حکمت آموزی از نابینا

حکمت آموزی از نابینا

مصلح‌الدین عبدالله شیرازی مشهور به سعدی شیراز

لقمان حکیم را گفتند: حکمت از که آموختی؟ گفت: از نابینایان که تا جای نبیند پای نَنَهَد. عرب گوید: قَدِّمْ الخروج قبل الولوج.
شرح:
لقمان: در قرآن مجید سوره‌ای به نام لقمان موسوم است و در آیه 11 از آن سوره، نام لقمان با این عبارت ذکر شده: «و لقد آتینا لقمان الحکمة». آن‌گاه نصایحی از زبان لقمان به فرزندش در تنزیل عزیز آمده است. در داستان‌های عرب، لقمان بن عاد به طول عمر معروف بوده و گفته‌اند: عمر هفت کرکس داشته. در داستان‌ها، لقمان را مردی سیاه می‌دانند که برده و بنده بوده و خواجه‌اش شیفته حکمت او شده است و داستان‌هایی بدو نسبت می‌دهند.
حکمت: به معنی سخن اخلاقی که عمل به آن موجب رستگاری شود به کار رفته و در مبدأ تاریخ فلسفه، مردم از حکمت حکما تنها همین گونه انتظار را داشته‌اند و خردمندان هفتگانه یونان از جهت این نوع سخنان معروف بوده‌اند.
حکمت به معنی محکمی در گفتار و کردار است و در دوره علمی اسلامی، حکمت از لفظ «حکیم» یکی از نام‌های خداوند مأخوذ گردیده و در معنی فلسفه که علم به حقیقت اعیان موجودات باشد اطلاق شده است. به علاوه در بسیاری از آیات قرآنی، کتاب و حکمت با هم آمده است و پیغمبران مأمور تعلیم کتاب و حکمت بوده‌اند. در آیه 124 از سوره نحل اولین نحوه دعوت به معرفت پروردگار، روش حکمت تعیین شده و چنان به نظر می‌رسد که حکمت در اصطلاح قرآنی، گفتار محکم و مستدل باشد و گویا «سریانیان» حکمت را معادل با علم منطق تصور می‌کرده‌‌اند.
قَدِّمْ الخُروجَ قَبْلَ الْوُلوجِ یعنی خارج شدن خویش را پیش از داخل شدن پیش‌بینی کن.

عبرت و ملاحظه:
این قطعه ادبی عبرت‌آموز، بیانگر چند نکته مهم است: 1. از نابینا هم می‌توان حکمت یعنی مؤثرترین دانش‌ها را آموخت؛ 2. هر اقدامی و هر تصمیمی باید مبتنی بر یقین و علم باشد، گفته‌اند روزه شک دار درست نیست، انجام کاری از روی شک و دو دلی عاقبت درستی ندارد؛ 3. در زندگی باید گام به گام پیش رفت و پس از برداشتن یک قدم، جای پای خود را مستحکم نمود و پس از آن، قدم بعد را برداشت.

مأخذ: شرح گلستان، مصلح‌الدین عبدالله شیرازی مشهور به سعدی شیراز (600 تا 691ق)، شرح دکتر محمد خزائلی (نابینای مطلق)، تهران، انتشارات جاویدان، چاپ پنجم، 1363، ص111 و 168.
منبع: دفتر فرهنگ معلولین، بخش حکمت ها و اندرزها، 21 تیر 1394

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *