دفتر فرهنگ معلولین، فعالیت ها

توان ‏‏نامه
فصلنامه مطالعاتی و اطلاع ‏رسانی ویژه معلولیت و توانمندسازی
Quarterly of Studies and Information Specially Disabled and Empowerment

شماره 2-3، پاییز و زمستان 1394
(ویژه پیشگیری/ Special Issue for Prevention of Disabilities)
دریافت کامل مجله: PDF، 8 MB

دفتر فرهنگ معلولین

محصولات
بیشترین حجم فعالیت‌های دفتر فرهنگ معلولین در سال 1394، اهتمام به کتاب‌های نیمه کاره، تألیف و عرضه کتاب‌های مورد نیاز پژوهشگران و جامعه معلولان بوده است. فهرست و مشخصات آثار پیشین در شماره‌های قبلی همین مجله آمده است و اکنون می پردازیم به آثار جدید.

الف) کتب منتشره
– جابر انصاری: بصیر روشن ضمیر، قدرت اله عفتی، دفتر فرهنگ معلولین، 1394، 120ص.
– ابوالعیناء روشندل: ادیب مردم دوست، قدرت اله عفتی، دفتر فرهنگ معلولین، 1394، 54ص.
– عبدالله بن ام مکتوم، دفاع خداوند از حقوق نابینایان، قدرت اله عفتی، دفتر فرهنگ معلولین، 1394، 46ص.
– حضرت شعیب: پیامبر جامعه ساز، محمد نوری، دفتر فرهنگ معلولین، 1394،172ص.
– اسحاق پیامبر: هدیه الهی، محمد نوری، دفتر فرهنگ معلولین، 1394، 80ص.
– علی اکبر جمالی: جمال جامعه روشندلان با نیم قرن تلاش، به کوشش محمد نوری، دفتر فرهنگ معلولین، 1394، 66ص.
– راهنمای فیلم معلولیت: فیلم های فارسی، اباذر نصراصفهانی، دفتر فرهنگ معلولین، ۱۳۹۴، ۱۸۴ص، مصور.
– حقوق معلولان ایران، علی نوری، دفتر فرهنگ معلولین، پاییز ۱۳۹۴، ۶۴۰ ص، مصور.
– گفت و گو: گروه تلگرامی توانمندان فرهیخته، جلد اول: مرداد – دی ۱۳۹۴، به کوشش علی نوری، دفتر فرهنگ معلولین، اسفند ۱۳۹۴، ۴۷۷ ص.
– منشور حقوق معلولان: توصیه های امام علی(ع) به مالک اشتر، مقدمه و زیرنظر: محمد نوری، دفتر فرهنگ معلولین، چاپ اول، پاییز ۱۳۹۴، 32ص.

ب) کتب زیر چاپ
مشخصات آثاری که تحقیق و تألیف آنها به پایان رسیده و در دست چاپ و نشر است:
ـ سال‌شمار فعالیت‌ها و ابتکارات جبار باغچه‌بان
ـ رساله عملیه معلولان: مبتنی بر آراء فقهی حضرت آیت الله العظمی سیستانی
ـ مأخذشناسی جامع کتاب‌ها به خط بریل
ـ مأخذشناسی جامع کتب گویا
ـ دانشنامه نابینایی و نابینایان
ـ تاریخ تحولات مؤسسه ابابصیر
ـ معماران جامعه و فرهنگ ناشنوایی
ـ جشنواره تعلیم و تربیت
ـ نشست‌ها و همایش‌های دفتر فرهنگ معلولین
ـ احادیث راهنما:مجموعه فرمایشات معصومین(ع) درباره معلولان
ـ شعر زندگی: مجموعه اشعار معلولان
ـ گنجینه نابینایان نخبه: ترجمه کتاب نکت الهمیان
ـ بانک جامع اطلاعات معلولان
ـ اشتغال: خط‌مشی‌های جاری تا ایده‌آل‌های ممکن
ـ تاریخ فعالیت‌های ویژه معلولان شیراز
ـ رسم المصحف برای نابینایان و ناشنوایان
ـ کتابشناسی آثار درباره معلولان و معلولیت‌ها
ـ سال‌شمار نشست‌ها و همایش‌های معلولان
ـ شخصیت شناسی: معلولان معاصر
ـ شخصیت شناسی: سده‌های 1-13ش
ـ توان نما: تقویم وقایع مهم
ـ معماران جامعه و فرهنگ نابینایی
ـ فرهنگنامه برجسته نگاری و برجسته خوانی
ـ فرهنگنامه مؤسسات و مراکز معلولین
ـ فرهنگنامه روزنامه نگاری معلولان و نشریات معلولیتی
ـ رفیع نامه: زندگی و فعالیت‌های علی رفیعی علامرودشتی

ج) فصلنامه توان‌نامه
– شماره اول، ویژه ناشنوایی و زبان اشاره، تابستان 1394، 252ص.

د) کتاب گویا
– صحیفه کامله سجادیه، ترجمه جواد فاضل، ا عدد سی دی، 12 ساعت.
– اعجاز در قرآن: مجموعه کتاب‌های گویا، 1 عدد دی وی دی، 66 ساعت.
– تفسیر راهنما، جلد 1-8، 3 عدد دی وی دی، 217 ساعت.
– مولانا: مجموعه کتاب‌های گویا، 1 عدد دی وی دی، 83 ساعت.
– اقبال لاهوری: مجموعه کتاب‌های گویا، 1 عدد دی وی دی، 98 ساعت.

نشست‌ها

* نشست هم‌اندیشی و رونمایی تولیدات گویا دفتر فرهنگ معلولین
به مناسبت هفته کتاب و کتاب‌خوانی، مراسمی به مناسبت کتاب‌های گویا تولید شده در دفتر فرهنگ معلولان در محل این دفتر در ساعت 4 بعد از ظهر سه‌شنبه 26 آبان ماه 1394 و با حضور بیش از 70 روشندل فرهیخته برگزار شد. با شروع برنامه‌ها در ساعت چهار، محمد نوری مدیر دفتر با خوش‌آمد گویی و خیرمقدم به مهمانان درباره برنامه امروز و علت تشکیل این نشست توضیح داد و گفت: «به مناسبت هفته کتاب و اینکه متأسفانه برای معلولان از جمله نابینایان مناسبت‌های فرهنگی نیست؛ برای کارگران یا معلمان چند مناسبت هست اما برای معلولان مناسبت‌هایی مثل هفته کتاب معلولیتی؛ هفته پژوهش معلولان و اینگونه موارد وجود ندارد. از این‌رو مجبور هستیم از همین مناسب‌های عمومی استفاده کنیم. به امید اینکه مسئولان فرهنگی کشور به نیازهای معلولان توجه کنند و مناسبت‌هایی برای آنان تصویب کنند.
از طرف دیگر دفتر فرهنگ معلولان به عنوان یک تشکل در خدمت معلولان، که می‌خواهد آثار فرهنگی مورد نیاز معلولان را تأمین کند باید با این قشر در ارتباط باشد و نیازهای آنان را بشناسد، از این‌رو حضور شما در اینگونه نشست‌ها و گفتگوهایی که انجام می‌شود این هدف را تأمین می‌کند».
پس از توضیحات اولیه، آقای محمد چراغی قاری نابینا جهت قرائت قرآن کریم دعوت شد. پس از قرائت ایشان محمد نوری گفت: «این دفتر در نیمه دوم سال 1390 توسط جناب حجة الاسلام و المسلمین سید جواد شهرستانی افتتاح شد و فعالیت‌های خود را زیرنظر دفتر آیت الله العظمی سیدعلی سیستانی پیگیری نمود. ماه‌های نخست به تمهید مقدمات گذشت و مشخصاً از ابتدای 91 آثار تولیدی دفتر عرضه شد. چون خط‌مشی این دفتر فرهنگ سازی و عرضه آثار برای نخبگان معلول است. اغلب و اکثر آثار در همین زمینه است. تا کنون حدود 15000 صفحه کتاب در این دفتر تألیف شده و به طور میانگین هر ماه حدود 2 اثر تولید شده است. همین‌جا لازم است از معاونت محترم جناب حاج علاء نجف تشکر نمایم. ایشان از هرگونه بذل مساعی و اهتمامی دریغ نداشته است».
سپس خانم فاطمه کاظمی به عنوان نابینایی که در عرصه اطلاع‌رسانی و IT و روزنامه نگاری فعال است و تجارب سودمندی دارد در حدود نیم ساعت درباره کتاب گویا دیدگاه‌ها و راه کارها سخنرانی کردند.
سخنران بعدی خانم رمضانی، درباره مسائل کتاب و ضرورت مطالعه و آثار مورد نیاز نابینایان سخن گفت و در پایان به پرسش‌های حاضران پاسخ داد.
سپس خانم ملیحه چراغی که خود نابینا مطلق است درباره ضرورت‌های تربیت کودکان دارای معلولیت و ضرورت‌های نابینایان در مقاطع مختلف سخنرانی کرد و به سؤالات نیز پاسخ گفت.
پس از سخنرانی‌ها پرسش و پاسخ آغاز شد. آقایان غلامرضا نظری از دبیران روشندل با سابقه و محمد نوری، خانم‌ها اعظم قاسمی و منصوره ضیایی‌فر به پرسش‌های شرکت کنندگان پاسخ می‌گفتند.
پس از گزارش تولیدات جدید و رونمایی، از مداح اهل بیت محمد چراغی(روشندل) دعوت شد و با ذکر مصیبت درباره شهادت حضرت رقیه(س) مجلس را مستفیض گرداند.
پس از مداحی خانم عبدلی(کم‏بینا) از مدیران کتابخانه آیت الله خامنه‌ای جلو آمد و از مدیران دفتر فرهنگ معلولان و آقای محمد نوری تشکر کرد و مجموعه‌ای از آثار بریل تولید شده در آن کتابخانه را به دفتر اهداء کرد.
در پایان جلسه شرکت کنندگان بیانیه‏ای را تنظیم و امضا نمودند. متن آن به شرح زیر است:
بسمه‌تعالی
ما جمعی از روشندلان که در نشست رونمایی در 26 آبان 1394 در دفتر فرهنگ معلولین تجمع نموده‌ایم، ضمن تشکر از همه نهادهای دولتی و مردمی خدمتگزارِ جامعه و فرهنگ نابینایان، بر نکات زیر تأکید می‌نماییم:
1ـ ضمن تشکر از حضرت آیت اللّه العظمی سیدعلی سیستانی و ریاست عالی دفتر معظم‌له جناب حجة الاسلام والمسلمین سیدجواد شهرستانی به دلیل افتتاح دفتر فرهنگ معلولین و خدمات این دفتر، از همه مراجع معظم تقلید استدعای بسط و گسترش فرهنگ مذهبی در جامعه نابینایان را داریم و از هر اهتمامی در این زمینه استقبال می‌کنیم.
2ـ از دولت محترم به ویژه وزارت‌های فرهنگ و ارشاد اسلامی، تعاون، کار و رفاه و سازمان بهزیستی با اذعان به خدمات آنها، درخواست اهتمام گسترده‌تر در تأمین نیازمندی‌های زیربنایی و اساسی مثل کتاب گویا، کتاب بریل و نیاز به وسایل نرم‌افزاری و سخت‌افزاری داریم.
3ـ از مجلس محترم شورای اسلامی و نیز هیأت دولت جهت تصویب نظام حقوقی متناسب با شأن مددجویان معلول، انتظار هست هرچه زودتر چنین نظام حقوقی را تصویب فرمایند.

* نشست با وعاظ و مبلغین شبه قاره هند
روز پنجشنبه ۱۵ بهمن‎ماه ۱۳۹۴ سی و سه تن از فضلا و روحانیون مبلغ و واعظ از شهرهای مختلف شبه قاره هند میهمان دفتر فرهنگ معلولین بودند. هدف از این نشست آشنایی یکی از گروه‎های مرجع با نفوذ و مؤثر یعنی روحانیون مبلغ با مسائل معلولین بود.
تمامی این افراد تجربه تبلیغ دینی دارند و برای امور تبلیغی و آموزشی و تربیتی معلولان مناسب می‎باشند. بعضی از آنها در آمریکا، و کشورهای اروپا سال‎ها به تبلیغ مشغول بوده‎اند و می‎توانند در دوره‎های بعد تبلیغ، معلولین هر منطقه را شناسایی و با برگزاری کلاس و جلسات به توجیه آنان بپردازند.
اسامی روحانیون شرکت کننده عبارت بودند از:
سید نصرت علی جعفری ؛ سید منتظر مهدی رضوی ؛ سید احتشام حیدر رضوی ؛ سید ضیغم الرضوی ؛ شیخ سلمان حیدر ؛ سید ضرغام حیدر رضوی ؛ سید جوهر رضوی ؛ سید پیام حیدر ؛ سید فائز باقری ؛ سید حیدر عباس رضوی ؛ سید ثقلین باقری ؛ سید مونس عباس؛ شیخ ذیشان حیدر ؛ سید شاهین حیدر عابدی ؛ عسکری امام خان ؛ وزیر عباس حیدری ؛ کلب عابد خان ؛ سید کلب صادق زیدی ؛ سید سبطین حیدر ؛ سید قیصر عباس ؛ سید فیض الحسن ؛ ظهیر عباس ؛ سید تمیز الحسن رضوی ؛ سید منور حسین ؛ سید رضوان حیدر ؛ سید عباس مهدی حسنی ؛ سید غلام رضا جعفری ؛ سید جون عابدی ؛ سید فیاض محسن عابدی ؛ محمد دانش نقوی ؛ شیخ قربان علی ؛ سید پرویز حیدر ؛ محمد حسین علی‎زاده ؛ شمیم ریاض ؛ سید احمد حسن نقوی ؛ سید علی هاشم عابدی ؛ سید محمد محسن رضوی.

* نشست با معلولان نخبه شهرستان شهریار
روز دوشنبه دوازدهم بهمن‎ماه ۱۳۹۴ چهل تن از نخبگان دارای معلولیت از شهریار تشریف آوردند. نزدیک ظهر به قم رسیدند و جهت زیارت و نماز جماعت عازم حرم مطهر حضرت معصومه(ع) شدند. ساعت یک به دفتر فرهنگ معلولین تشریف آوردند. و نهار در خدمتشان بودیم. سپس جلسه بحث و بررسی مشکلات معلولین آغاز شد. بحث‎های سودمندی مطرح شد. ساعت چهار نشست به پایان رسید و عازم شهریار شدند.
پس از نهار نشستی برگزار شد و درباره رموز و علل پیشرفت افراد دارای معلولیت بحث و گفتگو شد. آقای محمد نوری مدیر دفتر فرهنگ معلولین گفت: با درخانه نشستن مشکلی حل نمی‎شود معلولین باید به جامعه بیایند و توانمندی‎ها و استعداد‎های خود را نشان دهند، در این صورت نگرش و دید جامعه هم عوض می‎شود. از قدیم گفته‎اند از تو حرکت از خدا برکت، در احادیث بسیار داریم، کسی که رزق طیب و حلال می‎خواهد نباید در خانه بنشیند و به خدا بگوید یک سبد برای من بفرست بلکه باید حرکت کند، تلاش کند، خداوند هم به او کمک می‎کند و راه‎های خیر و برکت به سوی او باز می‎شود. معلولان باید استعدادها و توانمندی‎های خود را مخفی نکنند بلکه هرچه دارند به جامعه و به مردم معرفی کنند. یک روش این است که فردی که تخصص در معرق یا طراحی لباس دارد عکس و گزارشی از کارهایش تهیه کند و برای ما بفرستد تا در سایت، مجله و کتاب‌های ویژه‌ای منتشر کنیم.
ده‎ها نفر در مؤسسه شما هستند که مدارک عالی دارند، مقام‎های خوبی در مسابقات قرآنی یا ورزش آورده‎اند، این موارد را حتماً به ما اطلاع دهید تا با کمک یکدیگر معلولان فرهیخته را به جامعه معرفی نماییم.
در ادامه نشست آقای فیضی‎پور و خانم رهنما هم مطالبی فرمودند و تذکراتی دادند. همچنین افراد موفق ورزشی، فرهنگی و افراد دارای خدمات فنی و هنری درباره ابداعات و مشکلات خود مسائلی مطرح کردند.
خانم منصوره ضیایی‌فر مدیر کتاب گویای این دفتر و آقای سعید محمدیاری مسئول سامان‎دهی به اطلاعات کتاب گویا در این دفتر که از روشندلان هستند، گزارشی از کارهای خود عرضه نمودند و خواهان همکاری اعضای مؤسسه امام رضا(ع) در همین باره شدند.
در پایان آقای علی نوری مدیر داخلی و ارتباطات این دفتر درباره شبکه مجازی موبایلی وابسته به این دفتر گزارش داد و خواهان مشارکت افراد در این گروه شد.

* میزگرد پیشگیری: گذشته، حال و چشم ‎انداز آینده
جلسه ای با عنوان فوق توسط دفتر فرهنگ معلولین و مجله توان نامه روز پنجشنبه ۸ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۱۰ تا ۱۴ در محل دفتر فرهنگ معلولین (قم) برگزار شد. این میزگرد به لحاظ موضوع اهمیت فوق العاده دارد. یکی از معضلات مهم، ریشه‌ای و زیربنایی بحث معلولیت، پیشگیری است. از یک طرف مشاهده می‌شود سازمان بهزستی و وزارت بهداشت و درمان بخش‌های اداری عریض و طویل با مأموریت پیشگیری ایجاد کرده و بودجه قابل توجه هر سال به این دستگاه‌ها تزریق می‌شود؛ از سوی دیگر مشاهده می‌کنیم، هر سال آمار انواع آسیب‌ها رو به افزایش است. پس از کنار هم گذاشتن فعالیت‌های دستگاه‌های مأمور پیشگیری و افزایش آسیب‌ها، این پرسش پیش می‌آید مشکل کجا است؟
برای پاسخگویی به این پرسش، آقای دکتر رضا سلیقه رئیس بهزیستی استان قم توصیه کردند یک شماره مجله توان نامه به پیشگیری اختصاص یابد. تا بتوانیم، فعالیت‌های دستگاه‌های دارای شرح وظایف پیشگیری را منعکس کنیم، نیز اخبار حوادث مهم و سرنوشت‌ساز را اطلاع‌رسانی نماییم؛ مهم‌تر اینکه کارشناسان در یک جلسه به بررسی ابعاد و چالش‌های مهم پیشگیری بپردازند. پس از رایزنی‌ها قرار شد مدیریت این میزگرد توسط یکی از مدیران ارشد و با سابقه اداره بهزیستی استان قم که خود چند سال معاونت پیشگیری را بر عهده داشته یعنی آقای دکتر هادی کریمی اصل انجام شود. سیزده کارشناس شناسایی و دعوت شدند.
شرکت کنندگان: رضا سلیقه (رئیس اداره بهزیستی قم)؛ حجت اله محمدزاده (معاون پیشگیری اداره بهزیستی قم)؛ هادی کریمی اصل (کارشناس معاونت توانبخشی اداره بهزیستی قم)؛ حیدر دوست کافی (مدیر مراکز مشاوره اداره بهزیستی قم)؛ راضیه حاجی رضا بروجردی (مدیر مرکز مشاوره ژنتیک اداره بهزیستی قم)؛ داود شعبانیان (استاد جامعه‌شناس دانشگاه آزاد و پیام نور قم)؛ محمدرضا تمسکی (استاد روان‌شناسی دانشگاه مفید)؛ محمد نیک‌پور (مدیر گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های مرکز بهداشت استان قم)؛ محمد نوری (مدیر دفتر فرهنگ معلولین)؛ بهزاد دماری (متخصص پزشکی اجتماعی، مشاور معاون بهداشت، رئیس واحد بیماریهای غیرواگیر)؛ علی منتظری (رئیس پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی)؛ سید محمد غروی (عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و استاد پژوهشگاه‌ حوزه‌ و دانشگاه)؛ ‌عباس پسندیده (معاون اخلاق و روان‌شناسی مؤسسه دارالحدیث قم)؛ مجید رضازاده (متخصص پزشکی اجتماعی و رئیس مرکز توسعه پیشگیری سازمان بهزیستی کشور).
اما از استادانی که دعوت شده بودند، پنج نفر آخر نتوانستند شرکت نمایند. لذا میزگرد با شرکت نه کارشناس سامان گرفت.

* نخستین نشست طلاب دارای معلولیت استان قم
نخستین نشست طلاب دارای معلولیت اعم از خانم و آقا روز پنجشنبه۱۹ اسفند ۱۳۹۴ ساعت ۱۵ تا ۱۷ بعد از ظهر در دفتر فرهنگ معلولین برگزار شد.
در این جلسه به ضرورت نشست‌های ماهانه و ملاقات با مسئولین حوزوی و غیر حوزوی تأکید شد. نخستین مصوبه این جلسه نام این تشکل صنفی بود که به اتفاق آراء نام “جمعیت طلاب معلول” تصویب شد. دومین مصوبه گردآوری زندگی‌نامه و گزارش آثار و فعالیت‌های طلاب معلول و انتشار یک جلد کتاب است. هدف از این کار معرفی توانمدنی‌های آنان است و قرار شد جلسه بعد در اواخر اردبیشهت ماه سال ۹۵ برگزار شود.
افاضل روحانیون دعوت شده:
مجید شکوری، ضایعه نخاعی ؛ صادق زینی، جسمی- حرکتی ؛ نور خدا ترکاشوند، جسمی- حرکتی ؛ سید عبدالعلی حسینی، نابینا ؛ سید وحید حسینی، نابینا ؛ احمد دباغ، نابینا ؛ الله وردی شمع‌آبادی، نابینا ؛ سید قاسم فاطمی، نابینا ؛ خان محمد اکبرزاده، نابینا ؛ سید میرحسین حسینی، نابینا ؛ مرتضی نصراللهی، نابینا ؛ احمد رضا ساعدی، نابینا ؛ ذبیح الله پیرحیاتی، نابینا ؛ سید محمد صحفی، نابینا ؛ سیامک عباسی، کم بینا ؛ سید کریم حسنی، نابینا ؛ سید هاشم هاشمی، نابینا ؛ فاطمه زند، نابینا ؛ سمیه اسماعیلی، کم‌بینا ؛ مریم بوستانی، کم‌بینا ؛ زهرا محبی، کم‌بینا.

میهمانان

* دانشجویان روشندل
دو تن از دانشجویان نابینا در مقطع دکترا رشته تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی به نام‌های حمید ازغندی و ابوذر فدوی روز دوشنبه 2 آذرماه 94 مهمان دفتر فرهنگ معلولان بودند.
حدود 2 ساعت درباره پایان نامه آنها منابعی که نیاز دارند و موانع، همچنین درباره وضعیت فرهنگی و اجتماعی نابینایان در ایران گفت‌وگو شد.
به نظر می‌رسد لازم است یک بخش برای دانشجویان که دارای تحصیلات عالی دارند در بهزیستی ایجاد شود و به امور آنان رسیدگی کند و برای حلّ مشکلات و موانع آنان همدردی و گره گشایی و تدبیر داشته باشد.
بسیاری از نابینایان، ناشنوایان و معلولان حرکتی با سخت کوشی و تلاش در فوق لیسانس و دکترا قبول شده و با امتیازات و نمرات عالی، مشکلات را پشت سر می‌گذارند. آنان گاه برای پیدا کردن یک منبع مجبورند به شهرهای مختلف سفر کنند. هزینه‌های فراوان مصرف نمایند. زیرا درآمد و اشتغال ندارند و تأمین این هزینه‌ها واقعاً مشکل است.
از طرف دیگر وقتی فارغ‌التحصیل می‌شوند و با سختی‌های فراوان به مدرک کارشناسی ارشد یا دکترا دست می‌یابند، اول مشکلات آنها است و جایی برای اشتغال و کار پیدا نمی‌کنند.
لازم است در قانون جدید، یک سازمان اداری برای حمایت از معلولانی که تحصیلات عالی دارند یا مشغول تحصیل هستند ایجاد شود. البته تجربه نشان داده اگر چنین سازمانی ایجاد شود و قانونی هم برای پشتیبانی از آن تصویب گردد ولی ساز و کار مدیریتی صحیح نداشته باشد در بوروکراسی و ناکارآمدی اداری هضم شده، نه تنها باری از مشکلات معلولان بر نمی‌دارد بلکه بارهایی هم اضافه می‌کند.
پیشنهاد این است اینگونه امور به تشکل‌های فعال ویژه معلولان سپرده شود. حداقل اقدام برای این قشر، معرفی توانمندی‌ها و استعدادهای آنان به جامعه است.
دفتر فرهنگ معلولان برای همه کسانی که دارای مشکلات معلولیتی هستند، آرزوی سلامت و موفقیت نموده، به ویژه برای معلولان مشغول به تحصیلات در دوره‌های عالی خواهان آینده بهتر و با آرامش است.

* مشاور نخست وزیر عراق در دفتر فرهنگ معلولین
حجت الاسلام خلیفه الجوهر به تاریخ 24 دی ماه 1394 به هنگام مسافرت به ایران و قم، بازدیدی از دفتر فرهنگ معلولین داشتند. ایشان علاوه بر مشاور نخست وزیر، فرمانده لشگر مردمی و متولی بقعه میثم تمار در منطقه کوفه و مدیر یک مؤسسه برای ایتام است.
با افزایش منازعات در عراق و افزایش جمعیت معلولین لازم است به نابینایان، ناشنوایان، و معلولین ذهنی و حرکتی رسیدگی عاجل شود. امید است نیکوکاران و نخبگان عراق به ضرورت این مسئله واقف باشند.
پس از بازدید از بخش‌های دفتر فرهنگ معلولین، با ایشان گفت‌وگویی داشتیم که متن آن بر روی وب سایت مرکز آمده است.

* تقدیر و تشکر از محمد حسن وجدانی نژاد: مربی و معلم دلسوز و فعال نابینایان
آقای محمدحسن وجدانی نژاد متولد سال ۱۳۲۲ در شیراز است. فارغ‌التحصیل رشته ریاضیات است. به دلیل نابینایی برادرش و نیازهای دیگر نابینایان به آموزش نابینایان علاقه‌مند شد و تا بازنشستگی همواره در خدمت این جامعه بوده است.
او در پُست‌های مختلف مثل مدیریت مدرسه شوریده در شیراز و مدیریت بخش نابینایان در وزارت آموزش و پرورش خدمت کرده است. نیز جهت بازدید و تجربه‌آموزی از پروژه‌های آموزش نابینایان در امریکا، انگلستان و ژاپن به این کشورها سفر کرده و در امریکا یک سال، در انگلستان حدود ۲ ماه و در ژاپن یک ماه سکونت داشته است.
ایشان روزهای دوشنبه و سه‌شنبه (۵ و ۶ بهمن‌ماه) مهمان دفتر فرهنگ معلولین بودند. مصاحبه‌ای در چند نوبت و حدود ۶ ساعت از ایشان ضبط شد و سعی شد کارهای ابتکاری و خدماتشان ضبط شود و در تاریخ بماند. نیز روشندلان نخبه قم وقتی شنیدند ایشان به قم تشریف آورده‌اند، درخواست ملاقات نمودند و بعدازظهر سه‌شنبه حدود بیست تن از روشندلان قمی پس از نشست با ایشان، یک لوح تقدیر همراه با هدیه و نیز یک لوح تقدیر به خانم ایشان اهداء کردند.

* بازدید هیات مدیره موسسه نابینایان ابابصیر اصفهان
روز چهارشنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۴ آقای مهندس حسین بصیری مدیر عامل به همراه آقایان ابراهیمی و اعظم پور ساعت ۱۵ به دفتر فرهنگ معلولین تشریف آوردند. درباره فعالیت های کنونی و همکاری در پروژه های فرهنگی آینده بحث شد. همچنین از کتاب “تاریخچه مؤسسه آموزشی ابابصیر (ویژه نابینایان، تأسیس ۱۳۴۸)” که طی یکسال تحقیق و گردآوری اسناد و مدارک توسط آقای محمد نوری و دفتر فرهنگ معلولین تألیف و نهایی شده است، رونمایی شد و قرار شد به زودی متن کتاب برای علاقمندان و پژوهشگران رایگان بر روی وب سایت منتشر شود.
در پایان جلسه آقای بصیری تندیس ابابصیر را، به منظور تقدیر از نیم دهه پژوهش و تألیف در حوزه نابینایان به دفتر فرهنگ معلولین اهداء نمود.

* مشاور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در دفتر فرهنگ معولین
آقای دکتر محمود علی‏محمدی مشاور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به همراه آقای محمدرضا دشتی مدیر اطلاع‌رسانی مؤسسه نیکوکاری رعد غرب، روز چهارشنبه ۶ اسفند ۹۴ برای ملاقات حاج آقا سید جواد شهرستانی و بازدید از دفتر فرهنگ معلولین به قم تشریف آوردند. ساعت ۱۰ صبح خدمت حجت الاسلام والمسلمین سید جواد شهرستانی نماینده تام الاختیار آیت الله العظمی سید علی سیستانی رسیدیم. ایشان درباره اهمیت کار برای معلولین فرمودند: «وظیفه ما است تا برای این قشر فعالیت کنیم و امکانات و نیازمندی‌های آنان را تأمین کنیم. البته در حدی که می‌توانیم و ممکن است».
دکتر علی‏محمدی هم پیام وزیر را متقل و از ایشان و آیت الله العظمی سیستانی تشکر کرد و ورود دفتر معظم‌له به امور معلولین و خدمات رسانی به این قشر را بسیار مؤثر دانست و گفت: «دفتر فرهنگ معلولین وابسته به حضرتعالی دارای ابتکارات و محصولات جدید و مفید است و به نمایندگی از همه مسئولین مرتبط با جامعه معلولان، بابت همه این آثار و برکات از شما و شخص آیت الله تشکر ویژه می‏نمایم».
پس از ملاقات، از موزه هنرهای معلولان که توسط دفتر فرهنگ معلولین و با حمایت حجت الاسلام سیدجواد شهرستانی گردآوری شده است بازدید انجام شد.

* بازدید مؤسسه توانگران کارآفرین نور از شیراز
آقای محمد قاسم شایسته‌نیا، خانم لیلا غزنوی و خانم رفیعی از مسئولین بنیاد توانگران کارآفرین نور شیراز، روز پنجشنبه ۱۹ اسفند ۹۴ ساعت ۹ تا ۱۳ مهمان این دفتر بودند. ابتدا نشستی جهت هم‌افزایی و تبادل تجارب مدیران دو مرکز برگزار شد سپس نماز و نهار.
در این نشست نخست درباره خط‌مشی مؤسسه توانگران کارآفرین نور و فعالیت‌های این مؤسسه و نیز آسیب‌شناسی آنجا بحث و گفت‌وگو شد. سپس به منظور انتشار گزارش در مجله سپیدنامه وصال که توسط بنیاد توانگران چاپ میشود، آقای محمد نوری مدیر دفتر فرهنگ معلولین گزارش مبسوطی از فعالیت‌ها اعم از کتاب صوتی، کتاب بریل، کتب گویا، کتب مرجع، بانک اطلاعات، وب سایت، مجله توان‌نامه و دیگر فعالیت‌ها عرضه کرد.

* بازدید مدیران ارشد کانون معلولین توانا قزوین
یکشنبه 16 اسفند ماه 1394 در خدمت آقایان محمد رضا هادی‌پور و حجت اله یوسفی از مدیران ارشد کانون توانای قزوین بودیم. ساعت 11 قبل ظهر تشریف آوردند. پیش از آن ملاقاتی با حجت الاسلام سید جواد شهرستانی نماینده تام الاختیار آیت الله العظمی سیدعلی سیستانی و بازدید از موزه اختصاصی ایشان داشتند. هر دو شیفته و مجذوب اخلاق و شخصیت آقای شهرستانی شده بودند؛ نیز از موزه کالاهای اهدایی به ایشان تعریف می‌کردند و آن را نشانگر کارآیی و جذابیت جهانی اولاً مرجعیت عظمای نجف اشرف آیت الله سیستانی و ثانیاً خود آقای شهرستانی می‌دانستند.
نیم ساعت به مباحث عمومی در حوزه معلولین پرداختیم، سپس نماز و نهار و بعد از آن یک نشست جهت تبادل آراء و هم‌افزایی داشتیم.
قسمت اول بیشتر به معرفی آثار دفتر فرهنگ معلولین گذشت، پروژه‌های ملی که در این دفتر آغاز شده و بدون ایجاد حاشیه در حال پیشرفت است توضیح داده شد. از جمله درباره سه پروژه تبادل نظر شد و مدیریت دفتر درصدد بود نقدها و نظریات کانون توانا را بشنود. آقایان هادی‌پور و یوسفی در هر سه زمینه حرف‌ها و راه کارهای خوبی داشتند. این سه پروژه عبارت‌اند از:
ـ بانک جامع اطلاعات معلولان
ـ گسترش سامانه شبکه مجازی و موبایلی
ـ فرهنگ سازی از طریق کتاب
هر چند پروتکل همکاری نداشتیم ولی قرار شد:
1ـ اطلاعات منطقه قزوین از طریق کانون به بانک منتقل گردد و پس از تکمیل نسخه‌ای از بانک در اختیار کانون قرار گیرد.
2ـ در زمینه سامانه شبکه مجازی و موبایلی، پیرامون کتابی که در دفتر منتشر شده بحث شد و به این جمع‌بندی رسیدیم که در این زمینه به فناوری جدید و چارچوب دار رسیده‌ایم و نیاز است گام بعدی را برداریم و یک نشست یک روزه با حضور مدیران شبکه‌های موبایلی در سراسر ایران برپا کنیم و با تشکیل دبیرخانه، هماهنگی و ثبت اطلاعات بین همه شبکه های مجازی ویژه معلولین ایجاد شود.
3ـ در مورد فرهنگ سازی از طریق کتاب، هر دو طرف بر ضرورت افزایش تولید کتاب اصرار داشتند و گفته شد بدون کتاب، اندیشه و رونق فکری، ابداع و ابتکار و خلاصه هر نوع پیشرفتی میسر و ممکن نیست. زیرا کتاب زیربنا و زیرساخت فرهنگ است و باید کاری کنیم که تولید کتاب معلولیتی در ایران افزایش یابد. آقای یوسفی بر کتب انگیزشی اصرار داشت، کتبی که محرک‌زا و حرکت آفرین و سازنده باشد.
قرار شد: اولاً برای تسریع در برخی کتب، با هم همکاری داشته باشیم؛ دوم اینکه سایر مراکز معلولین مثل مرکز آقای برجیان که تولید کتاب دارند یک روز جمع شوند و به بررسی راه‌کارهای افزایش تولید بپردازیم.
همچنین قرار شد تألیف کتاب تجربیات اشتغال معلولین را زودتر اجرایی کنیم. برای این منظور قرار شد جلسه‌ای بعد از عید نوروز داشته باشیم.
پس از نماز و نهار جلسه دوم برگزار شد و تا ساعت 15 ادامه داشت. در این جلسه چند موضوع مهم بحث شد:
1ـ دفتر قبلاً کتابچه‌ای درباره کانون توانا منتشر کرده بود. از آقایان خواستیم روایت خودشان از آغاز شکل‌گیری و تحولات بعدی تا الآن را بفرمایند، حدود یک ساعت کاشت نهال کانون و رسیدگی و بارور شدن آن گزارش شد. این روایت پیاده می‌شود و همراه با اسناد جدید کتاب کانون توانا بازنویسی و منتشر می‌شود.
2ـ کانون یک سال اخیر کار در زمینه کتاب گویا را شروع کرده و قرار شد خانم ضیایی فر مدیر کتاب گویا و آقای محمدیاری مسئول فنی کتاب گویا در دفتر با مدیریت کتاب گویا در کانون توانا قزوین لینک شوند و به تبادل تجارب بپردازند.
3ـ قرار شد مجله‌هایی که کانون از ابتدا منتشر کرده امانت در اختیار دفتر قرار گیرد و یک کتاب به نام گزارمان کار شود. همچنین اسناد و مدارک به صورت امانت داده شود و در کتاب کانون بیاوریم. منظور همه اسناد و مدارک مرتبط به شکل‌گیری و رشد کانون است.
4ـ برای کتاب کانون یک مصاحبه با آقای سید محمد موسوی و یک مصاحبه با آقای محمد رضا هادی‌پور لازم است و قرار شد هماهنگی انجام شود.

دیدگاه و نقد

* تقدیر رئیس محترم اداره بهزیستی استان قم از دفتر فرهنگ معلولین
جناب آقای دکتر رضا سلیقه رئیس اداره بهزیستی استان قم در تاریخ 7 دی ماه 1394 دستخطی به معاونت‌های خود درباره فعالیت‌های دفتر فرهنگ معلولین نوشته‌اند که در ذیل آمده است:
معاونت‌های محترم فرهنگی و توانبخشی آقایان اکرامی و علیزاده
«باتوجه به فعالیت‌های مؤثر و گسترده دفتر فرهنگ معلولین به عنوان یک تشکل بزرگ و با سابقه درخشان حتماً در برنامه‌ریزی‌ها و جلسات حضور داشته باشند و ضمن تقدیر از برنامه‌های اجرا شده در راستای توسعه خدمات به معلولین عزیز بتوانیم گام‌های مؤثری برداریم».
دکتر رضا سلیقه
رئیس اداره بهزیستی استان قم
7 دی 1394

* تقدیر معاون محترم امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور از وب سایت دفتر فرهنگ معلولین
مدیر محترم دفتر فرهنگ معلولین؛ بدینوسیله از زحمات دفتر فرهنگ معلولین در ترویج فرهنگ مرتبط با افراد دارای معلولیت تشکر و قدردانی می‌نمایم. همچنین با توجه به گزارش کارشناسان این حوزه، سایت آن دفتر از محتوی مناسبی برخوردار بوده، لذا ضمن سپاس از مساعی اعضای محترم آن مرکز، آمادگی این معاونت را جهت ارتقاء کیفی و مضامین سایت فوق اعلام می‌دارد.
دکتر حسین نحوی‌نژاد
معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور
14 بهمن 1394

* آراء اصلاحی دکتر هادی کریمی اصل
دکتر هادی کریمی اصل از مدیران ارشد بهزیستی استان قم و از فرهیختگان عرصه‌های مختلف معلولین پس از مطالعه مجله توان نامه شماره جدید، به منظور اصلاح نکات سودمندی، مکتوب و برای مدیریت توان نامه ارسال کرده‌اند. ضمن تشکر از ایشان، نکات دریافتی را تا جایی که توانایی داریم اجرا می‌کنیم.
امید است دیگر نخبگان و پژوهشگران ما را از آراء اصلاحی خود بی‌نصیب نگذارند. این رویه دکتر کریمی اصل نشانه تعهد و وظیفه شناسی ایشان نسبت به مسائل معلولیتی و افراد دارای معلولیت است. لازم است این رویه در جامعه تعمیم یافته و همگانی شود. متن یادداشت ایشان ذیلاً تقدیم می‌گردد:
ارتقای کیفی فصلنامه توان نامه
1- در مورد عنوان پیشنهاد می‌شود: فصلنامه مطالعاتی و اطلاع‌رسانی ویژه معلولیت و معلولین (عنوان مندرج در روی جلد و صفحه عنوان)، به صورت فصلنامه علمی ترویجی و یا علمی پژوهشی ویژه معلولیت و معلولان یا فصلنامه مطالعاتی و اطلاع‌رسانی ویژه معلولیت و توانمندسازی شود.
2- به برخی زمینه‌های فرهنگی اجتماعی موضوع معلولیت و توانبخشی به روش پژوهش‌های میدانی و یا تهیه گزارش و مصاحبه‌های رسانه‌ای هنرمندانه پرداخته شود.
3- ضرورت هدف گذاری مخاطبان اصلی و ثانوی فصلنامه:
الف) مسئولان و افراد ذی نفوذ اعم از مجلس و دولت و شوراهای شهر و روستا و مسئولان محلی
ب) متخصصان و اعضای فنی و علمی (اساتید دانشگاه و صاحب نظران و …) فعال در زمینه موضوع
ج) گروه‌های مرجع و اثرگذار (اعم از روحانیون و وعاظ، هنرمندان، ورزشکاران و چهره‌های محبوب)
د) فعالان در حوزه موضوع مورد نظر
ه) خود معلولان و خانواده آنان
و) همه مردم در سطوح مختلف محلی استانی منطقه‌ای و کشوری و بین‌المللی
ز) سایر موارد
4- افزودن بخش‌های جدید از قبیل:
– معرفی سایت‌ها و گروه‌های فعال و رسانه‌های اجتماعی در زمینه پیشگیری و توانبخشی معلولیت
– معرفی همایش‌ها و گردهمایی‌های علمی داخلی و خارجی در زمینه‌های مرتبط
– معرفی کتاب و مجلات داخلی و بین‌المللی مرتبط به موضوع فصلنامه
– معرفی منابع و بانک‌های اطلاعاتی ارزشمند بین‌المللی در زمینه موضوع
5- در صورت امکان ترجمه بخش عمده یا چکیده‌ای از مقالات چاپ شده هر شماره به زبان انگلیسی یا عربی از سمت چپ فصلنامه (مثلاً در حد 10 تا 15 صفحه) چاپ شود و یا در سایت فصلنامه در دسترس قرار گیرد.
6- توصیه می‌شود در طراحی هر شماره به خصوص شماره پیشگیری از ابعاد و زوایای مختلف و نگاه ذینفعان متفاوت در موضوع بهره‌برداری شود تا در نهایت بتوان به دیدگاه مشترک و فراگیر و تصویر جامع موضوع دست یافت.
دکتر هادی کریمی اصل
کارشناس توانبخشی اداره بهزیستی استان قم
20 بهمن 1394

* هشتمین جشنواره وب و موبایل ایران
وب سایت دفتر فرهنگ معلولین در بین پنج کاندیدا برتر بخش انجمن‏ها
هشتمین دوره جشنواره وب ایران در سوم اسفند به کار خود پایان داد. وب سایت دفتر فرهنگ معلولین از 15 هزار سایتی که در این دوره جشنواره شرکت کرده بوند، در بخش انجمن‏ها بین 5 کاندیدا کسب رتبه برتر هشتمین جشنواره وب ایران قرار گرفت. متن گزارش منتشره توسط مدیریت این جشنواره اینگونه است:
شایان شلیله بنیانگذار جشنواره وب با اشاره به تغییراتی که در جشنواره وب و موبایل سال جاری وجود داشت، گفت: پلتفرم‌های ثبت‌نام برای شرکت در این جشنواره با یکدیگر ادغام شده بود. پیش از این، پلتفرم ثبت‌نام و حتی رای دادن به شرکت‌کنندگان به صورت جداگانه بود، اما امسال این دو پلتفرم را با یکدیگر ادغام کردیم و امسال ۱۵هزار وب‌سایت برای شرکت در این جشنواره ثبت‌نام کردند.
داوری این جشنواره در سال‌های گذشته و در دوره اول به صورت محدود و حدود ۱۷نفر بود، اما از سال گذشته تغییراتی در این داوری‌ها ایجاد شد، به این صورت که کسانی که در این جشنواره شرکت و سایت خود را ثبت‌نام کرده‌اند نیز می‌توانند به عنوان داور به شرکت‌کنندگان رای دهند، بنابراین می‌توان گفت امسال مشارکت بالاست و سایت‌ها با رای مستقیم داورها انتخاب می‌شوند.
وی بیان کرد: ثبت‌نام در جشنواره از ۲۱ بهمن آغاز شد و اختتامیه آن روز ۳ اسفند در کتابخانه ملی با حضور فعالان کسب‌وکار اینترنتی بود.
شلیله به سه تفاوت فنی جشنواره در سال جاری نیز اشاره کرد و افزود: موضوع اول نحوه ثبت‌نام در سایت برای شرکت‌کنندگان بود که امسال این ثبت‌نام به صورت واحد انجام می‌گیرد. تفاوت دوم در زمینه کنفرانس کارآفرینان موفق است که به ارائه توضیحاتی درباره موفقیت خود می‌پردازند. تفاوت سوم نیز بیشتر شدن تعداد گروه‌های شرکت‌کننده در جشنواره است، چراکه در سال‌های گذشته به دلیل محدودیت سالن‌ها گروه‌های کمتری در جشنواره شرکت می‌کردند و این امر رقابت برای اول شدن را تاحدودی دشوار می‌کرد، اما امسال این رقابت به صورت منطقی شده است.
او همچنین به آماری از شرکت‌کنندگان در جشنواره امسال اشاره کرد و افزود: این آمار سال گذشته در حوزه وب برای شرکت‌کنندگان ۱۲ هزار سایت بود و در سال جاری ۱۵هزار سایت شرکت کرده‌اند. همچنین در حوزه موبایل نیز در سال گذشته ۲هزار و ۸۰۰کاربر ثبت‌نام کرده اند که این آمار در سال جاری به ۳هزار و ۵۰۰نفر رسیده است، این در حالی است که تنها به ۷۳ برنده جایزه تعلق می‌گیرد.
رضا الفت‌نسب، دبیر انجمن صنفی کسب‌وکار اینترنتی و دبیر اجرایی جشنواره وب و موبایل ایران، با اشاره به داوری این جشنواره گفت: داوری موبایل از داوری وب سخت‌تر است، زیرا تا زمانی که کاربر اپلیکیشن را نصب نکند، نمی‌تواند درباره آن نظر بدهد. تلاش ما بر این است که اپلیکیشن‌های برتر، از دیدگاه مردمی و همچنین در میان اپلیکیشن‌ها نیز شناسایی شوند. همچنین از مراکز دولتی و خصوصی مانند مرکز توسعه تجارت الکترونیک و مرکز رسانه‌های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دعوت کرده‌ایم که بر نحوه داوری این جشنواره نظارت داشته باشند.
شایان ذکر است؛ درهشتمین جشنواره وب و موبایل ایران که اختتامیه آن 3 اسفندماه در سالن همایش کتابخانه ملی برگزار شد، 15 هزار وب‌سایت و 3 هزار و 500 اپلیکیشن موبایل در 4 گروه وب و 13 گروه موبایل به رقابت پرداختند که وب سایت دفتر فرهنگ معلولین در بخش انجمن‏ها بین 5 کاندیدا کسب رتبه برتر هشتمین جشنواره وب ایران قرار گرفت.
پنج کاندیدا برتر بخش انجمن‏ها در هشتمین جشنواره وب و موبایل ایران:
– انجمن برنامه نویسی اندروید
– انجمن سازندگان ادوات و ماشین آلات کشاورزی
– انجمن علمی دانشجویان مهندسی فناوری اطلاعات بوشهر
– دفتر فرهنگ معلولین
– سایت پرسش و پاسخ ایران

آسیب‌شناسی آموزش و پرورش نابینایان در حاشیه جشنواره تعلیم و تربیت معلولین
فریبا علیزاده
به نظر می‌رسد وضعیت کنونی آموزش و پرورش نابینایان در برخی جنبه‌ها تفاوت چندانی با آموزش و پرورش عادی ندارد. حتی آموزش و پرورش عادی چون مبتنی بر پرورش استعداد دانش‌آموزان در هنرستان‌ها و مهارت آموزی در مراکز کار و دانش است و دانش‌آموزان نابینا از این امر متأسفانه برخوردار نیستند، از این‌رو نظام آموزشی نابینایان بیشتر مبتنی بر حفظ مطالب نه مهارت افزایی است. در نتیجه دانش‌آموز نابینا مجبور است بهترین سال‌های عمر خود را در فراگیری‌ چیزهایی باشد که بتواند فردای خود را تأمین کند. مخصوصاً این موضوع در استثنایی به دلیل استفاده برخی از دانش‌آموزانی که از تبصره‌های کبر سن بهره می‌برند بیشتر صادق است. و این وظیفه ماست که موضوع را برای دانش‌آموزمان توضیح دهیم که با وجود کبر سن شما زمانی که کارشناسی خود را اخذ می‌کنید دیگر سن شما از سن استخدام گذشته است. آن وقت است به عمق فاجعه پی می‌بریم که دانش‌آموز با داشتن مدرک بالا متأسفانه به دلیل بالا بودن سن نمی‌تواند استخدام گردد و هیچ‌گونه هنری هم نیاموخته که بتواند حداقل با آن امرار معاش کند. پس بهتر آن است که دانش‌آموز استثنایی در کنار درس هنری نیز تعلیم داده شود تا بتواند در وقت ضرورت از آن استفاده کند و احساس سربار بودن نکند.
مشکل نوشتن
چون منابع درسی دانش‌آموزان نابینا بیشتر صوتی است متأسفانه ممکن است آنها با داشتن سواد بالا قادر به نوشتن صحیح نباشند که این هم برای خود یک معضل بزرگ به شمار می‌آید. نابینایانی هستند که به مدارج عالی دانش رسیده و مدرک مثلاً دکتری گرفته‌اند اما یک نامه عادی نمی‌توانند بنویسند، چون روی مهارت نوشتاری کار نکرده‌اند. قرائت یا خواندن و نوشتن یا کتابت دو مهارت مهم‌اند که فقط با تمرین و ممارست و آموزش به دست می‌آید.
نابینایان که با خط بریل مطالعه می‌کنند، معمولاً درک همراه با سکوت دارند یعنی فقط می‌خواهند مطلب را بفهمند و به ذهن منتقل کنند. در حالی که برای تقویت خواندن باید هر آنچه دریافت می‌کنند با صدای بلند یا آهسته ولی خودشان بشنوند قرائت کنند. همانطور که انگشتشان روی نقطه‌های بریل جلو می‌رود کلمات را هم باصدا بگویند. نیز وقتی از طریق گوش، مطلبی را فرا می‌گیرند، سعی کنند کلمات را همراه با خواننده قرائت کنند. بالاخره خواندن نیاز به تمرین دارد.
همچنین نوشتن هم یک مهارت مهم است و نیاز به مهارت و تمرین دارد. البته نابینایان با خط بریل می‌نویسند؛ اما لازم است از طریق حروف برجسته الفبا با ساختار حروف و ساختن کلمات با همین نوع حروف آشنا شوند.
دیگر مشکلات
اما در خصوص مشکلاتی که بر سر راه تحصیل نابینایان است باید بگویم که کمبود منابع نوشتاری در درجه اول اهمیت قرار دارد. آن هم به دلیلی که در بالا ذکر شد. دوم این که دانش‌آموزان نابینا حق انتخاب رشته مورد علاقه خود را ندارند. چون اصولاً امکاناتی در این خصوص اندیشیده نشده است. و اگر کسی بخواهد تصمیم بگیرد در رشته‌ای غیر از رشته انسانی ادامه تحصیل بدهد، باید تمامی مشکلات و مسائل مربوط به آن را شخصاً و بدون حمایت آموزش و پرورش به دوش بکشد. راه‌کاری که می‌توان در این زمینه ارایه داد این است که تربیت معلمان دلسوز در رشته‌های مختلف لازم است، آنها می‌توانند در کنار دانش‌آموزان قرار گیرند و با تخصصی که دارند از آنها حمایت کنند. از این طریق می‌توان به رفع بخشی از مشکلات آنها مشکل رشته تحصیلی و محدود بودن رشته‌ها به علوم انسانی معضل اساسی است. چون برخی از نابینایان دوست ندارند و هیچ علاقه‌ای به علوم انسانی ندارند و اگر مجبورشان کنیم، آینده مبهمی در انتظارشان است. در بین نابینایان پزشکان و مهندسان خوبی بوده‌اند و هستند ولی اینها به کمک خانواده، معلم خصوصی، دوستان و هم‌کلاسی‌ها و به ویژه با ممارست و تلاش خودشان به موفقیت رسیده‌اند.
مشکل دیگر منابع درسی است. منابع صوتی و منابع بریل اولاً به اندازه کافی وجود ندارد دوم اینکه در تهیه این منابع گاه دقت کافی اعمال نمی‌شود و اغلاط دارند. سوم گران بودن آنها است. اگر دولت و نیکوکاران منابع آنان را تهیه کنند، بخش مهمی از مشکلات رفع می‌شود.
مشکل دیگر مربوط به معلم خصوصی است، نابینایان حتماً نیاز به معلم خصوصی دارند. اما تأمین حقوق آنها برای همه ممکن نیست. معلم با تجربه و کارآمد با حقوق اندک نمی‌آید. بعضی کشورها، با سرمایه‌گذاری و آموزش دانشجویان آنها را تبدیل به معلم خصوصی کرده‌اند. هم موجب رشد خودشان می‌شود و هم مشکل نابینایان رفع می‌شود و هم به درآمد مختصر می‌رسند که دولت پرداخت می‌کند.
نظام تلفیقی
همواره این پرسش مطرح بوده که آیا نظام آموزش و پرورش نابینایان باید جدا از آموزش و پرورش عادی باشد؟ پاسخ من این است که با شرطی نظام تلفیقی را می‌پذیرم. اما اگر شرایط مهیا نشود، بهتر است در مدارس خودشان تحصیل کنند. به این دلیل که ورود دانش‌آموزان مخصوصاً از دوره‌ی راهنمایی و دبیرستان به مدارس تلفیقی به آنان کمک می‌کند تا بتوانند خود را با جامعه‌ای که فردا خواه یا ناخواه باید وارد آن بشوند سازگار کنند.و به این وسیله با سایر اقشار آن تعامل ایجاد کنند و بفهمند دنیا فقط به مدارس نابینایان خلاصه نمی‌شود و باید آمادگی لازم را جهت حضور در جامعه به دست آورند. تا وقتی که وارد دانشگاه می‌شوند با دریایی از مشکلات رو به رو نشوند. در این میان یکی دیگر از فواید مدارس تلفیقی علاوه بر این فرهنگ سازی است که مردم ما یاد می‌گیرند چه طور با یک فرد نابینا رفتار کنند. من امیدوارم این قسمت از مسئله که مهم‌ترین قسمت آن هم هست نادیده گرفته نشود. این بهترین فرصت نیز هست که دانش‌آموز ما به استقلال برسد و بتواند در آینده گلیم خویش را از آب بیرون بکشد. البته نمی‌توان منکر معایب آن شد چرا که دانش‌آموز ما به دلیل حساسیت‌هایی که دارد دوست ندارند مورد بی‌مهری هم شاگردی‌های خود قرار گیرند. دومین مسئله کمبود معلمان رابط در مدارس تلفیقی است که متأسفانه در هفته یک روز آن هم یکی دو ساعت معلم رابط می‌تواند به این دانش‌آموزان رسیدگی کند. تازه باید بررسی شود که این معلم تجربه کافی در این زمینه را دارد یا نه؟
متون درسی
من مدرس درس ادبیات فارسی هستم و به نظر من در این درس لزومی ندارد که متن‌های دانش‌آموزان استثنایی با سایرین تفاوتی داشته باشد؛ از این‌رو در مورد متون درسی این رشته نظری ندارم. اما در خصوص دروسی مانند علوم تجربی و ریاضی و فیزیک و شیمی و…. باید بررسی شود. البته بعضی معلمان برای تفهیم هر چه بیشتر این دروس، به حذف بعضی مطالب کتاب درسی می‌پردازند. از نظر من پسندیده نیست آن‌ها می‌توانند این مطالب را ساده و ملموس و قابل فهم کنند نه این که صورت مسئله را به کلی از بین ببرند.
معلمان و مربیان دانش‌آموزان نابینا
تخصص فقط در دوره‌ی ابتدایی معنا دارد. یعنی از معلمانی استفاده می‌شود که در مراکز تربیت معلم آموزش دیده‌اند. اما در مقاطع راهنمایی و دبیرستان در حال حاضر می‌توان گفت بیشتر معلمان بدون هیچ‌گونه آموزشی به تدریس در مدارس نابینایان می‌پردازند.
حتی دیگر کمتر معلمان نابینا نیز استخدام می‌شوند. من عقیده ندارم که باید همه‌ی معلمان استثنایی باید از نابینایان باشند اما اگر بخواهیم درست قضاوت کنیم می‌بینیم که افراد نابینا بهترین گزینه برای تدریس در مقاطع راهنمایی و دبیرستان هستند. در مقطع ابتدایی به دلیل حساسیت بالا باید از معلمان بینای تحصیل کرده در مراکز تربیت معلم استفاده کرد اما در سایر مقاطع چندان اهمیتی ندارد که معلم بینا یا نابینا باشد.
در پایان
از تمامی کسانی که دست اندر کار امور تربیتی و آموزشی نابینایان هستند و افرادی که جشنواره را برپا کردند، بسیار تشکر کنم و از خدای متعال توفیق روز افزون برایشان طلب کنم این جشنواره برای ما توفیق زیارت دوباره جمکران و حرم مقدس حضرت معصومه(س) را فراهم آورد اما مدتی که در جشنواره حضور داشتیم بسیار اندک بود و به خوبی اهداف آن برای ما شرکت کنندگان خوب تفهیم نشده بود.
اما خدا را شاکرم که مطلع شدم حضرت آیت الله سیستانی گوشه‌ی چشمی به معلولین خصوصاً نابینایان دارند و این موضوع باعث افتخار من شد و امیدوارم مراتب تشکر ما را خدمت ایشان ابلاغ فرمایید. کوتاه مدت بودن جشنواره برای ما این فرصت را فراهم نیاورد تا با سایر همکارانمان در شهرهای دیگر تعاملی داشته باشیم. اما در خصوص طرح یا پیشنهاد باید عرض کنم اگر اهداف جشنواره به خوبی تفهیم می‌شد و در آن به ارایه مقاله و آموزشی خاص پرداخته می‌شد به نظرم پربارتر می‌نمود. ولو این که افراد کمتری را دعوت می‌کردید. امیدوارم از انتقادات صریح بنده ملالی به خاطرتان راه نیابد اگر هرگونه هم فکری و هم کاری هم لازم باشد بنده با جان و دل در خدمتگزاری آماده هستم. توفیق هر چه بیشتر شما گرامیان را از خدای منان خواستارم.

سفر

سفرنامه شیراز: مصاحبه با پیشکسوتان آموزش نابینایان و ناشنوایان
محمد نوری

شیراز در تحولات جامعه و فرهنگ معلولین، به ویژه در مورد نابینایان و ناشنوایان نقش داشته است. برای بررسی این نقش، روزهای پنج‌شنبه و جمعه 6 و 7 اسفندماه 94 چند نفر از هیات مدیره دفتر فرهنگ معلولین به شیراز رفتیم و با چندتن از نخبگان جامعه نابینایی به گفت‌وگو نشستیم نیز از مراکز قدیمی بازدید نمودیم.
آقای محمدحسن وجدانی‌نژاد زحمت کشیده و جلسه‌هایی با آقایان معطری و قشقایی و سعادت را هماهنگ کرد. برنامه‌ریزی شد صبح پنج‌شنبه، خدمت آقای معطری؛ بعدازظهر پنج‌شنبه، خدمت آقای سعادت؛ صبح جمعه خدمت آقای قشقایی باشیم. بعدازظهر جمعه و نیز شب‌ها به مراکز و اماکن سر بزنیم.
مراکزی که در برنامه این سفر بود عبارت بودند از: در رأس همه اینها حافظیه و مزار شریف سعدی است. این دو تن نکات و نوشته‌های زیبایی درباره معلولان دارند و بر فرهنگ این قشر مؤثر بوده‌اند. پس از آن بازدید از نخستین جاهایی که تعلیم و تربیت نابینایی از آنجاها شروع شد، یعنی کلیسای شمعون و مدرسه شوریده است.
چند شخصیت و جای دیگر در نظر داشتیم و قرار شد در صورت فرصت داشتن، اقدام شود: مدرسه و خانه جبار باغچه‌بان بین سال‌های 1307 تا 1312 به عنوان نخستین مدرسه فعال در زمینه ناشنوایان؛ بر خود فرض می‌دانستم خدمت آقای شایسته‌نیا برسم و حداقل دست مریزاد و دست درد نکن به ایشان بگوییم چون در چند دهه اخیر ایشان در شیراز محوریت داشته و مرکز توانگران را برای نابینایان راه‌اندازی کرده است؛ ملاقات با نوادگان مرحوم شوریده که به نام فصیحی مشهور هستند؛ بازدید از مراکز فعال در عرصه‌های نابینایی، ناشنوایی، معلولیت ذهنی و حرکتی همه اینها در طرح بود. اما اولویت نخست گفت‌وگو با آقایان معطری، سعادت و قشقایی در برنامه پیش‌بینی شده بود. یک روز قبل خدمت حاج آقا شهرستانی رسیدم و برای این سفر کسب اجازه کردم و توصیه‌هایی داشتند که مراعات شد.
شروع سفر و مصاحبه‏ها
من (محمد نوری) شب پنج‌شنبه ساعت نه شب در پلیس راه و عوارضی اتوبان قم و تهران سوار اتوبوس شدم و ساعت هشت و نیم روز پنج‌شنبه به شیراز رسیدم. آقای حسین روحانی صدر بلیط هواپیمای آسمان برای ساعت 7 صبح پنج‌شنبه داشت و قرار بود نهایتاً ساعت نه صبح برنامه‌ها شروع شود. متأسفانه هواپیما با دو ساعت تأخیر و بالاخره ساعت یازده‌ آقای روحانی به ما ملحق شد و به طرف خانه آقای معطری رفتیم. حدود چهار ساعت با ایشان مصاحبه انجام شد.
محل مصاحبه با آقای «عبدالله معطری» در خانه خودش در خیابان وصال شمالی کوچه 11 بود. این خانه پدری و اجدادی ایشان بوده، هفتصد متر مربع مساحت دارد. دارای حیاط مشجر بسیار زیبا، با حوض بزرگ با ماهی‌های رنگارنگ است. اتاق‌ها به حیاط پنجره دارد و مثل دیگر ساختمان‌های قدیمی، همه اتاق‌ها، آشپزخانه در دالانی قرار دارد که از در خانه تا حیاط امتداد دارد.
عکس‌هایی از در خانه و نمای ساختمان و حیاط این خانه با اجازه آقای معطری گرفته شد که در ادامه تقدیم می‌شود.
پدر و جد پدری آقای معطری از مشاهیر و ملک‌داران شیراز بوده‌اند و مردم بی‌بضاعت همواره از مواهب و رسیدگی‌های این خانواده برخوردار بوده‌اند. خود آقای معطری به دلیل نابینایی یا هر دلیل دیگر ازدواج نکرده و این خانه و دیگر ثروتش که قابل توجه هم هست، وقف تعلیم و تربیت و رفاه نابینایان نموده است.
عبدالله معطری فرزند حبیب‌الله در بیست و نهم بهمن ماه سال 1391در اداره کل اوقاف و امور خیریه استان فارس وقف نامه‏ای ثبت کرده است. این وقف شامل 500 هزار دلار پول نقد که به صورت سپرده برابر گواهی دایره ارزی بانک ملی شعبه کوثر شیراز است که سود حاصله از این حساب تا ابد برای نابینایان مستحق و مستمند با اولویت و تقدم افراد اناث مقیم شهر شیراز سپس استان فارس و در مراحل بعدی در صورت موجودی در سطح ایران اسلامی وقف شد. در نیت این واقف سود حاصله از این سپرده پس از کسر مخارج ضروری حفظ عین و منافع موقوفه و حق‌التولیه ماهانه برای هر یک از نابینایان مبلغی معادل سه کیلو گوشت گوسفند به افراد نابینا با این اوصاف تعلق می‌گیرد. شناسایی نابینایان محروم طبق وقف‌نامه به گواهی تشخیص مرکز چشم پزشکی محل است. معطری در وقفنامه قید کرده است در صورتی که هدایایی در قرعه‌کشی حساب قرض‌الحسنه شماره حساب وقف شده تعلق گیرد واریز سود سپرده حساب و در راستای اجرای نیت واقف هزینه می‌شود.
طبق وقفنامه آقای معطری خود تولیت موقوفه را تا زمانی که در قید حیات است متقبل شده و پس از وفات تولیت را به وکیل خود بهرام فاضلی ساکن شیراز سپرده است.
در بعضی از کشورها از جمله کویت و امارات و بعضی از کشورهای اروپایی، نیز اشخاصی با اختصاص ثروت اندکی به امور معلولین توانستند گام‌های بلندی بردارند و بسیاری از مشکلات معلولین را با همین ثروت اندک مرتفع نمایند. امید است جناب آقای معطری هم توانسته باشند با تدبیر علمی و با کمک کارشناسان، این ثروت را به منبعی برای رفع مشکلات نابینایان تبدیل کرده؛ آن هم برای ده‌ها و صدها سال. البته در این‌باره ما چیزی نمی‌دانیم و در گفت‌وگو با ایشان هم به این موضوع ورود نکردیم.
تمامی گفت‌وگو با آقای معطری درباره آغاز تعلیم و تربیت نابینایان در شیراز و تحولات آن تاکنون است. ایشان تاکنون این نکات را نگفته بودند و جایی چاپ نشده است، حتی زندگی‌نامه و خاطرات ایشان جایی منتشر نشده است. البته قصور از نهادهای آموزشی مثل اداره آموزش و پرورش و سازمان استثنایی و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی و حتی تشکل‌های مردمی است که از این گوهرهای ناب غفلت کرده‌اند. با توجه به اینکه آقای معطری نخستین کسی است که آموزش نابینایان و یاد دادن سواد را به آنها در شیراز آغاز کرد و نخستین مدرسه نابینایان را در شیراز دایر نمود، اقدامات و فعالیت‌های او بسیار مهم و اساسی است. با اینکه ایشان بیش از نود سال دارد. خوشبختانه حوادث و خاطرات را به خوبی به یاد دارد و بیانشان بسیار عالی است. البته خود آقای معطری تدبیری اندیشیده بود و دو تن از شاگردانش را هم به جلسه مصاحبه دعوت کرده بود که احیاناً اگر چیزی را یادشان رفت آنها تذکر دهند. از این‌رو آقای اسدی نابینای مطلق حضور داشت و فرد دیگری به نام آقای فاضلی فرزند خاندان فاضلی معروف حضور داشت البته آقای فاضلی معلولیت نداشته فقط نزد آقای معطری معارف و دانش آموخته است.
جمع‌بندی اینکه آقای معطری گل با طراوت، درخت سرسبز و تناور با ثمرات و نتایج فراوان، انسانی با اخلاق، با کرامت، نیکوکار و دارای دیگر محاسن اخلاقی است که نه فقط در شیراز مثل و مانندی ندارد بلکه در تمامی ایران، چون او را سراغ نداریم. کسی است که قطعاً مورخین آینده به او خواهند پرداخت و او را معرفی خواهند کرد؛ روزگاری مردم متوجه خواهند شد که یکی از نوادر و مشاهیر تاریخ ایران در کنارشان بوده ولی نسبت به او بی‌وفایی کرده‌اند.
سخنان او بوی خدمت، عزت و کرامت می‌دهد، ذره‌ای غش و ریا در کارش نیست، سرافرازی و بلند طبعی و استغنای ذاتی او تا حدی بود که یک جعبه سوهان که حاج آقا شهرستانی به رسم هدیه اهدا کرده بودند، نمی‌پذیرفت ولی وقتی می‌خواستیم ایشان را ترک کنیم، به همه ما هدایایی گران قیمت اهداء فرمودند.
آنچنان در سخنان ایشان محو شده بودیم که گذشت سه و چهار ساعت را نفهمیدیم با اینکه ظهر بود و گرسنگی داشتیم و شب را نخوابیده و در اتوبوس بودم. دلم می‌خواست ده‌ها و صدها ساعت دیگر به حرف‌های او گوش بسپارم.
مردم شیراز که به خونگرمی و انسانیت معروف‌اند تعجب می‌کنم چرا تاکنون از ایشان غفلت کرده‌اند. مسئولین استانی و محلی مثل استاندار، شهردار، رؤسای ادارات می‌توانند این گوهر را در سطح جهان مطرح کنند و به عنوان یکی از افتخارات شیراز از او تمبر یادبود، کتاب، فیلم، برنامه تلویزیونی و ده‌ها تدبیر دیگر داشته باشند.
ارزش معنوی او کمتر از سعدی و حافظ و خواجوی کرمانی و دیگر مشاهیر پیشین شیراز نیست. چرا فقط به گذشتگان می‌پردازیم و روحیه مرده‌پرستی ما را از پرداختن به شخصیت‌های حیّ بازداشته است.
نابینایان شیراز مدیون ایشان هستند و باید به روش‌های مختلف از خدمات و زحمات این مرد بزرگ تشکر نمایند؛ برای نمونه یک تقدیرنامه با امضاء همه یا اکثر نابینایان آماده و منتشر کنند. یا جلسه تکریمی برای ایشان برپا نمایند یا مدرسه و خیابانی به اسم ایشان باشد.
از نظر روحیه، دلسوزی برای نابینایان، تلاش، صبوری و طبع بلند داشتن بسیار شبیه جبار باغچه‌بان مؤسس و بنیانگذار جامعه و فرهنگ ناشنوایان در ایران است.
متن گفت‌وگو با ایشان را به زودی منتشر می‌کنیم و معلوم خواهد شد، چه خدمات و فعالیت‌هایی داشته است.
در جلسه گفت‌وگو با آقای معطری، آقایان اسدی نابینا، محمدحسن وجدانی‌نژاد، حسین روحانی صدر، محمد نوری و آقای فاضلی حضور داشتند.
بعد از خانه آقای معطری در راه بازگشت به سراغ کلیسای شمعون رفتیم، کلیسایی که نابینایان برای اولین بار در آنجا تحصیل را شروع کردند. این کلیسا در خیابان وصال کوچه کنار بیمارستان مسلمین واقع است البته از طرف خیابان زند هم راه دارد. باغ بزرگی است ولی داخل آن نتوانستیم برویم. روبروی کلیسای شمعون کنیسه یهودیان قرار دارد.
لازم به ذکر است مسیحیان در اصفهان و شیراز بیمارستان‌های بزرگی تأسیس کرده بودند. بیمارستان اصفهان به نام عیسی بن مریم و بیمارستان شیراز به نام مرسلین و اکنون به نام مسلمین است.
ساعت سه به هتل ارم بازگشتیم. ساعت 5 بعد از ظهر با آقای «اصغر سعادت» از متولیان و خادمان امور نابینایان شیراز قرار داشتیم. او نخستین مدیر مدرسه شوریده شیرازی به عنوان اولین مدرسه نابینایان می‌باشد.
اما متأسفانه ایشان تشریف نیاوردند. احتمالاً کهولت سن و نامرادی‌هایی که با بالا رفتن سن حادث می‌گردد، مانع این دیدار شده است. بنده به عنوان مدیر دفتر فرهنگ معلولین، آقای حسین روحانی صدر به عنوان پژوهشگر برجسته حوزه نابینایان و آقای محمدحسن وجدانی‏نژاد به عنوان معلم و دبیر کوشای مدارس نابینایی علاقه و محبت ویژه به ایشان داریم. با اینکه ایشان را ندیده‌ام ولی می‌خواستیم در ملاقات با ایشان بر دستانشان بوسه زنیم و ابلاغ تحیات کرده و از زحماتشان تشکر نماییم. امید است در فرصت‌های آتی ملاقاتی داشته باشیم و گزارشی از زحمات ایشان حداقل برای نسل‌های آینده عرضه کنیم.
کسانی که فعالیت اجتماعی داشته و در عرصه‌های اجتماعی فعال بوده‌اند، لزوماً باید تجارب خود را منعکس کنند. اگر چنین نشود، دیگران باید از صفر شروع کنند و هزینه‌های بسیار مصروف تکرار تجارب می‌شود. اما با انتقال تجارب، دیگران و آیندگان اقداماتشان را مبتنی بر این تجارب بنا می‌کنند.
از این‌رو جناب آقای سعادت اگر اقدامات و فعالیت خود را برای دیگران گزارش کند، در راستای خدمات گذشته، خدمات دیگری هم انجام داده است. نیز فعالیت‌های خود را در تاریخ ثبت خواهد نمود. البته برخی موضوعات به نظر ایشان شاید پیش پا افتاده و کم ارزش باشد، ولی از نگاه مورخین و کارشناسان بسیار مهم و سازنده است. پس از لغو ملاقات با آقای سعادت، عازم حافظیه شدیم. اما در راه خبر دادند که نوادگان مرحوم شوریده به نام فصیحی در یکی از خیابان‌ها مغازه عطاری دارند. به سراغ ایشان رفتیم ولی مغازه‌ها تعطیل بود و گفته شد بعدازظهر پنج‌شنبه‌ها تشریف نمی‌آورند.
همانجا یوخه پزی مشهوری بود. تا حالا طرز پخت و تهیه یوخه شیرازی را ندیده بودم. یوخه در اصل واژه ترکی است (بر اساس اظهارنظر دهخدا) و همان تاک یا رقاقه است. یعنی در فرهنگ کردی به آن کاک می‌گویند و عرب‌ها و در حله سوریه به آن رقاقه و کعک می‌گویند. ولی در شیراز آن را یوخه می‌نامند. البته یوخه شیراز خوش طعم‌تر از کاک یا رقاقه است. روش تهیه آن اینگونه است که با آرد گندم و کمی روغن و شکر خمیری تهیه می‌کنند پس از چونه‏گیری، آن را آنقدر پهن می‌کنند تا نازک می‌شود، یعنی یک قرص نان گرد با قطر حدود هفتاد سانتیمتر و ضخامت یک دهم میلی‌متر و آن را مثل پارچه تا می‌زنند. سپس برش می‌دهند و در تنور (فِر) می‌گذارند.
به حافظیه رفتیم پله زیاد دارد و آقای وجدانی کودک و کالسکه داشت همچنین از نظر بینایی مخصوصاً در شب و خاصه در بالا رفتن از پله مشکل جدی داشت. لازم به ذکر است آقای وجدانی خانم خادمه‌ای داشت به نام مهرانگیز حسن شاهی که مدیر چند مدرسه نابینایی، استاد خط بریل، مدیر چند دبیرستان و دلسوز این قشر بود و سال 1393 به رحمت خدا رفت.
بالاخره حافظ را دیدیم و فاتحه خواندیم، یک رخداد جالب اینکه درویشی در حافظیه بود که گره‌گشا و زبر و زرنگ بود. برخلاف دراویش که جایی می‌نشیند و کمتر جنب‌وجوش دارند ولی این درویش جمعی را می‌دید می‌دوید و در عکاسی کمکشان می‌کرد، برای جمع دیگر غزلی از حافظ می‌خواند آن هم با صدای دلنشین و قرائت زیبا، برای گروه دیگر توضیح می‌داد، می‌دوید بالا و کنار مقبره حافظ با صدای رسا و سماع گونه غزل می‌خواند، خلاصه عصای دست همه بود.
زیر نظرش گرفتم آیا پول می‌گیرد و انگیزه‌اش چیست؟ دیدم حتی کمک هم می‌کند؛ نذر کرده بود که در کنار حافظ به زائرانش کمک کند و آنها را راهنمایی نماید. پدیده‌ای جدید بود و تاکنون ندیده بودم. به ویژه اینکه در حرم ائمه(ع) و امامزادگان هرکس حتی قرآن و زیارت می‌خواند، طمع دریافت مبلغی دارد.
پس از حافظ به مزار سعدی در محله سعدیه رفتیم. روبروی آرامگاه سعدی مغازه‌ای بود که نوشته بود بستنی و فالوده سنتی شیراز، توجه همه جلب شد، رفتیم فالوده شیراز و مخلوط خوردیم. سر مزار سعدی متوجه شدیم مقبره شوریده هم همین جا است. به نگهبان گفتیم، گفت در اتاقی در انتهای سالن است ولی در اتاق بسته و کلید آن نزد نوادگان شوریده است. بالاخره امکان رؤیت مقبره شوریده پیدا نشد.
اگر بخواهیم همه جاهای مرتبط به معلولین را در شیراز سر بزنیم حداقل ده روز وقت نیاز است. و باید در زمان مناسب سفر دیگری به شیراز داشته باشیم. کنار مزار سعدی، حوض ماهی را دیدیم، چشمه‌ای است که گفته می‌شود ماهی‌های زیبایی دارد ولی ما ماهی ندیدیم. مردم جهت باز شدن بخت و رفع حوائج سکه‌ می‌اندازند.
در مسیر بازگشت به هتل، به سراغ میدان کلبه و دیدن اولین مدرسه نابینایان شیراز یعنی مدرسه شوریده رفتیم. این مدرسه را آقای معطری بنیان‌گذاری کرده است. شب بود و در مدرسه بسته بود. مدرسه دقیقاً در میدان کلبه واقع است چند جمله از خود شوریده روی در و دیوار مدرسه نوشته بودند که عکس‌برداری شد. پس از آن به هتل آمدیم. در مسیر مسجد رسول اکرم(ص) را دیدم که اختصاص به اهل سنت دارد.
صبح جمعه اول وقت به شاهچراغ، برادر امام رضا(ع) به نام احمد بن موسی رفتیم. سر چهار راه مشیر، آش فروشی هست، صبحانه آش سبزی و حلیم بادمجان گرفتیم و با آقای روحانی تناول کردیم.
پس از تناول صبحانه به حرم مشرف شدیم. آقای روحانی درخواست زیارت‌نامه و قرآن بریل کرد، خادم گفت نداریم. تعجب برانگیز بود. مگر نابیناها نمی‌آیند و مگر زیارت‌نامه نمی‌خوانند. به آقای روحانی گفتم اگر مؤسسات نابینایان خوب کار می‌کردند حتماً در حرم زیارت‌نامه و قرآن بریل هم بود. با پی‌گیری‌های دفتر فرهنگ معلولین، در حرم حضرت معصومه(س) در قم یک کتابخانه برای معلولین احداث شد. انواع کتب بریل و گویا و دیگر آثار دفتر را در اختیار نابینایان و دیگر اقشار دارای معلولیت می‌گذارند.
به هر حال نماز خواندیم و زیارت کردیم. خادم گفت سفره پهن است. سر سفره رفتیم، حلیم بادمجان و نان بود. حرم را بسیار توسعه داده‌اند و ساخت و ساز فراوان هست. اما بچه‌ای دیدم که آدامس می‌فروخت. دست و صورتش کثیف، لباس کثیف و مندرس، گفتم مدرسه نمی‌روی، گفت نه، پدر ندارم و خرج خانواده را می‌دهم. آن ساخت و سازها با اینگونه عقب‌ماندگی ما تناسب ندارد. تولیت می‌تواند بخشی از مخارج توسعه حرم را در رسیدگی به این کودکان مصرف کند.
وقتی به هتل آمدیم، مهمانان هم آمدند. آقای دکتر قشقایی که نابینای مطلق است همراه با آقای وجدانی تشریف آوردند و مصاحبه درباره آموزش، فرهنگ نابینایان و آسیب‌شناسی آغاز شد و تا ظهر طول کشید. متن آن به زودی آماده و منتشر می‌شود.
آقای دکتر قشقایی انسان خود ساخته و دلسوز است. او شاگردان بسیاری را تربیت کرده و در دانشگاه فسا چند سمت دارد.
قرار شد پس از هماهنگی توسط آقای وجدانی، دقایقی به ملاقات یکی از روحانیون مشهور شیراز برویم ولی گوشی ایشان پاسخ نداد و منصرف شدیم. سپس قرار شد ساعت دو به سراغ خانه زینت الملوک و خانه شوریده برویم. به سراغ خانه شوریده در بافت سنتی شیراز رفتیم ولی پیدا نشد. اما من باید ساعت 3 فرودگاه باشم، لذا به سرعت به فرودگاه آمدم.
این سفر در خدمت آقای روحانی صدر بودم و ایشان را انسان نازنین و دارای محاسن اخلاقی خوب یافتم یعنی قبلاً او را می‌شناختم و در این سفر بیشتر او را شناختم. گفته می‌شود می‌خواهی کسی را بشناسی با او سفر کن.
دقیقاً ساعت نه شب به قم رسیدم یعنی همان ساعتی که به شیراز رفتم، از این‌رو سفری 48 ساعته و پربار بود.

1 پاسخ
  1. محمد حسن وخداني نژاد شيرازي
    محمد حسن وخداني نژاد شيرازي گفته:

    از تلاشهاي صادقانه جناب آقاي محمد نوري در ارتقاء سطح دانش اجتماع و از نوانديشي ايشان كه در اين زمينه منحصر به فرد است سپاسگزارم و در بين نظريات سركار خانم فريبا عليزاده كه نظرات گرانقيمتي را در زمينه آموزش و پرورش نابينايان عرضه داشتند نهايت تقدير را به عمل مي آورم البته ديگر عزيزاني كه نامشان در اين فهرست بو د و بنده قادر به نوشتن نام آنها نيستم هم كمال سپاسگزاري را دارم و بايد عرض كنم كه افرادي مانندجناب آقاي عبد الله معطري كه مبلغ قابل توجه 500.000 دلار را براي صرف در زمينه نابينايان به صورت وقف سرمايه گذاري مي نمايند؛ لازم است در رسانه هاي گروهي قدر ذاني شود تا فرهنگ وقف در بين افراد جامعه رشد كند و حتي هدفدار شود كه اين فرهنگ در اختيار رشد جامعه فرهنگي و توجه نابينايان به آموزش هاي دانشگاهي ميل پيدا كند. با تقديم احترام، و وجداني

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *