامسه از قدیم رواج داشته است. مهم‌ترین گزارش در این باره، اختراع فردی به نام زین‌الدین آمدی است که مقاله‌ای درباره ابتکارش تألیف و در این مجموعه آمده است. اما استفاده گسترده و نظام‌مند پس از اختراع لویی بریل در سده نوزدهم میلادی آغاز شد. در واقع این اختراع انقلاب ژرفی در فرهنگ و جامعه نابینایان پدید آورد.
خط بریل مثل کتاب گویا و زبان اشاره دارای دو طرف مصرف کننده و تولید کننده است. مصرف کننده کتاب گویا با حس شنوایی، از آن استفاده می‌کند؛‌ ولی تولید کننده با قرائت متن و خواندن آن را تولید می‌کند. از این‌رو این کتاب، گویا نامیده می‌شود. بریل را از حیث تولید می‌توان کتاب برجسته نامید و از نظر مصرف کننده، آن را کتاب بساوایی (لمسی) می‌نامند. البته در فرهنگ غربی و در جهان عرب به دلیل اینکه مخترع آن بریل بود، آن را بریل (ضبط اکثر متون عربی، برایل است) خوانده‌اند. در فرهنگ عربی به جای بریل یا برایل گاه آن را خط منقوط یا خط نقطیه می‌نامند. لغت‌نامه دهخدا بساوایی را لامسه یا قوه لامسه و بسودنی را لمس کردنی و قابل لمس یا ملموس دانسته است. در زبان انگلیسی آن را Touch Reading، Braille Reading، Braille Book،Braille Writing، Braille System، Braille Text book، Braille Codes می‌نامند.
از این‌رو کتاب بساوایی غلط و کتاب بسودنی صحیح است. یعنی متنی که قابلیت لمس دارد و با لمس کردن قرائت می‌شود. اما کتابی را می‌توان لمس کرد یا قوه لامسه وقتی چیزی همچون کلمات و حروف را می‌تواند لمس کند که بُعد (طول و عرض و ارتفاع) داشته باشد. به عبارت دیگر حروف و کلمات در صورت برجسته بودن، می‌تواند لمس پذیر باشد. به همین دلیل گاه آن را خط برجسته و بعضی آن را خط نابینایی می‌نامند.
لویی یا (لوییس) بریل (۱۸۰۹-۱۸۵۲م) معلم فرانسوی در ۱۸۲۹م الفبایی مخصوص نابینایان اختراع کرد. او از سه سالگی نابینا شده بود و درصدد بود تا نابینایان همانند افراد عادی به تعلیم علوم بپردازند. حروف بریل در واقع نقطه‌های برجسته‌ای هستند که هر نقطه یا چند نقطه نماد حرف خاصی است. این نقطه‌ها با شابلون یا ماشین برجسته می‌شود به طوری که با لامسه قابل تشخیص است.
امروزه نابینایان در سراسر جهان از خط بریل برای خواندن متون و آموزش استفاده می‌کنند. خط بریل فارسی از سال ۱۳۳۹ش در ایران پذیرفته شد. اما مشکلات و نواقصی داشت. سپس در سمینار مربیان نابینایان ایران در شهریور ۱۳۴۸ (تهران) اصلاح شد و بخشی از مشکلات آن مرتفع گردید. پس از آن هم تلاش‌هایی برای کارآمدتر کردن صورت گرفته است. اما این خط هنوز هم با مشکلاتی مواجه است. در یک بررسی سریع، این مشکلات را این‌گونه می‌توان شمارش کرد:
۱ـ فقدان تشکل آموزگاران و مدافعان خط بریل در ایران ۲ـ فقدان متصدی که با روش علمی به همه مسائل و امور آن اهتمام داشته باشد ۳ـ عدم همسان سازی ۴ـ گرانی وسایل بریل ساز و عدم توانایی همه روشندلان برای تهیه آن ۵ـ فراگیر نبودن آموزش بریل ۶ـ عدم دسترسی به فناوری‌های مدرن بریل ۷ـ ضعف پژوهش‌ها در زمینه بریل و عدم بررسی مشکلات و ارائه راه‌کار برای به روز شدن.
اینها برخی از مشکلات ریشه‌ای و مبنایی خط بریل در ایران است. با درک این شرایط، دفتر فرهنگ معلولین اقدام به تهیه کتاب حاضر نمود؛ تا بدین وسیله منابع مورد نیاز در اختیار پژوهشگران قرار گیرد و بهتر بتوانند به بررسی مشکلات بریل بپردازند. البته این دفتر قبلاً هم اقداماتی در همین راستا داشته است؛ از جمله ویژه‌نامه‌ای به توصیه حجهالاسلام والمسلمین سیدجواد شهرستانی رئیس محترم مؤسسه جهانی آل البیت(ع) و نماینده آیت اللّه العظمی سیدعلی سیستانی درباره بریل منتشر کرد.
مجموعه حاضر شامل مقالاتی است که درباره خط بریل در ایران منتشر شده است. این مقالات ابعاد مختلف خط بریل را بررسی کرده و مجموعه اطلاعات و تحلیل‌های جامعی در اختیار کاربران قرار می‌دهد. بسیاری از این مقالات قبلاً در مجله توان‌نامه و در ویژه نامه بریل منتشر شده و بعضی از آنها از جاهای دیگر اخذ شده و با ذکر مأخذ اینجا آمده است.
امید است از نظرها، نقدها و پیشنهادات پژوهشگران و نویسندگان محترم بهره‌مند گردیم.
محمد نوری
اسفند ماه ۱۳۹۷

فهرست
پیشگفتار ۹
فصل اول: تاریخ تحولات
نگاهی تاریخی به گسترش خط بریل در جهان ۱۳
نرجس منفرد؛ زهرا آقایی
تاریخ تحولات خط بریل در ایران ۲۹
محمد نوری
نابینایان از روزگار بریل تا امروز ۴۳
مونک تروکیه؛ ترجمه به فارسی از حسین علیزاده
شیخ زین‌الدین آمدی نابینا: کاشف خط برجسته ۴۹
محمد نوری
لویی بریل ۵۵
باربار اُ. کُنِر؛ برگردان به فارسی احمد قندهاری
نگاهی دیگر به زندگی لویی بریل ۶۱
سرگذشت لویی بریل مخترع خط بریل ۶۵
ترجمه هادی خراسانی
کریستوفل کشیش آلمانی: فعالیت‌ها در عرصه فرهنگ نابینایان ایران ۷۳
حمید ازغندی
کریستوفل و ابداع خط بریل فارسی ۹۱
محمد نوری
استاد محمدرضا نامنی: نابینا و پژوهشگر خط بریل ۱۰۷
مریم قاسمی
یداللّه قربعلی: سال‌ها تدریس بریل ۱۰۹
علی نوری
سید عبدالعلی حسینی: نخبه روشندل، حافظ قرآن و ورزشکار ۱۱۳
علی نوری
فصل دوم: مؤسسات و مراکز
برخی از مراکز تولید کننده آثار بریل ۱۱۹
محمد نوری
مؤسسه رودکی ۱۲۹
علی نوری
مؤسسه رهیاب ۱۳۳
اعظم قاسمی
مؤسسه خیریه نگهداری کودکان معلول در مالزی ۱۴۱
مهدی منتظر القائم
جایگاه ابابصیر در توسعه خط بریل فارسی ۱۴۳
محمد نوری
پرکینز و توبیا ۱۶۳
فصل سوم: آموزش و فراگیری
آموزش خط بریل ۱۶۹
مریم سیف نراقی، عزت‌اللّه نادری
راهنمایی مربی‌های دانش‌آموزان بریل خوان در کلاس عادی ۱۷۵
السی رائوا؛ ترجمه شراره قدوسی فرید
مهارت‌های چهارگانه زبانی و نقش خط بریل ۱۸۱
هاجر شعاعی
نقش دست‌ها در بریل خوانی دانش‌آموزان نابینا ۱۹۳
ام‌البنین رودباری؛ دکتر شعله امیری؛ دکتر مختار ملک‌پور و دکتر حسین مولوی
ضرورت تأسیس مدرسه غیرانتفاعی بریل ۲۰۰
عباس مشایخی
آموزش بریل به دانش‌آموزان با معلولیت‌های چندگانه ۲۰۵
مریم باشعور لشگری
‌‌‌بلند نویسی بریل برای دانش‌آموزان‌ نابینا ناشنوا ۲۱۱
دکتر لیندا مامر؛ ترجمه آناهیتا خضری
فصل چهارم: دسترس پذیری و اشتراک پذیری
چگونگی گسترش دسترسی همگانی و به اشتراک گذاری بریل ۲۱۹
محمد نوری
اشتراک منابع و استفاده از بریل برای نابینایان در کشورهای در حال رشد ۲۲۷
تاج‌الملوک ارجمند
فصل پنجم: فناوری
‌‌‌خواندن‌ با انگشتان: کتاب‌های تصویری به زبان بریل ۲۳۵
لائورا زایه من‌؛ ترجمه علی‌ خاکبازان‌‌
دستگاه‌های ورودی و خروجی رایانه ۲۴۱
آناهیتا خضری
وسایل و تجهیزات خط بریل: خواندن، نوشتن، آموزش و ارتباطات ۲۵۱
گردآوری علی نوری
پکتوس، تولید کننده انواع تجهیزات نابینایان ۲۶۰
مدیریت پکتوس
پیشرفت فناوری در خط بریل ۲۷۹
فصل ششم: آسیب شناسی
آسیب‌شناسی خط بریل ۲۹۳
اعظم قاسمی
علل و عوامل اختلال در بریل‌خوانی نارسا ۲۹۹
احمد قره خانی، حمزه اکبری، مهناز اکبرنیا
دانش‌آموزان و غلط نویسی در نگارش خط بریل ۳۰۷
صدیقه رضایی دهنوی و مریم سیف نراقی
نقش دست و انگشت در سرعت بریل خوانی ۳۱۹
دکتر احمد علی‌پور، مژگان آگاه هریس، ناهید یوسف‌پور
خطا شناسی بریل در دانشجویان نابینای ۱۸- ۲۵ ساله شهر مشهد ۳۲۷
نادر جهانگیری، ابوالقاسم قوام، نرجس منفرد، حمید محیب ازغندی
کشف اغلاط در بریل‌خوانی ۳۴۱
صدیقه رضایی دهنوی، فرخ لقا عکافی، سالار فرامرزی
نارساخوانی بریل ۳۵۱
ترجمه هوشنگ شریعتی
فصل هفتم: اطلاع‌رسانی
ارتباطات عامل اصلی پیشرفت برای نابینایان ۳۶۱
نورمن کومبز؛ ترجمه: تاج‌الملوک ارجمند
ضرورت اطلاع‌رسانی برای نابینایان با خط بریل ۳۶۵
سهیل معینی
گزارشی درباره نشریات نابینایی در نمایشگاه مطبوعات ۳۷۳
مصطفی فروزنده
آسیب شناسی کتاب بریل ۳۷۹
محمد خوانین‌زاده
آشنایی با منابع بریل ۳۸۳
سعید محمدیاری
فصل هشتم: جنبه‌های فرهنگی و حقوقی
تأثیر خط بریل عربی بر بریل فارسی ۳۹۵
نادر جهانگیری؛ ابوالقاسم قوام؛ نرجس منفرد؛ حمید محیب ازغندی
فقه و حقوق ۴۰۷
محمد نوری

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *