رساله عملیه معلولان

رساله عملیه معلولان
فتاوای آیت الله العظمی سید علی سیستانی

به کوشش: مریم قاسمی و اعظم قاسمی
زیر نظر: محمد نوری
چاپ اول، تابستان 1395
ناشر: دفتر فرهنگ معلولین
آدرس: قم، بلوار محمد امین، خیابان گلستان، کوچه11، پلاک4
تلفن: 02532913452 فکس: 02532913552 همراه: 09125520765
www.HandicapCenter.com info@handicapcenter.com

مقدمه
یکی از نیازهای معلولان عزیز، دانستن احکام شرعی و داشتن رساله عملیه یا توضیح المسائل ویژه مسائل خودشان است. با توجه به اینکه افراد دارای معلولیت به دلیل شرایط خاص جسمی نیاز بیشتر به احکام دارند و بارها و مکرر نیازشان را به کتاب شامل احکام اعلام نموده‌اند؛ حضرت حجة الاسلام والمسلمین آقای سیدجواد شهرستانی زیدعزه، انتشار مجموعه فتاوا را به دفتر فرهنگ معلولین توصیه فرمودند. پس از دستور ایشان، دفتر چند اقدام را همزمان آغاز کرد:
1ـ جمع‌آوری استفتائات معلولان یا مردم عادی ولی با محتوای معلولیتی؛ پس از آماده‌سازی به دفتر حضرت آیت اللّه العظمی سیستانی زیدعزه ارسال می‌شد. آنگاه دریافت پاسخ‌ها هم پیگیری می‌شد. پس از دریافت پاسخ‌ها، تلاش می‌شده آنها را از طرق مختلف اطلاع‌رسانی نماییم.
2ـ انتشار همه کتب احکام حضرت آیت اللّه العظمی سیستانی به خط بریل مثل رساله عملیه، مناسک حج.
3ـ انتشار همه کتب احکام ایشان به صورت گویایی.
4ـ انتشار رساله عملیه به زبان اشاره.
5ـ انتشار مجموعه استفتائات معلولین با عنوان رساله عملیه معلولان.
6ـ نشر فتاوا در مجله توان‌نامه.
به لطف الهی از شش پروژه کلان مزبور، چهار پروژه کاملاً اجرا و نهایی شده است. دو پروژه آن هم به زودی منتشر می‌شود.
مهم این است که این مرکز کار را به روش اساسی شروع کرد، نخست چند نفر با مطالعه در زمینه مسائل مبتلابه معلولین، پرسش‌هایی را در جلسات معلولین مطرح کرده و در صورت تأیید معلولین، این پرسش‌ها به صورت استفتاء به دفتر حضرت آیت اللّه العظمی سیدعلی سیستانی مدظله، قسمت پاسخ به سؤالات شرعی، ارسال و پس از دریافت پاسخ‌ها، نخست روی وب سایت دفتر فرهنگ معلولین، منتشر می‌کنیم، سپس در مجله توان نامه می‌آوریم و بالاخره به صورت گویایی و به خط بریل هم منتشر می‌کنیم. پس از همه این مراحل، اکنون درصدد انتشار اولین مجموعه احکام معلولین به صورت کتاب هستیم. کتاب حاضر، شامل احکامی است که در آخرین نسخه چاپی رساله عملیه حضرت آیت اللّه العظمی سیستانی زیدعزه درج شده، استفتائاتی که طی پنج سال گردآوری شده است؛ نیز آشنایی با تاریخ مرجعیت، تقلید و رساله عملیه برای معلولان ضروری است. برای آشناسازی همگانی با این مباحث، پروژه دیگری در دست کار داریم و کتاب مستقلی در این باره منتشر خواهیم کرد.
تدوین و تنظیم این مجموعه را خانم‌ها مریم و اعظم قاسمی بر عهده داشته‌اند. اعظم خانم از معلولان جسمی حرکتی پرکار و دلسوز و مدرس قرآن می‌باشد که از زحمات ایشان تشکر می‌شود.
یک نکته مهم درباره محتوای احکام مندرج در این مجموعه این است که همه آنها درباره موضوعات ویژه معلولان نیست. موضوعاتی مثل نابینایی و ناشنوایی، فقدان حرکت دست و پا، زبان اشاره، خط بریل، کتاب گویا کاشت حلزون، کاشت قرنیه مختص معلولان است و احکام درباره این موضوعات هم لاجرم ویژه معلولان است. اما همه احکام اینگونه نیست، بلکه احکام این مجموعه دو گونه است: یک دسته به موضوع ویژه معلولان ارتباط دارند؛ دسته دیگر احکامی است که به موضوعات مشترک بین معلولان و افراد عادی اختصاص دارد. مثل احکام نجاسات، بول و خون.
اما اینگونه احکام چون توسط افراد دارای معلولیت استفتاء شده، یا به دلیل اینکه مورد ابتلاء بسیاری از معلولان است. مثلاً معلولان ضایعه نخاعی یا تصادفی مدام از جاهای آسیب دیده بدنشان، خون می‌آید. به هر حال به دلیل کثرت ابتلاء و پرسش‌های زیاد در این موارد، مجبور شدیم آنها را بیاوریم.
قابل توجه مردم و تشکل‌ها اینکه تا کنون دفتر فرهنگ معلولین رساله‌های عملیه به صورت چاپی، گویا، به خط بریل و الکترونیک منتشر کرده‌ است. اما تاکنون رساله عملیه به زبان اشاره تولید نکرده‌ایم. با اینکه از سه سال قبل مطالعات آن را به سرانجام رسانده بودیم. یعنی تولیدات دفتر برای نابینایان و معلولین حرکتی سودمند بوده اما لازم است برای ناشنوایان هم چاره‌اندیشی شود و استفتائات آن‌ها به زبان اشاره منتشر گردد. یک دلیل تأخیر در انتشار «رساله عملیه ناشنوایان» این است که منتظر بودیم نخست کتابی آماده شود، سپس بر اساس آن کتاب، کار ناشنوایان سامان‌دهی گردد.
لازم به ذکر است تمامی فتاوای مندرج در این کتاب از منابع معتبر اخذ شده است و مأخذ هر فتاوی معرفی شده است. فتاوای بدون دخل و تصرف آورده شده است. فقط تنظیم و تبویب احکام و فتاوای جدید است و متناسب با اقتضائات و نیازهای جامعه معلولان تنظیم شده است.
این کتاب علاوه بر فتاوای ایشان، شامل دو پیوست هست که در دفتر فرهنگ معلولین تهیه شده است. آوردن این پیوست‌ها به دلیل ضرورت‌ها و پرسش‌های مکرر معلولان بود که به این دفتر واصل شده است.
از تمامی اصحاب فکر و قلم، پژوهشگران و عالمان دینی تقاضا می‌شود، با راهنمایی‌های خود ما را یاری رسانده و موجب ارتقاء و استحکام بیشتر شوند.
(محمد نوری، شهریور ماه 1395)

—» دانلود متن کامل کتاب(pdf)

فهرست
مقدمه 21
احکام قرآن کریم، احادیث معصومین(ع) و دیگر مقدسات 23
قرآن کریم 23
بیرون آوردن و آب کشیدن 23
حمل و همراه داشتن 24
دادن به کافر 25
زبان اشاره 26
قرائت و کتابت 26
لمس و مس 28
نجس کردن 38
احترام 39
یادگیری 39
احادیث معصومین(ع) 40
اسم خداوند و دیگر مقدسات 41
احکام تقلید و تکلیف 47
اصول دین 47
تقلید 47
مقلدین معلول 49
معلولین ذهنی 49
معلولین حرکتی 49
نابینایان 50
ناشنوایان 50
تکلیف 50
شرایط 50
نشانه‌های بلوغ 51
مرجعیت 53
شرایط 53
روش به دست آوردن فتوا 54
گناه شناسی و وظایف عمومی 55
احکام طهارت 59
اقسام مطهّرات 59
آب 59
اثبات پاکی 59
تطهیر 59
تخلّی (دستشویی) 60
کیفیت آب کشیدن مخرج ادرار و مدفوع 61
مستحبّات و دیگر احکام 61
استبراء 61
وضو 62
غایات 62
لمس و مس قرآن 63
شرایط صحت 65
پاک بودن اعضاء 66
انجام وضو توسط خود 67
وقت کافی داشتن 68
ضرر نداشتن استعمال آب 69
فقدان مانع در اعضای وضو 69
موالات 70
شستن صورت و دست‌ها 70
مسح سر و پاها 73
بطلان وضو 79
مسلوس و مبطون و سلیس الریح 80
نایب گرفتن 84
جمع وضو و تیمم 92
مسائل متفرقه 92
وضوی جبیره 99
شرایط 100
وجود زخم، دمل، شکستگی یا مرهم 100
ضرر داشتن آب یا مشکل بودن باز کردن جبیره‌‌ 101
ثابت بودن عضو جبیرهدار 104
خشک بودن جبیره 104
پاک و غیر غصبی بودن 104
اندازه متعارف 105
ترتیب 105
اجرای وضوی جبیره 106
صورت‌های مختلف جبیره 110
تیمّم جبیره‌ای 111
جمع وضو و تیمم 111
دیگر احکام 112
غسل 114
روش اجرا 115
نیت 116
شرایط صحت 116
غسل‌های واجب 117
غسل جنابت 117
موارد حرمت بر جنب 118
شرط صحت 118
غسل مسّ میّت 119
غسل و دفن میت 119
محتضر 121
نبش قبر 121
غسل جبیره‌‌ 121
تیمّم 122
عدم دسترسی به آب 123
ضرر داشتن استعمال آب 123
سختی تهیّه یا استعمال آب 126
نیاز به آب برای رفع تشنگی 127
شرایط صحت 127
انجام تیمّم توسط خود فرد 127
نایب گرفتن 129
چیزهایی صحیح برای تیمم 129
مبطلات 130
تیمّم جبیره‌ای 130
تیمم بدل از وضو یا غسل 130
جمع وضو و تیمم 130
دیگر احکام 131
زمین 134
برطرف شدن عین نجاست 136
غایب شدن مسلمان 137
احکام نجاست 139
راه اثبات و تشخیص 139
بول و غائط 141
خون 144
سگ و خوک 147
شراب 147
خوردن و خوراندن نجس و متنجس 148
احکام نماز 149
مساجد و مشاهد مشرّفه 150
مقدّمات نماز 150
رعايت وقت 150
رعايت قبله 151
پاکی بدن و لباس نمازگزار 152
خون کمتر از درهم 152
خون زخم و دمل 152
حالت اضطرار و ناچاری 153
رعايت شرایط لباس نمازگزار 154
شرایط مشترک 154
شرایط اختصاصی 154
دیگر احکام لباس و بدن 155
مکان نمازگزار 156
وقت نماز 157
قبله 158
صحت نماز 159
نیابت در نماز و سایر اعمال عبادی 160
نمازهای واجب 160
نمازهای روزانه 161
نماز قضا 161
شرایط واجب شدن نماز قضای پدر بر پسر بزرگ‌تر 163
قضای نماز مسلوس و مبطون 163
نیابت در نماز قضاء 164
واجبات نماز 164
تکبیرة الاحرام 165
قیام (ایستادن) 167
مستحبات قیام 173
قرائت 174
تسبیحات 178
مستحبات قرائت 180
رکوع 181
خم شدن 181
ذکر رکوع 184
استقرار و آرامش بدن 185
سجود 186
سجده‌های واجب قرآن 191
ترتیب 192
موالات 193
مبطلات 193
مستحبات 201
مکروهات 201
شکّیّات 202
شک‌های غیر قابل اعتنا 202
شک‌های صحیح 203
نماز جماعت 203
نماز مسافر 205
نماز جمعه 206
وظایف 208
نمازهای مستحبی 208
دیگر احکام 209
احکام روزه 211
نیت 211
مبطلات 212
خوردن و آشامیدن 212
رساندن غبار غلیظ به حلق بنا بر احتياط 216
اماله 216
قی (استفراغ) 217
مکروهات 217
شرایط روزه 218
بالغ و عاقل بودن 218
بیهوش نبودن 218
نداشتن ضرر یا سختی فوق‌العاده یا منع شرعی 219
عدم وجوب روزه 221
شرایط صحیح بودن 222
دیوانه یا مست یا بیهوش نبودن 222
ضرر نداشتن 223
روزه قضا 223
روزه‌خواری و مجازات آن 224
کفّاره افطار عمدی در ماه مبارک رمضان 225
فدیه سالانه 226
فدیه روزانه 227
روزه مسافر 227
اقسام روزه 228
احکام خمس 231
منفعت کسب 231
مال حلال مخلوط به حرام 232
موارد استثناء از پرداخت خمس 232
مصرف خمس 233
شرایط استحقاق سهم سادات 233
دیگر احکام 234
احکام زکات 241
شرایط زکات 241
شرایط عمومی واجب شدن زکات 241
شرایط اختصاصی تعلّق زکات به غلّات چهارگانه 241
شرایط اختصاصی تعلّق زکات به طلا و نقره 242
شرایط اختصاصی تعلّق زکات به أنعام سه گانه 242
شرایط اختصاصی تعلّقِ زکات به مال التجاره 243
موارد استحباب پرداخت زکات 244
مستحقّ زکات 244
مصرف زکات 246
نیت 248
مسائل متفرقه 248
زکات فطره 250
مصرف زکات فطره 251
مسائل متفرقه زکات فطره 253
احکام حج 255
شرایط وجوب 255
استطاعت 255
وصیت به حج 260
نیابت در حج 261
موارد وجوب نایب گرفتن 263
میقات احرام 267
کیفیت احرام 267
عمره تمتع 268
حج تمتع 269
طواف 270
شک در عدد شوط‌ها 271
سعی 272
وقوف در عرفات 273
وقوف در مزدلفه 274
واجبات مِنی 274
رمی جمره عقبه 274
کشتن گاو یا گوسفند یا شتر 275
تراشیدن موی یا کوتاه نمودن آن 276
طواف حج و نماز آن و سعی 276
طواف النساء 277
مبیت در منی 278
رمی جمرات سه گانه 279
مصدود 280
محصور 281
احکام امر به معروف و نهی از منکر 283
مراتب امر به معروف و نهی از منکر 283
احکام خرید و فروش 285
شرایط فروشنده و خریدار 285
دیگر احکام 286
احکام شراکت 289
احکام صلح 291
احکام اجاره 293
نیابت حج 293
احکام مضاربه 295
احکام جعاله 297
احکام مُزارعه 299
احکام مُساقات و مُغارسه 301
احکام حجر 303
تصرف در اموال 303
احکام وکالت 305
بطلان و فسخ 305
احکام قرض 307
احکام حواله 311
احکام رهن 313
احکام ضمانت 315
احکام کفالت 317
احکام ودیعه (امانت) 319
احکام عاریه 321
احکام نکاح (ازدواج) 323
عقد 323
فسخ عقد 324
عیوب فسخ کننده 325
شروط ضمن عقد 325
وجوب اجازه ولی 325
نفقه 325
مهریه 326
بارداری 326
دیگر احکام 327
احکام حجاب 329
احکام غصب 331
رضایت مالک آب وضو 331
احکام مال پیدا شده 333
احکام نذر و عهد 337
احکام قسَم 339
احکام وقف 341
احکام وصیت 343
احکام بیمه 347
احکام هنر 349
نقاشی متون مقدس 349
لمس سکه و تمبر 349
لمس نمادها و سمبل‌ها 349
موسیقی 350
احکام صدقه 351
انواع صدقه 351
کمک‌های مردمی 351
احکام کفاره 353
انواع کفاره 353
کفاره در روزه 353
دیگر احکام 353
احکام سقط جنین 355
احکام رد مظالم 357
احکام قضاوت 359
شهادت 359
احکام ارث 361
احکام آشامیدنی‌ها و خوردنی‌ها 363
احکام ولایت و حضانت 365
احکام مجازات 366
سقط جنین 366
عقیم سازی 367
جریمه اتانازی 367
احکام اعتیاد 369
احکام مددیاری 371
وضو 371
تیمّم 381
حج 382
احکام اطاعت از والدین 391
احکام حقوق زن 393
احکام حقوق کودکان 395
تکلیف 395
نایب شدن 395
حضانت و ولایت شرعی 395
سقط جنین 396
احکام نابینایان 399
مس قرآن و حدیث 399
خط بریل 400
فراگیری احکام دینی 401
وقت نماز 401
قبله 402
روزه 403
حدّ ترخّص 403
تشخیص طهارت و نجاست 403
وضو 404
شرایط 404
مسح سر و پا 404
مبطلات 405
موارد ضروری 405
نماز جمعه 405
سگ راهنما 406
احکام معلولین ذهنی 407
سن بلوغ و تکلیف 407
قرآن کریم 407
تشخیص طهارت و نجاست 408
تخلّی 408
وضو 409
بطلان وضو 409
تیمم 410
غسل 410
نماز 411
حدّ ترخّص 412
وجوب نماز 412
مکان نمازگزار 412
رکوع 413
سجده 414
نماز قضاء 415
مسجد 415
روزه 415
عدم وجوب 416
حج 417
وقوف در عرفات 417
خمس 418
زکات 418
زکات فطره 419
خوردن 421
تصرف در اموال 421
ارث 421
ازدواج 421
سقط جنین 422
مددیاری 423
آموزش و مهارت آموزی 423
رؤیت عکس 423
استفاده از موسیقی 423
محتضر و میت 423
تجهیز میّت 424
کفَن میّت 424
نماز میت 425
نبش قبر 425
احکام معلولین حرکتی 427
قرآن و حدیث 427
طهارت 427
مسجد 428
ته عصا و پای مصنوعی 428
بول و غائط 428
وضو 428
نایب گرفتن 436
جبیره 443
مسح 443
کمک در مسح 448
تجدید 448
تیمم 448
نماز 449
مکان نمازگزار 449
قبله 451
لباس نمازگزار 451
تکبیرة الاحرام 452
قیام 452
رکوع 456
خم شدن 457
استقرار و آرامش بدن 458
سجود 459
واجبات سجده 460
نماز قضاء 463
نماز مستحبی 463
کمک در اقامه نماز 464
روزه 464
عدم وجوب روزه 465
حج 465
شرایط وجوب 465
استطاعت 466
وصیت به حج 469
میقات احرام 469
طواف و نماز آن و سعی 470
شک در عدد شوط‌ها 472
طواف النساء 473
سعی 473
وقوف در مشعر الحرام 474
وقوف در عرفات 475
مبیت در منی 475
واجبات مِنی 475
1 ـ رمی جمره عقبه 476
2 ـ کشتن گاو یا گوسفند یا شتر 476
3ـ تراشیدن موی یا کوتاه نمودن آن 477
رمی جمرات سه گانه 478
عمره تمتع 478
حج تمتع 479
نیابت در حج 481
مصدود 485
محصور 486
خمس 488
زکات 488
مسائل اجتماعی 489
جلوگیری از فرزند دار شدن 489
سقط جنین 489
حضانت 490
پوشش 490
مصرف دارو 490
وظیفه شاقّ 490
احکام ناشنوایان 493
تکلیف 493
وضو 493
نماز 493
تکبیرة الاحرام 493
تکبیر و قرائت 494
اذکار نماز 495
سلام در نماز 495
واجبات نماز 495
نماز جماعت 496
زبان اشاره 496
حج 496
کیفیت احرام 496
احکام پزشکی 498
طهارت و نجاست 498
بول و غائط 498
قوه ماسکه 498
کنترل و حفظ بول 499
معالجه ریزش بول و غائط 500
ضرر آب 501
وضو و تیمم 501
وضوی جبیره 501
تیمم 506
ضرر داشتن استعمال آب 507
سختی استفاده از آب 507
اجرای تیمّم توسط خودِ فرد 508
فقدان مانع در اعضای تیمّم 509
مبطل وضو یا غسل 509
خون 510
خون کمتر از درهم 510
خون زخم و دمل 511
نماز 511
پاک بودن بدن و لباس نمازگزار 512
روزه 513
کفّاره افطار عمدی در ماه مبارک رمضان 514
فدیه سالانه 515
بیماری‌ها 517
حساسیت پوستی 517
دائم الحدث 517
زخم و دمل و شکستگی 520
شستن زخم 524
فلج پا 524
قطع دست 524
قطع نخاع 525
جذام و ایدز 527
آلزایمر 528
بیماری چشم 528
تشخیص خنثی 528
دارو و درمان 528
موسیقی 529
کاندوم و سند 529
کیسه ادرار 530
داروی مسکن 530
داروی روانی 531
اتانازی 531
الکل 531
جراحی 531
کاشت تخمک 532
سقط جنین 532
اعضاء و جوارح بدن 533
دست و انگشت مصنوعی 533
پای مصنوعی 533
کفش طبی 534
حرکات غیر ارادی 534
عقیم سازی 534
جلوگیری از فرزند دار شدن 535
قطع یا فلج عضو 535
پیوند اعضاء 535
جنین ناقص 537
احکام ژنتیک 539
احکام هبه 540
منابع و مآخذ 543

—» دانلود متن کامل کتاب(pdf)

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *