معلولان و انتخابات

print

معلولان و انتخابات
به کوشش: دفتر فرهنگ معلولین

مقدمه
معلولان اعمّ از نابینایان، ناشنوایان، فاقدان حس حرکتی و افراد دارای ضایعات نخاعی و خلاصه همه اقشار دارای نوعی معلولیت در یکصد سال اخیر در ایران، مسیر پر سنگلاخ و پر حادثه و کاملاً صعب العبور را طی کرده‌اند. در دوره قاجاریه و پیش از آن معلولان سواد خواندن و نوشتن نداشتند و از کوچک‌ترین حقوق و امتیازات اجتماعی بهره‌مند نبودند. فاقد مدرسه و نظام آموزش و پرورش؛ نظام حقوقی مصوب ویژه خودشان بوده و بدون در نظر گرفتن حقوق انسانی حتی از سوی نخبگان جامعه، آنان در وضعیت مادون زندگی انسانی زندگی می‌کردند. با اینکه متون دینی و آموزه‌های اسلامی در قرآن و احادیث، حقوق آنان را به رسمیت شناخته و از مدیریت اجتماعی خواستار تأمین زیست و زندگی کاملاً مطلوب انسانی برای آنان شده است.
از وقتی معلولان به این واقعیت پی بردند که خودشان باید به رفع موانع و ساختن وضعیت مطلوب جامعه‌شان بپردازند و به آموزه‌های قرآنی «ان اللّه لا یغیر ما بقوم حتى یغیروا ما بانفسهم» توجه پیدا کردند؛ با پشتکار و تلاش خودشان توانستند مراحل صعود مدنی را مرحله به مرحله، پشت سر گذارند. نخستین مرحله سواددار شدن و فراگیری خواندن و نوشتن بود. بدون گذر از این مرحله، ورودشان به دنیای مدرن ممکن نبود؛ وقتی وارد مدنیت و حقوق‌گرایی و انسانیت خواهی می‌شدند که بتوانند القائات دیگران را متوجه شوند و بتوانند با یکدیگر تفهیم و تفاهم برقرار نمایند و یک جامعه مدنی هر چند کوچک تشکیل دهند. عنصر اولیه چنین جامعه‌ای سواد خواندن و نوشتن است. کسانی مثل مرحوم باغچه‌بان و مرحوم رشدیه تلاش بی‌محابا در سواددار کردن معلولان به خرج دادند.
پس از گذشتن از مرحله فراگیری خواندن و نوشتن، وارد تحصیلات متوسطه و همزمان وارد نهادهای مدنی اولیه مثل اشتغال و یافتن شغل و ورود در کسب و کار شدند. پس از چند سال تثبیت در مرحله میانی و ثبات در شغل و درآمدیابی و انتقال از طبقه ضعفاء به طبقه متوسط جامعه، راه ورودشان به تحصیلات عالی و حرکت به طرف نهادهای عالی اجتماعی مثل دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها، تعاونی‌ها، تشکیل تشکل‌های مدنی و مراکز شغل و اشتغال برایشان هموار گردید.
چند دهه از ورودشان به این مرحله گذشت؛ تا اینکه تجربه جدید در جامعه هدف مطرح شد و آن ضرورت ورود معلولان به سطح مرجع جامعه است. معلولانی که مشاغلی مثل وکالت، استادی دانشگاه، مدیریت نهادهای مدنی را تجربه کرده بودند خود را محق می‌دانستند که جزء اقشار تصمیم‌ساز کلان جامعه شوند و بتوانند برای نیازها و مشکلات خودشان در سطح کلان و ملی تصمیم‌سازی نمایند.
چون در این دوره نظریه‌هایی مطرح شده بود که مشکلات معلولان مرتفع نمی‌شود مگر اینکه خودشان در مناصب عالی اجتماعی حضور و عضویت پیدا کنند. قانون جامع معلولان ایران وقتی سامان خواهد یافت که خود معلولان در قوه مقننه حضور داشته باشند و با یادگیری در این جبهه بتوانند تصمیم‌گیری و نهایتاً تصویب کنند. همینطور شغل و اشتغال، درآمد و کسب و کار، فرهنگ و آموزش و پرورش و ده‌ها مشکل معلولان بر اساس این نظریه فقط با عضویت و حضور معلولان در مراکز عالی تصمیم‌گیری سامان‌دهی می‌گردد.
اما حضور آنان در قوه مجریه به عنوان رئیس جمهور یا معاونان ریاست جمهوری یا وزیران یا معاونان وزراء و در قوه مقننه و نهادهای همسو و وابسته به این قوه مثل شورای نگهبان یا در قوه قضائیه به دو شیوه امکان‌پذیر است: یا باید از بالا نصب شوند و یا توسط مردم انتخاب گردند.
منظور از نصب، تعیین توسط مقامات بالاتر مثل رهبری یا رئیس جمهور یا رئیس قوه قضائیه یا قوه مقننه است. اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی چنین نصبی مشاهده نشده است. و مشاهده نشده نابینا یا ناشنوا یا معلول جسمی حرکتی برای منصبی، حکم داده شود. البته در مورد جانبازان مواردی بوده است ولی در مورد معلولان مادرزاد و حادثه‌ای سراغ نداریم. حداقل برای مناصب عالی سراغ نداریم اما برای مناصب رده چندم مواردی بوده است.
راه دوم انتخاب توسط مردم است. اغلب مردم وقتی رأی می‌دهند که کارایی و توانمندی فرد را دیده و تجربه کرده باشند. وقتی در سال ۱۳۴۲ مردم اراک به محمد خزائلی نابینا برای مجلس شورای ملی رأی دادند، در واقع توانایی‌های او را دیده بودند. او چندین جلد کتاب منتشر کرده و در زمینه‌های فرهنگی توانایی‌های مناسب و مقبول از خودش بروز داده بود.
بنابراین در دهه‌های اخیر معلولان به این نتیجه رسیدند که، رفع مشکلات مدنی آنان با حضور آنان در مراکز قدرت و در نهادهای اصلی تصمیم‌گیری امکان پذیر است. اما حضور آنان فقط از طریق انتخابات ممکن است، البته راه‌های دیگر هم هست که زمان‌بر و طولانی است. مثل طی کردن پروسه اداری و تلاش برای رسیدن به مدیریت‌های بالاتر. به هر حال به نظر می‌رسد مشارکت معلولان در انتخابات مهم‌ترین و سریع‌ترین و مطمئن‌ترین راهی است که آنان را به مراکز اصلی قدرت نزدیک می‌کند.
اما با اینکه انتخابات نسبت به راه‌های دیگر برای معلولین مطلوب تر است ولی نیاز به آموزش و مطالعه تجارب گذشته دارد. در هر انتخابات چه انتخابات شوراها یا مجلس شورای اسلامی یا ریاست جمهوری، ده‌ها معلول ثبت نام می‌کنند و بسیاری با اعتقاد می‌آیند و بسیار تلاش می‌کنند اما اغلب آنها موفق نمی‌شوند یک دلیل آن، فقدان آموزش و عدم انتقال تجارب گذشته به آنان است. به همین دلیل دفتر فرهنگ معلولین به فکر افتاد حداقل انتخابات گذشته را با محوریت معلولین مرور نماید. اما بررسی همه انتخابات از دوره مشروطیت تا کنون بسیار وقت‌گیر است. از این‌رو درصدد برآمد، افراد نامزد شده در همه انتخابات سال ۱۳۹۶ را شناسایی و فعلاً یک جلد کتاب درباره آنان آماده نماید. البته این مطالعه را بعداً ادامه خواهیم داد.
هدف و خط‌مشی ما از تألیف و انتشار این کتاب چند مطلب است:
۱ـ انتخابات به عنوان یک آزمون می‌تواند ارتباط و تعامل مردم و معلولین را نشان دهد. در این آزمون می‌توان به دیدگاه‌های مردم درباره معلولین پی برد و دانست مردم چه مقدار به معلولین باور دارند؟ عدم باورشان به چه دلیل و تابع چه متغیرهایی است؟ احترام و اعتقاد مردم به نامزدهای دارای معلولیت را چگونه می‌توان ترمیم کرد و ارتقا بخشید؟
به هرحال با مطالعه علمی انتخابات و روابط مردم و نامزدهای معلول می‌توان به تجارب و دستاوردهای سودمندی دست یافت و با به کارگیری آنها در انتخابات بعدی راه موفقیت اینان را گشود.
۲ـ ورود معلولین در دستگاه‌های عالی نظام چه مشکلاتی به همراه دارد و معلولین چگونه و با اتکاء بر چه داشته‌هایی می‌توانند موفق شوند؟
متأسفانه تجارب پیشین گردآوری نشده و به صورت مکتوب در نیامده است؟ این کتاب اولین تلاش در این حوزه است.
۳ـ بالاخره مشکلات معلولین مرتفع نمی‌شود مگر اینکه خودشان در دستگاه‌های نظام سیاسی و اجرایی حضور و اشتغال داشته باشند. این حضور فقط با رأی مردم ممکن است. اما یک معلول چکار کند و چه مسیری را طی نماید تا از صندوق رأی بتوانند با موفقیت بیرون بیایند؟
۴- انتخابات متکی بر سه محور انسانی است: نامزد و منتخب؛ مردم انتخابات کننده؛ مسئولین و مدیران تصمیم‌گیر و مجری یا قانون‌گذار برای انتخابات و مؤثر در انتخابات.
موفقیت معلولین به عنوان نامزد اول و قبل از هر چیز به فرهنگ سازی نیاز دارد. یعنی اولاً خود معلولین باید این اقدام را مهم و سرنوشت ساز بیندازند؛ مردم باید به کاندیداتوری معلولان احترام گذاشته و نگویند آدم نابینا یا ناشنوا یا ویلچری نمی‌تواند کار کند، برعکس خدمات و اهلیت و صلاحیت آنان را دیده باشند، و بالاخره مدیران و مسئولین در بخش‌های مختلف توجیه شده باشند و این اقدام را مشروع و مقبول بدانند.
برای نمونه اگر به مردم گفته شود معلول توانایی کار و خدمت دارد و به همین دلیل رسول اکرم صلی اللّه علیه و آله و سلم عبداللّه بن ام مکتوم نابینا را به عنوان جانشین خود در شهر مدینه تعیین می‌کرد و هر وقت می‌خواست برای امور نظامی از مدینه خارج شود امور شهر و مردم را به عبداللّه می‌سپرد و اگر زندگی‌نامه سفیران و پادشاهان و حتی انبیایی مثل حضرت یعقوب برای مردم و مسئولان گزارش گردد که با داشتن نوعی از معلولیت وظایف خطیر اجتماعی را هم بر عهده داشتند، بسیار مؤثر است.
۵ـ ورود معلولان در عرصه‌های انتخابات مدنی مشتمل بر تجارب گران‌سنگی است که معلولان از نسل‌های بعد با تکیه بر آنها می‌توانند به موفقیت برسند. این کتاب درصدد است این تجارب را جمع‌آوری به نسل‌های بعد منتقل کند.
۶ـ معلولان در طول تاریخ پروژه‌های بسیار داشته، خدمات و فعالیت گوناگون انجام داده‌اند ولی مورخین به ثبت و نگهداری و گزارش آنها نپرداخته‌اند و مردم این زمان به دلیل در اختیار نداشتن آن گزارش‌ها، شناخت درستی از معلولین دوره‌های سابق ندارند. این کتاب درصدد است فعالیت معلولین در حوزه انتخاب را گردآوری و چهره‌های معلولان نامزد و کاندیدا شده و فعال در عرصه انتخابات را به تاریخ معرفی کند.
این کتاب درصدد است اولاً ادله و مستندات دینی و ملی که انتخاب معلولین را مشروع می‌نماید، معرفی کند؛ دوم اینکه حضور معلولان در رأس نهادهای قدرت را در طول تاریخ نشان دهد؛ سوم کاندیداهای حاضر که در سال ۱۳۹۶ در ایران در جریان انتخابات مشارکت داشتند را معرفی می‌نماید. نظریات و آراء حقوقی مخالفان و موافقان را هم مطرح کند. هدف ما این است که مسیر و تجربه انتخاب معلولان را به صورت مکتوب در اختیار کاندیداهای نسل جدید قرار ‌دهد.
این کتاب از اردیبهشت ۹۶ مطرح و با تلاش‌های چند تن از کارمندان این دفتر به ویژه آقایان مسعود باقری و علی نوری و خانم مریم قاسمی که بعضاً در زمره افراد دارای معلولیت می‌باشند، به سامان رسیده است. از تمامی کسانی که با راهنمایی های خود به ارتقای این اثر کمک کردند تشکر می‌کنیم. به ویژه از حجت الاسلام والمسلمین آقای سید جواد شهرستانی زیدعزه که با راهنمایی و مساعدت، انجام این تحقیق را میسر نمودند تشکر می‌نماییم.

—» دانلود متن کامل کتاب(pdf)  ؛  html

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *