بررسی آماری راهپیمایان اربعین و مشارکت معلولان

print

بررسی آماری راهپیمایان اربعین و مشارکت معلولان

الهه قاسمی/ دفتر فرهنگ معلولین

دپارتمان علوم سیاسی ماساچوست، با پشتیبانی از پژوهشی درباره اربعین حسینی، زمینه انجام این پژوهش و تألیف و نشر کتابی را فراهم آورد که با مشخصات زیر منتشر شده است:

To karbala: surveying Religious Shi’a from Iran and Iraq, fotini christia, Elizabeth Dekeyser, Dean knox, Massachusetts, Massachusetts Institute of Technology, 2016, 178 p.

مؤسسه فناوری ماساچوست(Massachusetts Institute of Technology)، نهاد آموزشی و پژوهشی است و شامل چندین بخش علمی می‌باشد. یکی از این بخش‌ها گروه علوم سیاسی(Political science Department) است. تا کنون ده‌ها تحقیق در زمینه مسائل مهم جهانی و حوادث جدید توسط این مؤسسه پژوهش و منتشر شده است. یکی از این تحقیقات، بررسی ابعاد سیاسی و اجتماعی اربعین حسینی و راهپیمایی شیعیان به طرف کربلا است.
حرکت میلیونی اقشار مختلف در کشورهای منطقه به ویژه ایران و عراق چند روز قبل از اربعین به طرف کربلا و خیزش و جنبش مردمی به علاوه سازماندهی منظم و خیره کننده با جلوه‌های اعجاب برانگیز، جهانیان را شگفت زده و متوجه حقایق جدید نمود. مراکز پژوهشی و علمی جهان این پدیده را مهم و مؤثر دانسته و درصدد برآمدند ابعاد، جوهر و ماهیت آن را بشناسند. مؤسسه فناوری ماساچوست از سه تن از استادان این مؤسسه خواست تا در این باره تحقیقی انجام دهند.
استادان مؤسسه یعنی فتینا کریستیا (Fotini christia (cfotini@mit.edu))، الیزابت دِکی سِر (Elizabeth dekeyser (dekeyser@mit.edu)) و دینه نگس (Dean knox (dcknoy@mit.edu)) هر سه شاغل در مؤسسه ماساچوست و فعال در رشته علوم سیاسی می‌باشند. گروه علمی آنان معروف به «MIT political science» است.
این سه تن، پس از بررسی‌ها و تحقیقات فراوان کتاب حاضر را تدوین و منتشر کردند. عنوان این کتاب این‌گونه است: To karbala: surveying Religious Shi’a from Iran and Iraq
واژه survey یعنی تحقیق و بررسی آماری که بعضی به «پیمایش» یا «تحقیق پیمایشی» ترجمه کرده‌اند. بر این اساس عنوان این کتاب را می‌توان اینگونه ترجمه کرد.
«به طرف کربلا: بررسی آماری مذهب شیعه در عراق و ایران»
مدیریت این پژوهش در میدان تعیین شده یعنی مسیری از راهپیمایی شیعیان به طرف کربلا، دو جامعه آماری در سال ۲۰۱۵م تشکیل داد و با پرسشگری و به دست آوردن اطلاعات مورد نظر به استخراج نتایج آماری و سپس تجزیه و تحلیل آنها مبادرت نمود و در نهایت با تنظیم نهایی مطالب این کتاب را منتشر کرد.
جامعه آماری اول، ۲۴۱۰ عراقی و جامعه آماری دوم ۱۶۶۸ ایرانی بودند. پرسش نامه‌هایی در ابتدای مسیر بین همه اینها پخش شد و در آخر مسیر از آنها دریافت شد. سپس این پرسش‌نامه‌ها به کامپیوتر داده شد و بر اساس شاخص‌های مختلف اطلاعات استخراج گردید.
شاخص‌های آماری، موضوعات فراوانی است که بعضی از آنها عبارت است از: جنسیت (زن، مرد)؛ سن و سال؛ محل سکونت؛ انگیزه حضور در راهپیمایی؛ نوع راهپیمایی (فردی یا گروهی یا …)؛ دیدگاه درباره دولت (ایران یا عراق)؛ دیدگاه درباره داعش؛ نظر درباره وحدت و اتحاد شیعیان؛ مدیریت گروه‌های حاضر در راهپیمایی؛ وضعیت خانواده‌ها حاضر در راهپیمایی؛ مادرانی که بچه همراه دارند؛ نیایش و عبادت؛ مطالعه و تحقیق؛ تغذیه؛ خدمات.
هدف این پژوهش آنگونه که اعلام شده کشف هویت سیاسی و اجتماعی شیعیان، وضعیت جامعه‌پذیری آنان؛ همبستگی و تعاون و همزیستی مسالمت‌آمیز در جامعه شیعی، سطح تفکر و دانش سیاسی شیعیان و مسائل دیگر امثال اینها است.

نتیجه گیری
مراکز علمی و پژوهشی در غرب تمامی امور و کنش‌ها و فعالیت‌های جوامع شیعی و اسلامی را زیر نظر دارند و با انجام تحقیقات روشمند و علمی به کشف نکات مهم می‌پردازند. سپس بر اساس یافته‌ها، به تصمیم‌گیری و تعریف پروژه و در نهایت به دست گرفتن کنترل آنها اقدام می‌کنند.
این در حالی است که شیعیان در غفلت کامل هستند. نخبگان شیعه هم بی‌خیال به امورات شخصی خود اشتغال دارند.
در سال‌های اخیر ده‌ها پژوهش توسط غربی‌ها درباره اربعین حسینی برنامه‌ریزی و کار شد و ده‌ها کتاب منتشر گردید. در حالی که حتی یک کتاب جامع در ایران و عراق در این باره نداریم.
صدها مرکز پژوهشی در قم، تهران، نجف، کربلا به تحقیق دینی مشغول هستند؛ اما حتی یک پروژه درباره اربعین تعریف و پیگیری نکرده‌اند.

اقدامات دفتر فرهنگ معلولین
البته جای خوشبختی است که دفتر فرهنگ معلولین از سال ۱۳۹۳ شروع به بررسی پدیده اربعین در محدوده معلولین نمود. یعنی می‌خواستیم بدانیم انگیزه‌های معلولین از مشارکت آنها در این راهپیمایی چیست و چه تأثیرهایی در زندگی فردی و اجتماعی آنها دارد؛ چگونه این آثار را گسترش دهیم. از این‌رو این دفتر به رغم نداشتن بودجه مصوب چند اقدام را انجام داده است:
۱ـ تلاش شده هر سال حداقل ۲ نفر از معلولین را در راهپیمایی شرکت داده و با توجیه آنان، به آنان مأموریت‌های خاص مثل گردآوری عکس و فیلم از معلولین شرکت کننده در راهپیمایی سپرده است. سپس پس از برگشت اطلاعات را به شیوه‌ای که بعداً خواهم گفت بررسی و نتایج به دست آمده را منتشر کرده است.
۲ـ اطلاعات به دست آمده در هر سال کلاسه‌بندی و در اختیار گروه‌های مرجع و پژوهشگر برای تجزیه و تحلیل گذاشته شده است.
۳ـ برگزاری نشست نگاهی به اربعین (یا اربعینیه) و نشست هم‌اندیشی اربعین. معمولاً یک هفته پس از برگشت مردم از مراسم اربعین، ۵ تا ۱۵ نفر از معلولین شرکت کننده در مراسم را دعوت و با پرسش و طرح مباحث تلاش می‌کنیم هم‌اندیشی و عقلانیت جمعی (تحلیل جمعی) را در این زمینه افزایش دهیم.
این نشست‌ها به صورت یک جلد کتاب با عنوان هم‌اندیشی معلولان درباره مراسم اربعین در حال نهایی شدن است.
۴ـ همان‌طور که گفته شد کار چهارم این دفتر آماده سازی و نشر کتاب درباره اربعین است.
۵ـ تحقیق علمی و عمیق‌تری طی ۲ سال اخیر انجام و نهایی شده و تا یک هفته آینده آماده چاپ می‌شود. این کتاب با عنوان قیام حسینی تا اربعین حسینی: حضور متعهدانه معلولان در پنج فصل به بررسی تحولات تاریخی حضور و مشارکت معلولان در قیام امام حسین و در مراسم اربعین می‌پردازد.
۶ـ قصد داریم در سال ۱۳۹۶ تیم اعزامی را تا ده نفر افزایش دهیم و به روش موضوعی کار کنیم. یعنی هر سال یک موضوع مذهبی ـ اجتماعی را به روش علمی محور تحقیقات قرار دهیم.

نگاهی به کتاب To Karbala
به منظور آشنایی با سبک کار غربی‌ها صفحاتی از کتاب «به طرف کربلا» که به زبان انگلیسی در امریکا منتشر شده را می‌آوریم.

روی جلد
فهرست مطالب

1 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *