مشهد مقدس در تامین نیازهای گردشگران معلول با کاستی های جدی مواجه است

به یمن وجود پربرکت مرقد مطهرحضرت علی ابن موسی الرضا ( ع ) درمشهد مقدس , هرسال میلیونهانفراززائرین و مشتاقان حضرتش ازاقصی نقاط کشورو جهان برای زیارت و پابوسی به این کلان شهرمشرف می شوند . طبق آمارهای منتشره سالیانه حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون ازاین رهگذربه زیارت امام هشتم شیعیان جهان نایل می شوند و دراین میان حضور گردشگران مذهبی خارجی که درسال گذشته رقمی بالغ بردومیلیون و هشتصد هزارنفرراشامل گردیده اند و بیش ازنیمی ازگردشگران ورودی به کشوربه شمار می روند , ازدرجه اهمیت بالایی برای این شهرمذهبی برخورداراست . درمیان این خیل عظیم زائرین و گردشگران مذهبی گروه های بسیاری ازمعلولان و سالمندان اعم ازداخلی وخارجی , هرسال به شهرمشهد وارد می شوند که متاسفانه بامشکلات عدیده ای بلحاظ ساختاری و عدم پیش بینی و ایجاد زیرساخت های مورد نیازگردشگران معلول وسالمند مواجه اند , هرچند آماردقیقی ازتعداد گردشگران معلول و سالمند ورودی درسال به شهرمشهد دردست نیست , معذالک براساس برخی بررسی های میدانی و نمونه گیری های آماری بطورمتوسط حدود ۱۰% گردشگران ورودی به مشهد مقدس را گردشگران معلول وسالمند بامحدودیت های حرکتی متفاوت و نیازهای خاص تشکیل می دهند .
34256■ هتل ها و مراکزاقامتی
علیرغم اینکه مشهد به تنهایی بیش ازنیمی ازهتل ها و اقامت گاه های کشوررادرخود جای داده ولی متاسفانه کمترامکاناتی دراین محلهای اقامتی برای این قبیل گردشگران پیش بینی شده است , به جزچند هتل معدود , مابقی هتل ها و هتل آپارتمانهای شهرمشهد امکانات استقرار, پذیرایی و اسکان معلولان راپیش بینی نکرده اند . و دستگاه های نظارتی نیزدراین خصوص برخورد لازم را بعمل نیاورده اند!! برداشت عمومی نزد صاحبان واحدهای اقامتی این است که با ایجاد رمپ در ورودی برخی ازهتل ها و یانصب آسانسور , نیازهای اقامتی معلولان مرتفع شده است . درحالیکه این گونه تسهیلات کمترین و ابتدایی ترین مواردی است که درکشورهای مترقی دررابطه با گردشگران معلول وسالمند درمراکزاقامتی بکارگرفته شده است .
اطاق های ویژه مسافرین معلول وسالمند Room handicap ازجمله مواردی است که سالهاقبل درکشورهای پیشرفته موردتوجه قرارگرفته است . دراین اطاق ها کلیه نیازهای این قبیل افراد اعم ازابعاد مناسب درب ورودی حمام وسرویس بهداشتی , فضای لازم برای مانورصندلی چرخداردرسرویس وحمام , دستگیره های کمکی دراطراف سرویس بهداشتی و حمام , برای کمک به انتقال همراه باایمنی کاربردارای صندلی چرخدار, ارتفاع مناسب تخت , چیدمان صحیح مبلمان و تجهیزات دراطاق ها , دسترسی راحت به امکانات رفاهی ازقبیل کابینت و کمدهای لباس و … ارتفاع مناسب کلید وپریز وزنگ اخبارو … وایجاد امکان دسترسی راحت به آن و….. امکانات فراوان دیگرکه درحوصله این مقاله نیست , پیش بینی شده است . ضمن آنکه معلولان و سالمندان در دسترسی به سایرفضاهای عمومی ازقبیل رستوران , لابی , مرکزخرید , امکانات ورزشی وتفریحی و …. باهیچ مانعی مواجه نمی باشند .
■ وسایط حمل ونقل عمومی شهری
یکی دیگرازمشکلات گردشگران معلول وسالمند درشهرمقدس مشهد , نبود امکانات حمل ونقل مناسب سازی شده برای این قبییل افراد است , علیرغم اینکه بسیاری ازهتل ها و مراکز اقامتی از اتوبوس , مینی بوس , خودرو ون و سواری های بسیارو درمواقعی لوکس و مدرن درجابجایی گردشگران و زائرین بهره می برند ولی متاسفانه هیچ کدام ازاین خودروها قابلیت سرویس دهی به معلولین وافراددارای صندلی چرخدار راندارند . شبکه حمل ونقل عمومی شهرنیز دراین زمینه بسیارعقب مانده است . باوجود اینکه شهرمشهد حتی ازشهرهایی مانند تهران و اصفهان و شیراز هم بیشترنیازبه ایجاد سامانه حمل ونقل معلولین دارد , ولی متاسفانه مسئولین خدمات شهری و عمدتا”شهرداری مشهد که دراین زمینه وظیفه قانونی خدمت رسانی به شهروندان و زائرین وگردشگران معلول وسالمند رابعهده دارند ازاین رسالت خطیرخویش غافل شده اند . اگرسامانه حمل ونقل معلولین ۶۳۰۵ تهران با دراختیارداشتن حداکثر۱۰۰ دستگاه اتوبوس و ون وظیفه خدمت رسانی به معلولین وسالمندان کلان شهرتهران رابعهده دارد , درمشهد سامانه ای باچند برابرظرفیت فوق موردنیازاست تا بتواند جوابگوی نیازشهروندان معلول وسالمند و سایر زوار و گردشگران ازاین دست که رقم بسیاربالایی را هم دارند , باشد ضمن آنکه جدا ازاین سامانه باید تعدادی از تاکسی های سطح شهرو پایانه های مسافری نظیرفرودگاه , راه آهن و ترمینال اتوبوسهای بین شهری نیز باایجاد امکاناتی ازجمله صندلی چرخشی درقسمت جلو و کشنده وبالابرصندلی چرخداربر روی سقف خودرو ( بلحاظ اینکه اکثرخودروهای عمومی ازمنابع سوخت گازاستفاده می کنند و بدین ترتیب فضایی برای قراردادن صندلی چرخداردرصندوق عقب این خودروها وجود ندارد ) همراه با آموزش رانندگان این قبیل خودروهای عمومی به منظورنحوه برخورد وکمک به این قبیل مسافرین و شهروندان , دررفع این معضل بکارگرفته شوند . به نظرمیرسد حتی فردا هم برای ایجاد این سامانه خیلی دیراست و مسئولان استان دراین خصوص بایدهرچه سریعترچاره ای اساسی بیاندیشند .
■ تجهیزات و امکانات شهری
شهرمقدس مشهد علیرغم تلاش هایی که شهرداری مشهد درسال های اخیربه عمل آورده است ازنظر سرانه فضاهای قابل دسترسی شهری معلولان ازمعیارهای پایینی درمقایسه با شهرهای همطراز خود درکشورهای دیگربرخوردار است , بسیاری ازپیاده روهای شهربرای استفاده کاربران دارای صندلی چرخدارمناسب سازی نشده است , پل ها و گذرگاههای عابرپیاده فاقد ایمنی و استانداردهای موردنیازاین قبیل افراد است , دسترسی به بسیاری ازساختمانهای عمومی شهر اعم ازاداری , تجاری , فرهنگی , بانک ها و حتی اماکن مذهبی و مساجد, رستوران و واحد های پذیرایی شهربرای معلولان و راکبان صندلی چرخدارمیسرنیست , ازسرویس های بهداشتی استانداردمعلولین در سطح شهرخبری نیست , ازدستگاه های خودپرداز , تلفن عمومی , سیستم های کنترل چراغ راهنمایی برای معلولان و نابینایان اثری مشاهده نمی شود , مبلمان شهری وکف پوش شهری دربسیاری موارد نیازهای این قبیل افراد رانمی تواند پوشش دهد , دسترسی به بسیاری ازپارک ها , اماکن ورزشی , سینماها و سایرمحیط های فرهنگی مانند موزه ها , نمایشگاه ها و … امکان پذیر نیست و موارد بسیاری دیگر که پرداختن به آن ها مثنوی صد من کاغذ خواهدشد .
کلان شهرمقدس مشهد قراراست درسال ۲۰۱۷ به عنوان پایتخت معنوی جهان اسلام رسما”معرفی شود , هم چنین براساس برنامه های پنجم وششم توسعه این شهرباید پذیرای حداقل ۱۰ میلیون نفرگردشگرخارجی درسند چشم انداز توسعه اقتصادی واجتماعی افق ۱۴۰۴ باشد که درآمد ارزی حاصل ازورود این تعداد گردشگرخارجی ازمنابع مهمی است که اقتصاد کشورحساب ویژه ای برای آن بازکرده است , ازطرفی توریسم معلولان ازجمله شاخه های نوپای صنعت گردشگری درجهان است که درسال های اخیر توجه زیادی به گسترش این نوع گردشگری درکشورهای پیشرفته صورت گرفته است .
بابوجود آمدن بازارهایی با عنوان توریسم معلولین صدها شرکت و کمپانی صنعتی جهت تامین تجهیزات گردشگری معلولین در زمینه های هتل , رستوران , امکانات شهری, ایاب و ذهاب و وسایط نقلیه عمومی , تجهیزات سفرهای بین شهری اعم اززمینی , ریلی , دریایی و هوایی ابزار خاص گردشگری و … ظهور نمودند و این روند همچنان روبه رشد بوده و هرسال شاهد تبلور صنایع جدید دراین زمینه می باشیم .
براساس برخی آمارهای منتشره توسط سازمان جهانی جهانگردی UNWTO وموسسات وابسته به سازمان ملل متحد درخصوص توریسم معلولین , تنها در اروپا ازبین حدود ۸۰ میلیون نفر ساکنین معلول درکشورهای مختلف بیش از ۵۰ میلیون نفر درسال بین ۴ تا ۸ نوبت به سفرهای داخلی و خارجی می روند و به لحاظ استفاده ازتجهیزات و امکانات ویژه برای مسافرتشان رقمی بین ۳۰% تا ۲۰۰% بیشتر ازافراد سالم برای سفر هزینه می کنند و ازاین مسیر سالیانه رقمی بالغ بر ۱۵۰ میلیارد یورو برای اقتصاد گردشگری کشورهای اروپایی درآمد کسب می شود که ازبرخی بازارهای جهانی موجود نظیر گردشگری حلال و ….. افزون تراست .
درکشورهای توریست پذیر سطح خدمات عمومی مانند خودروهای انفرادی و جمعی شهری و بین شهری مترو , تراموا , منوریل , قطار و ….. امکانات مورد نیاز برای حضور معلولین وسالمندان در محیط های فرهنگی , تاریخی , تجاری , خدماتی و حتی مناطق طبیعی و کوهستانی و ساحل دریا و جزایر , درحد بسیار مطلوبی رشد کرده است .
■ اگر قراراست کلان شهرمشهد مقدس درافق ۱۴۰۴ به اهداف تعیین شده سند چشم انداز توسعه اقتصادی , اجتماعی در رابطه با جذب ۱۰ میلیون گردشگر خارجی و درآمد ارزی ازمحل توریسم ورودی دست یابد . باید در زمان حدود نه سال باقیمانده همگام با توجه به زیرساختهای اساسی و نیازهای گردشگری عمومی , درزمینه ایجاد شرایط برای گردشگران معلول و سالمند نیز اقدامات و برنامه های اساسی و زیربنایی طراحی و به مرحله اجراء درآید و سازمانهای ذیربط با اختصاص اعتبارات لازم به این بخش ازصنعت توریست و حمایت از سرمایه گذاران و ایده پردازان به این قسمت ازبازار گردشگری که اتفاقا” بسیار پرمنفعت و اقتصادی هم هست توجه جدی نمایند .
■ باید قبول کنیم درصد بالایی ازگردشگران جهانی که مشتاقانه تمایل سفر به ایران و به ویژه دیدار ازجاذبه های تاریخی , فرهنگی , مذهبی , طبیعی و …. مشهد مقدس رادارند گردشگرانی هستند که به علت موقعیت های جسمی , نیاز به امکانات و تجهیزات خاص دارند و در قبال ارزی که به این کلانشهر می آورند توقع فراهم بودن ساختارهای شهری درکلیه زمینه ها و ابزار وتجهیزات قابل دسترس که هم اکنون یکی ازشاخه های مهم توریسم درجهان به حساب می آید را دارند .
■ ضمن آنکه فراموش نکنیم بیش از ۱۷ میلیون نفرمعلولین وسالمندان ایرانی نیز همانند سایرگروههای اجتماعی تمایل به سفر وتفریح دراستان زرخیز خراسان رضوی وبالاخص کلان شهرمشهد را دارند و اکثر مواقع توان مالی لازم برای تامین هزینه های سفر , اقامت و لذت بردن از مواهب سفردراختیارشان هست , ولی متاسفانه بدلیل عدم برنامه ریزی و تامین زیرساخت هااز این حق طبیعی و اجتماعی که کمترین حقوق شهروندی است محروم مانده اند و این ضعف علاوه بر بی توجهی و نادیده گرفتن تمایلات انسانی و نیازهای روحی و معنوی این اکثریت خاموش , بازارهای اقتصادی و گردشگری استان را نیز ازدسترسی به درآمدهای هنگفت که قادر است اقتصاد هرمنطقه ایی را متحول نماید بی نصیب گذاشته است
■ ازاستاندارمحترم خراسان رضوی که شخصی فرهیخته و آشنا بامشکلات معلولان وجانبازان است انتظارداریم باتشکیل ستادی متشکل ازسازمانها و ارگانهای ذیربط ازجمله سازمان میراث فرهنگی , صنایع دستی و گردشگری , شهرداری مشهد , آستان قدس رضوی , سازمان حج وزیارت , فرمانداری مشهد , اداره کل راه وشهرسازی , ادراه کل صنعت , معدن وتجارت و سایرارگانهای مرتبط و نیزاستفاده ازموسسات مرتبط باتوریسم معلولین دراستان وکشور, ستادی رابرای پیگیری ورفع معضلات پیش روی صنعت گردشگری معلولان وسالمندان استان پایه گذاری نماید تا باارائه طرحها و برنامه های گسترده همگام باتوسعه زیرساخت های گردشگری عمومی , نسبت به رفع مشکلات پیش روی گردشگران و زائرین معلول وسالمند که می توانند سهم عمده ای درنیل به اهداف توسعه اقتصادی , اجتماعی استان بویژه درزمینه گردشگری داشته باشند , اقدام اساسی صورت دهند.

منبع: سایت آداک گردشگران معلولین، ۱۹ آذر ۱۳۹۴

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *