کتاب و کتابخانه

توان ‏‏نامه
فصلنامه مطالعاتی و اطلاع ‏رسانی ویژه معلولیت و توانمندسازی
Quarterly of Studies and Information Specially Disabled and Empowerment

شماره 2-3، پاییز و زمستان 1394
(ویژه پیشگیری/ Special Issue for Prevention of Disabilities)
دریافت کامل مجله: PDF، 8 MB

ضرورت حمایت وزارت ارشاد از نویسندگان معلول و چاپ آثار آنها
این نشست با حضور محمد کمالی استاد دانشگاه علوم پزشکی، محمد براتی سده روانشناس، رسول معینی مدیرعامل انجمن باور، محسن غفوریان معاون سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور و ترانه میلادی دوشنبه 21 اردیبهشت ماه در سرای اهل قلم برگزار شد.
رسول معینی در ابتدای این نشست با اشاره به اینکه ما از سه نظر می‌توانیم به ارتباطات کتاب با شهروندان با نیازهای ویژه بنگریم، گفت: منظر اول دسترسی شهروندانی است که با توجه به شرایط خاص خود به اشکال متفاوتی می‌توانند به کتاب دسترسی داشته باشند. این کتاب‌ها می‌تواند گویا، بریل و انواع دیگر آثار برای این گروه از افراد باشد.
از منظر دیگر باید به حمایت از نویسندگان معلول توجه شود و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شرایطی را برای حمایت از آنها فراهم کند. منظر سوم بازتابی است که از معلولیت از سوی جامعه به این افراد می‌شود. اینکه آیا تصویر ترحم‌انگیز یا نگاهی درست به افراد معلول می‌شود یا خیر؟
محسن غفوریان در ادامه این نشست اظهار کرد: سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور هفت گروه کودک و دانش‌آموز را با نیازهای ویژه تحت پوشش دارد. این کودکان تفاوت‌های فردی در حس‌های بینایی و شنوایی، اختلالات ذهنی، مشکلات یادگیری و چند معلولیتی را دارا هستند. بنابراین لازم است برای آموزش این گروه از افراد اولین قدم را برای تهیه کتاب درسی به شکل مناسب برداریم.
اگر ما خواندن کتاب را حق هرکس در جامعه بدانیم لازم است تا متولیان جامعه شرایط بهره‌مندی این افراد را برای مطالعه آماده و برنامه‌ریزی کنند. باید توانمندی و خلاقیت‌های این افراد با ابزاری همچون کتاب شناسایی و پرورش داده شود.
ترانه میلادی دیگر سخنران این نشست بود. وی با بیان اینکه آماده سازی گرفتن مجوز برای چاپ کتاب برای افراد معلول نیاز به حمایت دارد گفت: ما برای نگارش کتاب در ابتدا باید اولویت‌هایمان را مشخص کنیم اینکه کتاب را برای کودکان با نیازهای ویژه تولید کنیم یا کتابی که جامعه را آماده پذیرش اینگونه کودکان می‌کند که به نظر من لزوم کتابی که اذهان عمومی افراد را برای پذیرش کودکان آماده می‌کند، بیشتر احساس می‌شود.
مؤلفان دارای معلولیت در مواجهه با ناشران با دو نگاه ترحم و دلسوزی و از سویی دیگر با نگاه حرفه‌ای به کتاب تولیدشده‌ای که ارزش چاپ را داراست روبرو می‌شوند. لازم است سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، بهزیستی و دیگر نهادها حمایت مالی برای توانمند شدن این افراد در مقابل هزینه‌های زیاد نشر کتاب انجام دهند.
می‌توانیم کتاب‌هایی با موضوع معلولیت در مدارس کشور توزیع کنیم تا دانش‌آموزان آماده پذیرش کودکان معلول در مدارس برای ادامه تحصیل شوند. زیرا فرزندان ما شناختِ محدودیت‌ها را نیاموخته‌اند و باید سازمان آموزش و پرورش استثنایی در این زمینه اقدامات لازم را انجام دهند.
محمد براتی دیگر کارشناس این نشست اظهار کرد: ناشران با توجه به وضعیت موجود تمایلی به چاپ کتاب در زمینه افراد با نیازهای خاص و ویژه را ندارند. ما نتوانسته‌ایم نیازهای این افراد و والدینشان را فراهم کنیم. ضمن اینکه آگاهی کافی به جامعه درباره این گروه از هم‌وطنانمان هم نداده‌ایم.
وی به جمعیت سالمندان کشور اشاره کرد و گفت: قصه سالمندان ما هم قصه پرغصه‌ای است همانطور که جامعه ما پیش به سوی سالمندی می‌رود متأسفانه کتاب روانشناسی با موضوع سالمند تألیف نشده و در این موضوع تنها می‌توان از یک کتاب ترجمه نام برد که سازگاری با سالمند را بیان می‌کند.
نویسندگان ما نمی‌دانند چگونه برای مردم و با زبان آنها بنویسند؛ با وجود این، وضعیت ناامیدکننده نیست اما می‌تواند بهتر از این باشد و برای بهبود این وضعیت بهتر است وزارت ارشاد حق کپی رایت را برای افراد معلول قائل شود.
محمد کمالی آخرین سخنران این نشست بود. وی با اشاره به اینکه از سال 1980 تعریف از واژه معلول تغییر پیدا کرد، گفت: تا قبل از این معلول به شخصی که توانایی اشتغال و حمایت از خود را ندارد اطلاق می‌شد اما از سال 1981 که به سال جهانی معلولین نامگذاری شد تحول بزرگی رخ داد تا اینکه در نهایت کنوانسیون حقوق معلولان در سال 2006 به تصویب رسید. مبنای این تغییرات مساوی سازی فرصت‌ها برای معلولان بود که توانست تأثیرات خود را در حوزه توانبخشی بگذارد.
نشر در حوزه افراد با نیازهای ویژه نیاز به حمایت دارد و سازمان بهزیستی و آموزش و پرورش استثنایی کشور در این زمینه فعالیت لازم را انجام دهد. همچنین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید از نویسندگان معلول و چاپ آثار آنها حمایت لازم را مبذول دارد.
بیست و هشتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران با شعار «خواندن، گفتگو با جهان» از تاریخ 16 تا 26 اردیبهشت ماه در مصلی بزرگ امام خمینی برگزار می‌شود .
***
تولید و ارسال دومین بسته کتاب بریل به کتابخانه‌های سراسر کشور‎
امیرعطاءاله جباری مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان قم از بخش نابینایان کتابخانه عمومی آیت الله خامنه‌ای سه‌شنبه 4 اسفند 94 بازدید به عمل آورد.
ایشان در این بازدید از خدمات و زحمات روشندلان و کتابداران در به پایان رساندن کتب بریل تشکر و قدردانی نموده و اظهار داشتند: «کار بزرگ شما علاوه بر پاداش دنیوی اجر اخروی را نیز به همراه دارد و پاداش آن در پیشگاه خداوند متعال محفوظ است.»
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی چاپ کتب بریل را گامی مؤثر در راستای توزیع عادلانه کتاب و گسترش مطالعه مفید دانست و افزود: این عزیزان با وجود توانایی‌ها و استعدادهای درخشانی که دارند متأسفانه از داشتن برخی کتب محروم هستند.
خوشبختانه با حمایت‌های نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و دبیر کل محترم و تلاش همکاران ما در این بخش، فرصت خوبی برای روشندلان عزیز در سراسر کشور فراهم شده تا بتوانند همانند دیگر اقشار جامعه در زمینه‌های مختلف علمی، فرهنگی،ادبی و مذهبی و… خوش بدرخشند.
جباری در پایان این حرکت عظیم را شروعی برای راه‌اندازی نهضت کتابخوانی در جامعه برای عموم مردم به ویژه افراد خاص دانست و گفت: نابینایان نیز همچون دیگر آحاد ملت باید از لذت خواندن کتاب بهره‌مند شوند و نهادینه ساختن مطالعه در کشور از وظایف کتابخانه‌های عمومی و کتابداران به عنوان مشاوران امین است.
حسن عبدلی نیز ضمن تشکر از حمایت‌های مدیرکل کتابخانه‌های عمومی توضیحاتی را در رابطه با چگونگی روند مراحل تولید و اتمام آن ارائه داد.
گفتنی است کار بسته بندی کتب بریل هم به اتمام رسیده و آماده ارسال به تمامی استان‌های سراسر کشور می‌باشد.
کتابخانه‌ آیت‌ الله خامنه‌ای واقع در خیابان شهید لواسانی (ساحلی) یکی از بزرگ‌ترین و مجهزترین کتابخانه‌های عمومی ایران در استان قم، شامل بخش‌های متنوع و مجهزی است که در تمام روزهای هفته، به اعضای خود خدمات ارایه‌ می‌دهد و افراد نابینا و کم‌بینا نیز بخشی از اعضای این کتابخانه هستند.
«حسن عبدلی» فوق‌دیپلم امور اداری و مدیر بخش نابینایان این کتابخانه که به همراه «طیبه عبدلی» کارشناس‌ارشد ادبیات و کتابدار بخش نابینایان به انجام این مهم مشغول است در توضیح روند تولید کتب بریل می‌گوید اسامی کتاب‌ها پس از استعلام از نهاد کتابخانه‌ها جهت تائید محتوای کتب در اختیار بخش نابینایان قرار می‌گیرد و فعالیت اولیه جهت به دست آوردن فایل‌های ورد کتاب‌ها از همین زمان شروع می‌شود.
عده‌ای از ناشرین و حتی بخشی از نویسندگان با سخاوت و پیگیری جهت انجام این امر پسندیده نهایت همکاری را در ارسال فایل‌های ورد کتب انجام داده و این امکان را برای بخش فراهم می‌کنند تا پروسه تولید کتب بریل سرعت بیشتری پیدا کند. در مواردی که فایل‌ها در دسترس نباشد اصل کتاب تهیه شده و توسط دوستان و همکاران افتخاری بخش به ورد تبدیل می‌گردد.
پس از تهیه فایل‌ها، فعالیت خانم عبدلی به صورت مستقیم آغاز می‌شود. و پس از تصحیح فایل‌ها به دست آقای عبدلی رسیده و چاپ کتاب آغاز می‌گردد. فایل بریل پرینت گرفته شده، طرح جلد سفارش داده می‌شود و کتاب‌ها به سه شکل گالینگور، فنری و شومیز تهیه گردیده و پس از رونمایی در قفسه‌های بخش نابینایان جهت بهره‌مندی کلیه اعضا قرار می‌گیرد.
برای تبدیل 115 عنوان کتاب بینایی به بریل فعالان بخش نابینایان قم یک دوره پرفشار و پرکار را پشت سر گذارند و با تمام این فراز و نشیب‌ها نتیجه زیبا و قابل قبولی را به دست آوردند. امروز که قرار است با حمایت نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و شخص آقای مختارپور تولید، چاپ و ارسال این کتب به سراسر کشور صورت بگیرد، بخش نابینایان کتابخانه آیت الله خامنه‌ای قم برای تسریع در روند تولید، پیشرفت در این زمینه و بالابردن کیفیت و کمیت کار خود از ناشران و نویسندگان کل کشور دعوت به همکاری در این کار خداپسندانه کرده و چشم انتظار یاری این دوستان است تا بتواند از طریق تبدیل کتب بینایی به بریل امکان پیشرفت و تعالی علمی را برای فرزندان نابینای ایران زمین فراهم کند.
***
جای خالی آثار معلولیتی در سی و سومین کتاب سال ایران
سید حسین حائری
سی و سومین دوره کتاب سال ایران با حضور رئیس جمهور و بیست و سومین دوره جایزه جهانی کتاب سال در تالار وحدت در 18 بهمن ماه 1394 به پایان رسید و گزارش آن در سایت‌ها و خبرگزاری‌ها منتشر شد.
با مطالعه کتاب‌هایی که در معرض داوری بوده و آثاری که برگزیده شده و نیز سرفصل‌ها، اساساً مدیران، داوران و ناظران این دو رخداد در زمینه معلولیت و معلولان هیچ دغدغه و اندیشه‌ای ندارند و این موضوع کاملاً مغفول مانده است. پرسش این است که طی سی و سه سال آیا هیچ کتاب بریل، هیچ کتاب صوتی (در حوزه نابینایان)، هیچ کتابی به زبان اشاره (در حوزه ناشنوایی) و هیچ کتاب معمولی درباره مسائل معلولین در ایران منتشر نشده که مورد توجه قرار گیرد؟
اگر منصفانه نگاه کنیم در حوزه معلولین و معلولیت آثاری داشته‌ایم که از نظر ابتکاری بودن، نو بودن و سودمند بودن و ده‌ها شاخص دیگر بهتر از بسیاری از آثاری است که در سی و سه دوره به عنوان برگزیده اعلام شده است.
وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی جناب آقای دکتر علی جنتی، سید عباس صالحی معاون فرهنگی و دیگر دست اندرکاران، معلولین و تشکل‌های معلولین از شما حق دارند بپرسند:
هر یک از کلیات، هنر، فقه و اصول، زبان، فلسفه غرب، تاریخ و ادبیات که سرفصل هستند و آثار این حوزه‌ها را گزینش می‌کنید، چند درصد از مردم ایران را پوشش می‌دهند؟ کدامیک از اینها از جمعیت معلولین بیشتر است؟ بر اساس آمارهای جدید جمعیت معلولین حداقل 7 و حداکثر 12 میلیون نفر است.
آیا فقیهان و طلاب که به فقه مشغول هستند یا ادیبان و دانشجویان رشته ادبیات یا هنر بیشتر از معلولین هستند؟
اگر شما بفرمایید ملاک جمعیت نیست، پس ملاک و معیار چیست؟ آیا نشر آثار معتنابه و قابل توجه است؛ آیا فعالیت‌های فرهنگی و علمی است؛ آیا تعداد نخبگان و نیازهای آنان است؟ هر ملاکی در نظر بگیرید بالاخره معلولین هم سهمی دارند و لازم است برای آنان هم جایگاهی در نظر بگیرید.
اگر سری به کشورهای منطقه که دولت‌های ارتجاعی دارند بزنید خواهید دید، معلولین جایگاه برتر و تثبیت شده‌تر دارند و دولت‌ها و مدیران دولتی به این قشر احترام بیشتر می‌گذارند. قرآن کریم و روایات معصومین(ع) چه توصیه‌های عالی در این زمینه دارد، چرا از اینها هم غفلت شده است.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *