معلولین حلقه مفقوده سیاست گذاری توسعه گردشگری در ایران

تاریخ ایران باقدمتی هفت هزارساله و دارابودن یک میلیون سایت، بنا و اثر تاریخی که فقط ۳۱ هزارو۱۰۰ اثرآن شناسایی و ثبت ملی شده و ۱۷ اثر درفهرست میراث جهانی به ثبت رسیده است ازنظرجاذبه های گردشگری جزو ده کشوربرترجهان است , بسیاری ازاین آثارهنوز به روی عموم گشوده نشده است و آنچه امروز درمعرض دید گردشگران قراردارد کمتر از۴% بضاعت کشور ما دراین حوزه است .
45d4ffe3952e9a659b66c64176525aa5ایران به صورت بالفعل جزو ده کشوربرتردنیاازلحاظ جاذبه های تاریخی و فرهنگی است اما بصورت بالقوه می توانیم جزو ۴ کشوراول دنیاباشیم . پس ازروی کارآمدن دولت یازدهم توجه ویژه ای به گردشگری صورت گرفته است برنامه ریزی دقیق و منسجم , فرهنگ سازی , به روز کردن تجهیزات , امکانات و توسعه روابط بین المللی بدون شک برای رونق صنعت گردشگری نیاز اساسی محسوب می شود و اکنون دولت یازدهم دراین زمینه بسیار قدرتمندتر از گذشته وارد شده است , زیرا دولت اعتقاد دارد استفاده از ظرفیت های غنی ایران در زمینه گردشگری حلال , مذهبی , سلامت , تاریخی و طبیعت گردی راهگشای بسیاری از مشکلات موجود اقتصادی کشور خواهد بود . افزایش زمان ویزای فرودگاهی برای اتباع کشورهای جهان به ۳۰ روز و قابل تمدید تا ۱۵ روز دیگر , لغو روادید با برخی کشورها و ویزای الکترونیک ازجمله برنامه های مناسب برای جذب گردشگر خارجی است . دولت در زمینه ایجاد امنیت برای گردشگران خارجی هم موفق بوده و این امربازتاب خوبی درجهان داشته است و گردشگران در گفتگو با شبکه های داخلی خود , به امنیت و فرهنگ غنی ایرانی ادغان داشته اند دولت یازدهم درمسیر بهبود گردشگری توجه ویژه ای به لزوم بهره گیری از ظرفیت های استانی کشور هم دارد و دراین زمینه برنامه های گسترده ای راتدوین کرده است . درسطح بین المللی ۸۰ رایزن فرهنگی ایران در ۶۰ کشور جهان برای پیشبرد اهداف گردشگری کشور تلاش می کنند دربخش تخصیص اعتبارات و ایجاد و گسترش زیرساخت های مورد نیاز گردشگری ازجمله افزایش ظرفیت فرودگاه ها و خطوط ریلی و جاده ای قدم های مناسبی برداشته شده است که ازآن جمله احداث دو ترمینال بزرگ مسافری در فرودگاه امام ( ره ) در سه سال آینده که ظرفیت پذیرش مسافر در این فرودگاه را تا ۶ برابر افزایش خواهد داد و برنامه ریزی اتصال شبکه ریلی و ایجاد دسترسی فرودگاه امام به بزرگراه های اصلی از برنامه های دولت دراین زمینه است .
آن طور که مسئولین دولتی اعلام نموده اند در حال حاضر ۹۴۰ طرح گردشگری شامل هتل , مراکز اقامتی , تفریح گاه , شهربازی , تله کابین و هتل آپارتمان با اعتباری بالغ بر ۲۳ هزار میلیاردتومان با میانگین پیشرفت فیزیکی ۴۰% توسط بخش خصوصی درحال انجام است . بااین وجود صاحب نظران دولتی و بخش خصوصی اعتقاد دارند برنامه های دردست اجرا تکافوی نیاز گردشگرانی که بویژه بعد از توافق هسته ای ایران و گروه ۵+۱ و اجرایی شدن مفاد توافق , به ایران سرازیر خواهند شد را نمی تواند بکند و باید تدابیر اساسی دراین زمینه بکار گرفته شود . نیاز کشور به ایجاد حداقل ۴۰۰ هتل مناسب چهارو پنج ستاره یکی از دغدغه های فعالان حوزه گردشگری کشور است در کنار آن توسعه حمل ونقل جاده ای , خدمات ریلی , خطوط هوایی به روز و مدرن , با تجهیزات مناسب , بالابردن سطح آموزش تورگردانان و پرسنل مراکز اقامتی و هتل ها و مراکز فرهنگی و تاریخی , بروز کردن تجهیزات عمومی ازقبیل خودپردازهای بین المللی برای تبدیل ارز گردشگران خارجی و….. ده ها مورد دیگر که تماما برای توسعه صنعت گردشگری کشور مهم و ضروری است و هرکدام درجای خود اهمیت فوق العاده ای دررشد این صنعت جایگزین در کشور ما دارا می باشد.
بنابر آمارهای منتشره میزان گردشگر ورودی در سال ۱۳۹۳ نسبت به سال ۱۳۹۲ , ۱۰۰ درصد افزایش داشته و درسال ۱۳۹۴ تراکم گردشگران درشهرهایی چون شیراز اتفاق افتاده است . این درحالیست که در سال ۱۳۹۲ پنج میلیون گردشگر خارجی, ایران را به عنوان مقصد سفرخود انتخاب کرده اند که ازاین تعداد نیمی ازآنان شهرهای مذهبی , را به عنوان مقصد اول و بقیه استانهای شمالی و بویژه گیلان را به دلیل امنیت موجود درآن برای مقصد گردشگری انتخاب کرده اند . اما اکنون سالیانه حدود ۵ میلیون گردشگر خارجی به ایران می آیند که ازآن میان , نیمی ازآنها برای زیارت حرم امام رضا ( ع ) در مشهد , حرم حضرت معصومه ( س ) درقم وحضرت شاه چراغ درشیرازبه کشور سفرمی کنند .
اگرقراراست این کشور درافق ۱۴۰۴ به اهداف تعیین شده سند چشم انداز توسعه اقتصادی , اجتماعی در رابطه با جذب ۲۰میلیون گردشگر خارجی و کسب ۳۰ میلیارد دلار درآمد ارزی ازمحل توریسم ورودی دست یابد . باید در زمان حدود دهسال باقیمانده همگام با توجه به زیرساختهای اساسی و نیازهای گردشگری عمومی , درزمینه ایجاد شرایط برای گردشگران معلول و سالمند نیز اقدامات و برنامه های اساسی و زیربنایی طراحی و به مرحله اجراء درآید و سازمانهای ذیربط با اختصاص اعتبارات لازم به این بخش ازصنعت توریست و حمایت از سرمایه گذاران و ایده پردازان به این قسمت ازبازار گردشگری که اتفاقا” بسیار پرمنفعت و اقتصادی هم هست توجه جدی نمایند . باید قبول کنیم درصد بالایی ازگردشگران جهانی که مشتاقانه تمایل سفر به ایران و دیدار ازجاذبه های تاریخی , فرهنگی , مذهبی , طبیعی و …. این مرزو بوم رادارند گردشگرانی هستند که به علت موقعیت های جسمی , نیاز به امکانات و تجهیزات خاص دارند و در قبال ارزی که به این کشور می آورند توقع فراهم بودن ساختارهای شهری درکلیه زمینه ها و ابزار وتجهیزات قابل دسترس که هم اکنون یکی ازشاخه های مهم توریسم درجهان به حساب می آید را دارند, ضمن آنکه فراموش نکنیم بیش از ۱۷ میلیون نفرمعلولین وسالمندان ایرانی نیز همانند سایرگروههای اجتماعی تمایل به سفر وتفریح دارند و اکثر مواقع توان مالی لازم برای تامین هزینه های سفر , اقامت و لذت بردن از مواهب مسافرت و بویژه سفر به مناطق مختلف کشورمان دراختیارشان هست , ولی متاسفانه بدلیل عدم برنامه ریزی و تامین زیرساخت هااز این حق طبیعی و اجتماعی که کمترین حقوق شهروندی است محروم مانده اند و این ضعف علاوه بر بی توجهی و نادیده گرفتن تمایلات انسانی و نیازهای روحی و معنوی این اکثریت خاموش , بازارهای اقتصادی و گردشگری کشور را نیز ازدسترسی به درآمدهای هنگفت که قادر است اقتصادهرمنطقه ایی را متحول نماید بی نصیب گذاشته و موجب گردیده بسیاری ازاین افراد مقصد سفرخودراازبین کشورهای همسایه که ازنظرامکانات گردشگران معلول وسالمند وضعیت بهتری نسبت به ما دارند انتخاب کنند .
یک بررسی اجمالی حکایت ازآن دارد که سهم توریسم معلولین در بین گردشگران عمومی ازحیث تعداد و درآمدحاصله برای کشورهای توریست پذیر حداقل ۱۵% درصد بوده است , به معنی ساده تر حداقل ۱۵% از ۱/۶ میلیارد گردشگر جهانی را معلولین و سالمندان گردشگرتشکیل داده اند که سهم قابل توجهی در درآمد گردشگری کشورهای جهان داشته اند , و اگر واقع بینانه تر به این آمار توجه کنیم متوجه می شویم هرگردشگر معلول و سالمند درسفر حداقل یک نفر اعم از افراد خانواده , دوستان , همراه و حتی مراقب ویا پرستار با خود دارد که بدین ترتیب هزینه مسافرت این قبیل گردشگران را اگر به امکانات خاص نیاز نداشته باشند , دوبرابر سایرگردشگران باید حساب کرد . اکنون گردشگران بسیاری از میان معلولین و سالمندان خارجی بویژه از کشورهای اسلامی اشتیاق سفر به ایران و بازدید از جاذبه های فرهنگی , دینی , طبیعی و ….. را دارند که اگر زیرساخت های مورد نیاز آنان در بخش های اقامت , حمل ونقل , تسهیلات و امکانات شهری , ایاب و ذهاب و غیرو تامین شود . سهم قابل توجهی از درآمد پیش بینی شده در افق ۱۴۰۴ را در سایه حضور این گردشگران در ایران می توان حاصل نمود , اما به راستی چرا برنامه ریزان توسعه گردشگری کشور از این منبع سرشار اقتصادی غافل مانده اند و درسیاست گذاریهاهیچ توجهی به توریسم معلولین اعم از داخلی و خارجی که با پتانسیل بالای خود قادر است هراقتصادی را متحول نماید ندارند ؟!!
این پرسش بسیاری از معلولین و سالمندان این کشور است که بارها ازمسئولین و سیاست گذاران اقتصادی و سازمان های متولی امور گردشگری کشور شده است و این عزیزان همواره با تایید اهمیت و جایگاه توریسم معلولین در توسعه اقتصاد گردشگری کشور, کمبود امکانات و منابع راعلت اصلی عدم رشد این بخش از صنعت گردشگری کشور عنوان نموده اند که به نظر میرسد پاسخ مناسبی نیست و درواقع نادیده گرفتن حقوق اجتماعی و شهروندی معلولین و سالمندان کشور باشد .
اگردر۹۴۰ طرح گردشگری درحال اجرا به نیازهای گردشگران معلول و سالمند توجه شده باشد , می توان امیدواربود که کشور در توسعه ساختارهای اساسی گردشگری کلیه موارد را ملحوظ نظر قرارداده , البته باعنایت باینکه اجرای ۹۴۰ طرح عمدتا توسط بخش خصوصی درحال اجراء می باشد , پیش داوری دراین خصوص مقدور نیست . اما دستگاههای متولی نظیرسازمان میراث فرهنگی , صنایع دستی و گردشگری , شهرداریها , وزارت راه , مسکن وشهرسازی و …… می توانند نظارت لازم را داشته باشند که درهریک ازاین پروژه ها , امکانات و نیازهای دسترسی و استفاده ازتسهیلات پروژه ها برای گردشگران معلول وسالمند نیز پیش بینی و به مرحله اجراء درآید .
برنامه ریزی برای رساندن تعداد هتل های ۴ و ۵ ستاره درسطح کشوربه عدد ۴۰۰ نیز خبر قابل تاملی است که درصورت اجرایی شدن اختصاص حداقل ۲% این هتل ها برای معلولین و سالمندان وتجهیز آنان با کلیه نیازها و استانداردهای جهانی شدیدا مورد نیاز است و ضمن آنکه دربقیه هتل های احداثی باید نیازهای گردشگران معلول و سالمند درزمینه دسترسی به فضاهای عمومی مانند بخش های خدماتی , پذیرایی , ورزشی , تجاری , پیش بینی شده و در واحدهای اقامتی هم تعدادی ازواحدها به این گروه ازگردشگران اختصاص یافته و براساس نیازها و محدودیت های حرکتی آنان طراحی و تجهیز شود . تا سنگ بنایی باشد برای توسعه توریسم معلولین و سالمندان درایران اسلامی, انشاا…
منبع: مسعود ورزنده، قسمتی از مقاله ارائه شده به دومین جشنواره مشارکت ملی گردشگری شهریور ۱۳۹۴، سایت آداک گردشگران معلولین، ۲ بهمن ۱۳۹۴

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *