زیرساخت های مورد نیاز توسعه توریسم معلولین

زیر ساخت های مورد نیاز توسعه گردشگری معلولین و سالمندان در ایران

برای توسعه گردشگری عمومی درکشورمان نیازبه تامین زیرساخت هایی است که اگرمورد توجه قرارگیرد می توان درجهت توسعه گردشگری قدم مثبتی برداشت , واین صنعت قادربه رشد ونمو خواهد بود از جمله زیرساخت های مهم می توان به :
۱- دراختیارقراردادن زمین با کاربری های مورد نیاز به صورت رایگان یا باقیمت های پایین و باتسهیلات و اقساط درازمدت .
۲- حمایت و ترغیب بخش خصوصی برای سرمایه گذاری .
۳- تصویب لوایح قانونی و حمایتی از سرمایه گذاران ازجمله لایحه معافیت های مالیاتی , عوارض پروانه , عوارض گمرکی و ….
۴- دراختیارگذاشتن تسهیلات ارزان قیمت با مدت تنفس مناسب و بازپرداخت طولانی .
۵- فراهم کردن شرایط سرمایه گذاری و مشارکت با بنگاه ها و سرمایه گذاران خارجی .
و آیتم های دیگر که فعلا”قصد پرداختن به تمامی آن ها رانداریم , اما درزمینه توسعه زیرساخت های گردشگری قابل دسترس یا توریسم معلولین علاوه بر موارد فوق , موضوعات مهمی راکه مانع دسترسی معلولین به بازارگردشگری می شوند راباید مورد بررسی قرار دهیم تابتوانیم امکان حضورجمعیت هدف این قسمت ازصنعت گردشگری رابرای حضورفعال دربخش های مختلف فراهم نماییم , جمعیتی که اگرموانع و مشکلات پیش روی حضورآنان درعرصه های گردشگری برطرف شود با اکثریت چندین میلیونی خود قادرخواهند بود صنعت گردشگری کشوررامتحول نمایند و زمینه لازم برای حضور گردشگران معلول وسالمند خارجی رادر تمام اماکن تاریخی , فرهنگی , طبیعی و توریستی و ….فراهم نماید .
دریادداشت هایی که منبعد دراین صفحه به نظرتان خواهد رسید تلاش داریم به بررسی برخی زیرساخت های ضروری توریسم معلولین بپردازیم که امیداست مورد توجه قرارگیرد .
۱- گام اول مناسب سازی محل زندگی :
معلولین و سالمندان برای حضوردرمحیط های اجتماعی , تفریحی و گردشگری نیاز به آرامش , آسایش و رفاه نسبی درمحیط محل سکونت خود دارند و اگراین شرایط برای آنان فراهم شود , انگیزه لازم رابرای حضوردرمکان های تفریحی و عمومی درحدمناسب خواهند داشت و اگرباموانع ومشکلات درمحیط مسکونی و اطراف خود مواجه باشند رغبتی به فعالیتهای اجتماعی نشان نداده و به بهانه ای سعی درانزواطلبی و دور شدن ازتحرک , تفریح و …. درآنان نمایان می شود .
اگرمحل سکونت فرد معلول یا سالمند در ساختمان به اصطلاح ویلایی یا همکف قرارداشته باشد بلحاظ دسترسی و جابجایی مطلوب است , واگربه صورت آپارتمانی باشد بهتراست درطبقه همکف قرارگیرد یا ساختمانی باشد که دارای سطح شیبدارمناسب بوده , بالابرویلچیر و یا آسانسور برای آن پیش بینی یاحدالامکان شرایط لازم برای ایجاد و بکارگیری آنها راداشته باشد . عرض مناسب دربهای ورودی و داخلی , ابعاد مناسب سرویس بهداشتی وحمام که حداقل امکان مانورصندلی چرخداردرمحوریک دایره با قطر ۱۵۰ سانتی مترراداشته باشد , وجود دستگیره های ایمنی دراطراف سرویس بهداشتی و حمام , امکان حضوردرآشپزخانه و استفاده ازلوازم آشپزخانه , همراه با ارتفاع مناسب کابینت ها , امکان رفت و آمد بدون مانع درفضای پذیرایی , اطاق خواب و …. تماما” مواردی است که استقلال حرکتی معلولین وسالمندان بویژه افرادی که ازصندلی چرخدارو سایروسایل کمک پزشکی و حرکتی استفاده می نمایند را تضمین می کند . و دراولین قدم موجب اتکا به نفس و ایجاد انگیزه برای پرداختن و حضورپررنگ درسایرفعالیتهای اجتماعی می شود .
هرچند ایجاد تغییرات و مناسب سازی محیط مسکونی بلحاظ ساختاربنا , محدودیت فضا , نداشتن شرایط مناسب مالی , همیشه برای تمامی معلولین میسر نیست , معذالک بحث مناسب سازی محیط مسکونی ازاهم موارد برای ورود معلولین و سالمندان به عرصه های اجتماعی محسوب می شود , دربسیاری ازکشورهای دنیا علاوه براینکه ازابتدا بر استانداردسازی برخی محیط های مسکونی معلولین نظارت می شود , شهرداریها برای مناسب سازی محیط مسکونی افراد معلول و سالمند که فاقد امکانات مالی باشند همکاری ومساعدت می نماید, خوشبختانه دریکی دو سال اخیرخبرهایی مبنی برانجام برخی اصلاحات و مناسب سازیها درمنازل تعدادی ازمعلولین دربرخی نقاط توسط شهرداری تهران منتشرشده که امیدواریم باسرعت بیشتری درتمام شهرها و روستاهای کشور تداوم یابد.
منبع: سایت آداک گردشگران معلولین، ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۴

 گام دوم مناسب سازی محیط شهری
16113دومین مرحله مهم و بسیارموثر درتامین زیرساخت های مورد نیاز توسعه توریسم معلولین و سالمندان , تغییر ساختارزیربنایی شهرهای محل سکونت افراد است .همواره ارتباط افراد معلول با محیط بیرون ازمنزل و ورود آنان به جامعه و رفع محودیتهای شرایط محیط شهری بمنظور پیشگیری از انزوای آنان ازاهمیت فوق العاده ای برخورداراست , لذا مناسب سازی و ایجاد ایمنی اماکن و محیط شهری برای آنان می تواند بسیار مهم باشد , خیابانها و مسیرهای آمد وشد , وسایل حمل و نقل , ساختمانهای عمومی , فروشگاهها و مراکز خرید , مراکز آموزشی , مراکز ورزشی , مراکز تفریحی و غیره دنیای بیرون ازمنزل معلولین و سالمندان رادربرمی گیرند . بنابراین باید با تدابیرو مطالعات علمی و تحقیقات و الگو برداری از کشورهای پیشرفته در زمینه توریسم معلولین , اقدامات لازم و ایجاد تجهیزات شهری مناسب , زمینه و شرایط حضور فرد معلول را درجامعه به نحوی فراهم آوردکه آنان بتوانند بدون نیاز به کمک دیگران و بطور مستقل وارد محیط بیرون شوند .
الف – محوطه اطراف محیط های مسکونی :
۱- پیاده روها باید دارای سطوح مناسب و ازجنس مطلوب و مصالح مقاوم و غیرلغزنده و صاف و مسطح بوده و فاقد موانع و نقاط خطرناک ازجمله نقاط کنده کاری شده و یا کانالهای بدون دریچه باشند .
۲- عرض پیاده روها باید درحد ایمن و مناسب بوده به نحوی که درهیچ قسمتی کمتراز۹۰ سانتی متر نباشد ولی بهترین عرض ۱۲۵ سانتی متر پیشنهاد شده است .
۳- شیب پیاده روها بایستی از جهات طولی و عرضی مناسب باشد . شیب عرضی عمدتا”حداکثر ۳ درصد و شیب طولی حداکثر ۵ درصد توصیه می شود . چنانچه شیب از ۵ درصد تا ۶ درصد تجاوز نماید , بایستی حاشیه ها به نرده های ایمن مناسب تجهیز شوند .
۴ – پلهاو محلهای عبور از روی جویها و غیره باید ایمن و از پهلو دارای نرده های حفاظ مناسب و استاندارد باشند , نرده هاهم باید دارای رنگهای متضاد بامحیط باشند .
۵- شبکه های فلزی استفاده شده جهت پل ها باید به نحو ایمن ساخته شده باشند و شیارهای سطوح آنها فاصله مناسب داشته باشد . توصیه می گردد فاصله شیارها بیش از ۲ سانتی متر نباشد .
ب – خیابانها و مسیرهای رفت و آمد :
عموما”درخیابانهای مهم و اصلی ومسیرهایی که احتمالا”معلولین و سالمندان رفت و آمد بیشتری دارند بایستی با توجه به شرایط حرکتی آنان مناسب سازی فضای شهری صورت پذیرد:
۱-درخیابانهای اصلی به منظور سوار و پیاده شدن افراد معلول و سالمند ازوسیله نقلیه بایستی فضاهای توقف مناسبی در نظرگرفته شود , لذا بهتر است در این قسمت ها سواره رو درقسمتی از پیاده رو پیشرفتگی مناسبی داشته باشد تا فضای مورد نظر حاصل گردد , دراین قسمت ها بایستی سواره رو با پیاده رو به نحو ایمن و مطلوب ارتباط پیدا کند .
۲- محلهای توقف خودروهای معلولین بایستی کاملا” اختصاصی و بهترین محل ممکنه و قابل دسترس آنان باشد , ضمن اینکه این محلها باید با علائم و تابلوهای مخصوص کاملا”مشخص شده باشند به نحوی که ازتوقف سایر خودروها خودداری گردد .
۳- درپارکینگ ساختمانهای عمومی و درکلیه پارکینگ های عمومی بایستی تسهیلات و امکانات لازم برای معلولین فراهم شود . ضمن اینکه محل توقف خودرو این افراد در پارکینگ ها بایستی در نزدیکترین فاصله به ورود یا خروج اختصاص یابد و با علائم بین المللی معلولین مشخص شود .
۴- محل عبور ازپیاده رو به سواره رو باید کاملا”ایمن و بهسازی شده باشد و عرض خیابان نیز در محلهای گذرخط کشی شده باشد .
۵- چنانچه خیابانها پررفت و آمد هستند و ازچراغ های راهنمایی استفاده میشود , کلیدهای ویژه استفاده افراد ناتوان که تحت کنترل و تنظیم آنان است تعبیه می شود که ارتفاع این صفحه کلیدها بایستی در سطحی باشد که به سهولت دردسترس معلولین قرارگیرد . همچنین از علائم با خط بریل برروی صفحه کلیدها بمنظور استفاده نابینایان بهره گیری شود ( ارتفاع مناسب برای نصب صغحه کلید ۱۰۵ سانتی مترتوصیه شده است . )
۶- درمحلهای پلهای هوایی و یا زیرزمینی ازجمله مترو جهت استفاده معلولین می توان رمپ های برقی پیش بینی و طراحی کرد و ازآسانسورها و یا ازسایر وسایل مکانیکی بالابر وپایین بر مناسب استفاده شود .
۷- درمسیرها و محلهای گذر معلولین , تلفنهای عمومی با ابعاد وارتفاع مناسب درنظر گرفته شود و درمحوطه جلو تلفنهای عمومی هم فضای آزاد و مسطح با ابعاد حداقل ۷۵*۱۲۰ مد نظر قرارگیرد تا این افراد مشکلی نداشته باشند .
۸ – درخیابانهای اصلی و درمجاورت بانک ها , مراکز خرید و اماکن عمومی نسبت به نصب دستگاه های خودپرداز باقابلیت استفاده برای افراد دارای صندلی چرخدارو نابینایان مورد توجه قرارداده شود .
49581ج – فروشگاهها و مراکز خرید :
درفروشگاه ها و مراکز خرید بزرگ بایستی پیش بینی های لازم درخصوص مراجعه و حضور معلولین بویژه استفاده کنندگان ازصندلی چرخداررا کرده باشند .
۱- ورودیها , درب ها , آسانسورها , فضاهای عبور وسایر قسمتهای فروشگاه های بزرگ باید شرایطی مناسب ساختمانهای عمومی را داشته باشد .
۲- قفسه های اجناس , صندوق …. ونیزازقسمت هایی هستند که باید شرایط مناسبی جهت استفاده معلولین برای آنها پیش بینی شود , ازجمله : ابعاد برخی قسمتهای مورد نیاز در جلو یا کنارپیش خوانها بایستی به نحوی باشد که معلولین بتوانند براحتی به اجناس دسترسی داشته باشند معمولا” قسمتی از پیشخوان که عموما”بیش از ۹۰ سانتی متر ارتفاع دارد را جهت مراجعه معلولین دارای صندلی چرخدار با ارتفاع کمتر و درحدود ۷۰ یا ۸۰ سانتی متر درمی توان درنظرگرفت . فاصله وعرض بین قفسه ها نیز به اندازه ای باشد که پیش بینیی حرکت آسان و ایمن صندلی چرخدار درآن لحاظ گردیده باشد .
۳- عموما”درفروشگاه ها بسته به وسعت آنها حداقل یک مسیر پرداخت قابل دسترس برای معلولین درنظر می گیرند . ابعاد این مسیر حداقل دارای ۹۰ سانتی مترعرض باید باشد .
ساختمانهای عمومی :
درساختمانهای عمومی ومهم شهرها که مورد استفاده عامه مردم قرارداند بایستی شرایطی فراهم گردد که به هنگام رجوع افراد معلول و سالمند آنان را با مشکل مواجه نکند .
۱- فضای ورودی ساختمانهای عمومی بایستی مناسب باشد معمولا”حداقل عمق فضای جلوی درب ورودی را ۱۴۰ سانتی متر و حداقل عرض را ۱۰۰ سانتیمتر توصیه می کنند .
۲- ورود به ساختمانهای عمومی برای معلولین نبایستی مشکل باشد , اما متاسفانه اکثر ساختمانهای عمومی فاقد رمپ , یا آسانسور مخصوص جهت استفاده معلولین و سالمندان هستندو عموما”حتی مراجعه افراد معلول به طبقات مختلف با مشکل همراه است که درصورت امکان آسانسور یا رمپ های مناسب پیش بینی شود .
۳- چنانچه شرایط فیزیکی ساختمانها به گونه ای است که امکان تعبیه رمپ یا آسانسور مناسب مقدور نباشد استفاده از اتاقهای ارتباط درطبقه همکف با محل ورودی به ساختمانها توصیه میشود . دراین قبیل ساختمانها عمدتا”زنگ نصب شده تا فرد بتواند ازطریق آن خود را معرفی کند , که ضمن استقراردراتاق مربوطه با قسمت مورد نظرارتباط برقرارکند .
درمقالات بعدی سعی خواهیم کرد به مباحث حمل و نقل , مراکز آموزشی , مراکز ورزشی و سایرزیرساخت های مورد نیاز توسعه گردشگری معلولین بپردازیم .
منابع :
۱- ضوابط و مقرارت شهرسازی ومعماری برای افراد معلول جسمی و حرکتی , ناشر مرکزتحقیقات ساختمان ومسکن .
۲- نمونه هایی مستند از مناسب سازی محیط شهری برای معلولین : ترجمه رسول میرهادی ناشر : مرکزتحقیقات ساختمان و مسکن.

گام سوم مناسب سازی مراکز عمومی برای معلولین
الف – ساختمانهای اداری :
16511درساختمانهای عمومی و مهم شهرها که مورد استفاده عامه قرار دارند بایستی شرایطی فراهم گردد که هنگام مراجعه معلولین آنان را بامشکل مواجه نکند
۱- فاصله پیاده رو تا ورودی بایستی کلیه شرایط ایمن و استاندارد راداشته باشند و حتی الامکان باید ورودی ساختمان هم سطح پیاده روباشد .
۲- درهای ورودی اغلب ساختمانها ازنظر ابعاد فیزیکی به اندازه ای است که معمولا”مشکلی را برای ورود معلولین ایجاد نمی کند ( عموما”بیش از ۹۵ سانتی متراست ) اما غالبا”بازکردن دربها برای آنان بامشکلاتی همراه است .
۳- بهترین درب ها برای معلولین و افراد دارای صندلی چرخدار دربهایی است که بطور اتوماتیک و کشوئی و درحیطه عمل چشم الکترونیک بازوبسته می شوند . نوعی ازاین درب ها وجود دارند که باکف پوش جلوی آنها به نحوی درارتباط هستند که به محض تماس با این کف پوشها درب باز می شود .
۴- قسمت های شیشه ای درها باید ازشیشه های مطمئن و ایمن انتخاب شوند .و درصورت اتوماتبک نبودن ازدستگیره اضافی درهردوطرف و درارتفاع مناسب استفاده شده باشد .
۵- حداقل یکی ازآسانسورهای ساختمانهای عمومی باید دارای ابعاد مناسبی باشد که فرد معلول باصندلی چرخدار بتواند به راحتی وارد وخارج و ازطبقه همکف به تمامی طبقات دسترسی داشته باشد , همچنین اتاقک آسانسورباید کاملا”ایمن بوده و دارای دستگیره های مناسب باشد و صفحه کلید آسانسورباید درسطح و ارتفاع قابل دسترس باشد و ازلحاظ صوتی وعلائم هشداردهنده مجهزباشند .
۶- درکلیه ساختمانهای عمومی حداقل یک چشمه سرویس بهداشتی ویژه معلولین دارای صندلی چرخدار و سایر افراد با معلولیتهای مختلف باید پیش بینی شود . محل سرویس بهداشتی معلولین درهمان محل سایرسرویسهای بهداشتی ساختمان باید باشد و برای افراد غیرمعلول هم قابل استفاده باشد , ترجیحا”برای آقایان و خانم ها بصورت جداگانه یک سرویس بهداشتی معلولین اختصاص داده شود .
ب – مراکز آموزشی :
ایجاد امکانات آموزشی و پرورشی ازمهمترین تسهیلاتی است که معلولین برای بالابردن سطح معلومات عمومی وتحصیلات تخصصی که زمینه ساز هرگونه فعالیت اجتماعی و ارتباط با جامعه و ازآنجمله تفریح , مسافرت و گردشگری خواهد بود می باشند که عمیقا”باید مورد توجه قرارگیرد .
۱- مناسب سازی ساختمان مراکزآموزشی بایستی درحد استاندارد ها درتمامی موارد ازجمله درها , ورودیها , راهروها , آسانسورها , سطوح شیبدار, فضاهای عبورو مرور, سرویسهای بهداشتی , پارکینگ و غیره صورت پذیرد .
۲- تابلوهای ویژه معلولین برای استفاده اختصاصی آنان درمحلهای موردنیاز نصب گردد .
۳- درمحل کلاسهای درس یا کتابخانه ها و لابراتورها و غیره فضائی مختص معلولین درنظر گرفته شود به نحوی که ازنظر کلیه جوانب فیزیکی ( با رعایت جوانب ایمنی و بهداشت ) و جوانب روحی وروانی شرایط مطلوبی را داشته باشد . کلیه فضاهای عمومی این قسمت ها باید کاملا” دردسترس افراد باشد ازجمله رخت آویز و نحوه چیدمان میز و صنلی ها بطوری باشد که این منظور راتامین نماید .
۴- بطور کلی درمراکزآموزشی بایستی سعی شود امکانات مشترکی بین افراد سالم و معلولین درتمام سطوح فراهم شود و جهت بالابردن سطح ارتباطات همه جانبه آنان بابقیه افراد امکانات و شرایط مورد نیاز تامین گردد .
۵- معمولا” ۵% فضای آزاد اماکن آموزشی و اجزای آن (شامل نیمکت ها , میزها با محلهای مطالعه و فضای آزاد بین میزها ) باید مختص افراد معلول باشد .
ج – مراکز فرهنگی , هنری :
مراکز فرهنگی و هنری مانند سینما , تالارهای نمایش , نمایشگاه های هنری و بازرگانی , هم باید برای حضور معلولین ویژه گیهای لازم را دارا باشد , ورودی های مناسب سازی شده با رمپ یا بالابرهای مکانیکی و الکترونیکی , درب های ورود و خروج با عرض و تکنیک مناسب , سرویس بهداشتی استاندارد افراد دارای صندلی چرخدار , دستگاههای خود پرداز متناسب با ارتفاع صندلی چرخدار , باجه های خدمات عمومی نظیر بوفه , رستوران , کافی شاپ و ازهمه مهمتر جایگاه ها و محل استقرار معلولین دارای صندلی چرخدار ازمهمترین مواردی است که دراین مکانها باید پیش بینی و مناسب سازی شود.
منبع: سایت آداک گردشگران معلولین، ۸ تیر ۱۳۹۴

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *