صمٌ بکمٌ

صمٌ بکمٌ

سعدی علیه رحمه در اواخر عمر تصمیم گرفت عزلت نشینی اختیار کند. خود در این باره می‌نویسد:
بعد از تأمل مصلحت آن دیدم که در نشیمن عزلت نشینم و دامن از صحبت فراهم چینم و دفتر از گفته‌های پریشان بشویم و من‌بعد پریشان نگویم.
زبان بریده به کنجی نشسته صمٌ بکمٌ/ به از کسی که نباشد زبانش اندر حکم
اما دوستان سعدی او را دوره کردند که وقت گفتن است و خاموشی کار عاقلانه نمی باشد. تا اینکه تصمیم گرفت در گوشه‌ای نشسته و گلستان را تألیف کند. در دیباچه گلستان ضمن اشاره به این رخداد تاریخی، معایب پرگویی و محاسن خاموشی و گزیده‌گویی را به تفصیل بیان کرده است.

با تأمل در نوشته سعدی از موضوع معلولیت و معلولین، چند نکته به دست می‌آید:
1ـ سعدی به تبع قرآن (بقره، آیه 17 و آیه 170)، معلولین ناشنوا و نابینا را مذمت نکرده بلکه آدم‌های بدون عقل و جاهل را مذمت کرده است.
2ـ جاهلان با اخلاقیات ناپسند، نابینا و ناشنوای واقعی هستند، اما کسانی که اخلاق نیکو دارند هر چند مشکل شنوایی و بینایی دارند ولی بینا و شنوا و عالم به حقایق می‌باشند.
سعدی از معدود کسانی است که درباره فوائد خاموشی و عزلت گزینی فراوان سخن گفته است:
زبان در دهان ای خردمند چیست؟/ کلید در گنج صاحب هنر
چو در بسته باشد چه داند کسی/ که جوهر فروش است یا پیله‌ور
اگر چه پیش خردمند، خامشی ادب است/ به وقت مصلحت آن به که در سخن کوشی
دو چیز، طیره‌ عقل است: دم فرو بستن/ به وقت گفتن و گفتن به وقت خاموشی
3- ویژگی‌های فوق در رفتار معلولین وجود دارد و آنان ذاتاً کم گوی و گزیده گو هستند. تا کنون کسی نابینا یا ناشنوای پرگو و به قول معروف پرچانه را ندیده، آنان معمولاً در گوشه‌ای نشسته و مشغول سیر در آفاق وانفس‌اند؛ سر در جبین خود، همواره به تفکر مشغول‌اند. این ویژگی ذاتی نعمتی برای معلولین است.
استاد علی رفیعی مرودشتی قبل از ورود به دنیای معلولیت، در هر مجلس که وارد می‌شد، عنان را به دست می‌گرفت و با دانش بیکرانش محفل گرم کن بود. الآن که ویلچر نشین است، چون دیگر معلولین، ساکت و خاموش، البته در ظاهر ولی در درون اقیانوس متلاطم و مواجی است که با افکار گوناگون خود را سرگرم می‌کند.

مأخذ: شرح گلستان، مصلح‌الدین عبدالله شیرازی مشهور به سعدی شیراز (600 تا 691ق)، شرح دکتر محمد خزائلی (نابینای مطلق)، تهران، انتشارات جاویدان، چاپ پنجم، 1363، ص106.
منبع: دفتر فرهنگ معلولین، بخش حکمت ها و اندرزها، 21 تیر 1394

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *