تقویم ۹۶ به خط بریل

print

تقویم ۹۶ به خط بریل

محمد نوری

چند سال است برخی از مراکز ویژه نابینایان مانند موسسه رودکی، بخش نابینایان کتابخانه آیت الله خامنه ای و مؤسسه نابینایان توانگران کارآفرین (شیراز) تقویم‌هایی به خط بریل منتشر می‌کنند. تقویم مؤسسه نابینایان توانگران کارآفرین شیراز امسال با ابتکارات جدیدتر، شکیل‌تر و با کیفیت‌تر از گذشته منتشر شد. آقای قاسم شایسته نیا مدیر این مؤسسه که همواره لطف داشته و آثارشان را برای دفتر فرهنگ معلولین ارسال کرده‌اند و همین جا مناسب است از زحمات و الطاف ایشان تشکر کنیم. به ویژه لازم است از تقویم بریل ۹۶ که به همت ایشان و کارمندان آن مؤسسه آماده شده، تشکر ویژه داشته باشیم. اهمیت اینگونه کارهای ابتکاری، سزاوار آن است که فراتر از تشکر صرف به جوانب آن پرداخته شود و یک مقاله‌ تحلیلی درباره آن تدوین عرضه گردد.

ویژگی‌های ظاهری
تقویم به خط بریل ۱۳۹۶ که بعد از این به اختصار از آن به «تقویم توانگران» یاد می‌کنیم، به دو صورت منتشر شده است. یکی به صورت رومیزی و دوم به صورت دفترچه با عطف سیمی.
تقویم رومیزی به صورت ایستاده روی پایه تاشو خودش می‌ایستد.
مدل رومیزی هر برگ آن دو رو است، یک روی آن بینایی است و روی دیگر هر برگ به خط بریل است. اما مدل دفترچه‌ای یک‌ رو و فقط خط بریل است. فقط روی جلد آن بینایی است. تصویر روی جلد هر دو یکی است.
مدل رومیزی ۱۹ صفحه دارد. یک صفحه روی جلد؛ دوازده ماه سال هر کدام یک صفحه و شش صفحه دیگر در طرف بینایی تصاویری از طبیعت به شکل کارت پُستال و طرف دیگر آن مطالبی به خط بریل است اما مدل دفترچه‌ای ۲۳ صفحه دارد.

محتوا و مطالب
روی جلد با یک شاخه گل درخت نارنج آراسته شده و بالای این جمله آمده است: خوشا بهار که پیغام آشتی با اوست.
بعد از آن تاریخ شمسی، قمری و میلادی تقویم آمده و در پایین تلفن‌ها و آدرس‌های تهیه کننده یعنی مؤسسه نابینایان توانگران کارآفرین شیراز درج شده است. همین مطالب پشت جلد به خط بریل آمده است.
هر صفحه اختصاص به یک ماه از سال دارد و متناسب با آب و هوای آن ماه، تصویر زیبایی از طبیعت آورده است. این تصویر زمینه است و روی آن روزهای هفته و تاریخ روزها، در یک جدول سخنی از یکی از معصومین علیهم السلام و بالاخره در کنار جدول تعطیلات رسمی و مناسبت‌ها آمده است. برای نمونه صفحه فروردین این‌گونه است:

پشت هر صفحه همان مطالب و نکات به خط بریل آمده است.

نکته‌ها و ملاحظات
هر سال صدها نوع تقویم در ایران منتشر می‌شود، شرکت‌ها، مراکز و مؤسسات از طریق تقویم (یا اصطلاحاً سررسید) به معرفی خودشان و اطلاع درباره برنامه‌ها و اهدافشان می‌پردازند. برخی نهادهای فرهنگی مثل مؤسسه دارالحدیث (شامل دانشگاه و پژوهشگاه) توانسته فرهنگ‌سازی نماید. یعنی علاوه بر اطلاع‌رسانی، ایده‌ها و باورهای مورد نظر مسئولین و مدیران خود را ترویج نماید و از این طریق، طرفدار جذب نماید.
اما متأسفانه مراکز معلولیتی اعم از مؤسسه‌های متعلق به نابینایان، ناشنوایان و غیره در استفاده از این فرصت موفق نبوده‌اند. تقویم‌هایی که در سال‌های اخیر منتشر کرده‌اند مثل و شبیه تقویم‌های دیگران است و گویای فرهنگ معلولین نیست. البته تقویم‌های منتشره توسط مراکز معلولین، انگشت شمار و اندک بوده و فاقد ویژگی‌های حرفه‌ای چاپ و نشر بوده است. ولی همین هم مغتنم است و اگر نکات و مطالب مرتبط به معلولین در آن درج شود، می‌تواند تأثیر داشته باشد.
حداقل سه جای تقویم توانگران اگر اصلاح شود، می‌تواند در راستای اهداف فرهنگ‌سازی معلولین مؤثر باشد.
۱ـ روی جلد هیچ اشاره به ویژگی آن یعنی «خط بریل» نشده و اساساً هیچ نامی برای آن منظور نشده است. دوستی می‌گفت، گویا از نام‌گذاری و از آوردن کلمه بریل یا خط بریل و از درج این نکته که این تقویم ویژه نابینایان است اکراه داشته‌اند.
من در پاسخ گفتم با شناختی که از آقای شایسته نیا دارم بعید است چنین باشد. ولی اگر واقعاً خود ما و خود معلولین از عرضه خودشان و معرفی متعلقات خودشان اکراه داشته باشند، فاجعه است. زیرا نشانگر فقدان باور به عنوان اولین سنگ بنای هر اقدام در جامعه هدف است. اگر ما به کارمان ایمان و باور نداشته باشیم و خود را نابینا معرفی نکنیم و از نابینا یا ناشنوا یا معلول بودن خودمان دوری و اجتناب کنیم، از دیگران چه انتظاری داریم؟
اگر بنده به جای آقای شایسته نیا تصمیم گیرنده بودم با شجاعت و اطمینان و صلابت روی جلد می‌نوشتم: «تقویم نابینایان ۱۳۹۶» یا «تقویم ویژه نابینایان ۱۳۹۶» یا «تقویم به خط بریل ویژه نابینایان».
با مخفی کردن، پرهیز کردن، خود را قایم کردن، کاری درست نمی‌شود برعکس لازم است با شجاعت و باور در جامعه ظاهر شد و از داشته‌ها و ابتکارات خود دفاع کرد.
چرا ابتکار به این زیبایی را نمی‌خواهیم وابسته و متعلق به خودمان بدانیم؟ برعکس اگر بگوییم مؤسسه نابینایان چنین تقویم زیبایی منتشر کرده، مردم نیکوکار به سراغ جامعه هدف آمده و باب تعامل و همکاری و همیاری باز می‌شود.
۲ـ سخنان زیبایی از معصومین علیهم السلام و نیز از بزرگان ادب و فرهنگ ایرانی درباره معلولیت و معلولان به ما رسیده است. ولی از دوازده حدیث که برای دوازده ماه آمده، هیچ یک درباره معلولین و معلولیت نیست. برای نمونه چند حدیث زیبا که می‌تواند فرهنگ‌سازی کند را می‌آورم:
ـ راهنمایی نابینا نوعی صدقه است. (رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم)
ـ تأمین نیازهای نابینا موجب بیمه آن شخص می‌شود (رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم)
ـ هر کس به نابینایی مبتلا شود و صبوری ورزد، آمرزش خداوند نصیبش می‌گردد (رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم)
ـ رهبر جامعه وظیفه دارد، بخشی از اموال کشور را به معلولان اختصاص دهد (امام علی علیه السلام)
ـ امام سجاد علیه السلام نابیناها و معلولین حرکتی را به مهمانی و صرف غذا دعوت می‌کرد (امام باقر علیه السلام)
ـ دولت اسلامی مؤظف است مقرری (حقوق ماهانه) مکفی به معلولین بپردازد (امام علی علیه السلام)
ـ دولت اسلامی مؤظف است نیازهای معلولین مثل تغذیه را تأمین کند (امام علی علیه السلام)
البته احادیثی که در این تقویم آمده ذاتاً مطلوب و زیبا است ولی چون این تقویم به منظور فرهنگ‌سازی معلولین است، لازم است از احادیث مرتبط به معلولین و معلولیت استفاده شود.
۳ـ همچنین لازم است از ضرب‌المثل‌های پارسی از نکات مندرج در مثنوی مولانا در بوستان و گلستان سعدی استفاده شود.
سال آینده می‌توانیم این جملات و سخنان آموزنده را تقویم کنیم.
۴ـ اما در جدول تعطیلات و مناسبت‌ها هم رویکرد ویژه به جامعه هدف ندارد. و مثل تقویم‌های عادی و عمومی کار شده است، با اینکه حداقل روزها و مناسبت‌های مهم را از تاریخ مؤسسه توانگران کارآفرین شیراز می‌توانستید استخراج و بیاورید.
به عنوان نمونه این مؤسسه در ۵ شهریور ۱۳۸۵ تأسیس شده و در ۸ مردادماه ۱۳۸۸ بخش بریل آن راه‌اندازی شده و … همه اینها را در ماه‌های مربوطه می‌توانستید درج کنید.
حوادث مهمی در تاریخ نابینایان یا نابینایان شیراز همچنین مناسبت‌های بسیار در تاریخ معلولین هست مثل روز عصای سفید، ورود خط بریل به ایران، اختراع خط بریل، چاپ اولین قرآن به خط بریل و …
به نظر می‌رسد اگر دو جدول و حتی سه جدول در هر ماه ایجاد شود یکی برای درج مناسبت‌ها و حوادث معلولین، جدول دیگر برای درج مناسبت‌های نابینایان و بالاخره جدول سوم برای درج مناسبت‌ها و ایام مؤسسه توانگران.
۵ـ آوردن نکات مزبور با خط بریل موجب ارتقاء فرهنگ جامعه هدف و نابینایان خواهد شد. از این‌رو چند منظوره کار می‌شود.

پایان
البته کمبودها طبیعی است و هر پروژه به تدریج کامل می‌شود. این تقویم به همین صورت هم زیبا است و لازم است از مدیریت محترم مؤسسه توانگران به ویژه آقای شایسته نیا تشکر گردد و امید است سال‌های آتی اشکالات و نواقص آن مرتفع گردد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *