اخـتلال‌ پردازش شنوایی در ناتوانی یادگیری

اخـتلال‌ پردازش شنوایی در ناتوانی یادگیری
(ارزیابی و توانبخشی)

سیما تاجیک / کارشناس شنوایی شناسی
منبع: تعلیم و تربیت استثنائی , شهریور ۱۳۸۹ – شماره ۱۰۳، ص ۶۱-۶۳

طبق‌ بیانیه‌ انـجمن‌ گـفتار، زبـان و شنوایی آمریکا (ASHA)1 اختلال پردازش شنوایی (APD)2 به مشکلات پردازش اطلاعات شنوایی در‌ سیستم عصبی مرکزی با عملکرد ضعیف در یـکی یا بیشتر از این مهارتها‌ اشاره دارد:
مکانیابی و جهتیابی‌ صدا٬‌ تمایز شنیداری٬ بازشناسی الگوی شـنیداری٬ جنبههای زمانی شنیداری (یـکپارچهسازی، تـمایز، پوشش و ترتیب زمانی) و عملکرد شنوایی در حضور محرکهای صوتی رقابتی و مخدوش۳.
این نقایص ناشی از نقص توجه، زبان یا سایر فرآیندهای‌ شناختی نیستند. برآورد میشود ۳-۲ درصد کودکان، اختلال پردازش شنوایی داشته باشند که اغـلب با اختلالهای زبان و گفتار، ناتوانی یادگیری۴ (نارساخوانی۵) و نقص توجه با و بدون بیش فعالی همراه است و ممکن است با‌ اثر‌ بر زبان، خواندن و نوشتن منجر به مشکلات یادگیری و عملکرد ضعیف تحصیلی شـود.
شـیوع اختلال پردازش شنوایی در ناتوانی یادگیری ۵۰-۳۰ درصد تخمین زده میشود (کینگ و همکاران، ۲۰۰۲؛ راموس۶، ۲۰۰۳‌ به‌ نقل از ایلیادو۷ و همکاران، ۲۰۰۹) که در انواع اختلال یادگیری به ویژه نارساخوانی گزارش شده است.
افراد نارساخوان علیرغم هوش، فرصتهای تـحصیلی و مـحیط یادگیری طبیعی و نبود مشکلات روانشناختی یا‌ جسمانی‌ نمیتوانند مهارتهای خواندن را به صورت طبیعی کسب کنند. بهرحال میدانیم که این مشکلات ناهمگون (در شکل های مختلف) هستند و ممکن است «عوامل خـطر» عـلل گوناگونی داشته باشند که‌ با‌ یکدیگر‌ در راههای مختلفی ترکیب میشوند‌ تا‌ الگوهای‌ گوناگونی از آسیب خواندن را ایجاد کنند.
ارتباط علتی بین پردازش شنوایی و نارساخوانی بیان شده است (فارمر و کلین، ۱۹۹۵؛ تلال۸ و هـمکاران‌،
رمـزگذاری عـصبی گفتار‌ را‌ در بعضی کودکان دارای اختلال یادگیری‌ مخدوش‌ کند‌.
هر‌ چند‌ که پاسخهای بـرانگیخته‌ شـده‌ گفتار در سکوت بین افراد هنجار و نـاتوانی یادگیری مشابه است ولی در نـاتوانی یـادگیری، ناهنجاریهایی در‌ سطوح‌ قشری‌۲۱ و تحت قـشری۲۲ هـنگام ارایه گفتار‌ در‌ نویز‌ دیده‌ شده‌ است‌ (کانینگهام۲۳ و همکاران،۲۰۰۱ به نقل از وریر و همکاران، ۲۰۰۴). در افـراد هـنجار وجود سر و صدای زمینه، انـدازه پاسـخ را کـاهش میدهد. در ناتوانی یـادگیری، سـر و صدا‌ میزان فعالیت عـصبی را هـمانند گروه هنجار کاهش میدهد، ولی تقریباً در ۲۵ درصد آنها ویژگیهای ساختار شناسی۲۴ زمانبندی شکل موج هـم تـغییر میکند (وریر و همکاران، ۲۰۰۴).
ارزیابی و تشخیص‌
بـا‌ تـوجه به شـیوع بـالای اخـتلال پردازش شنوایی در ناتوانی یادگیری ارزیـابی آنها در زمینه پردازش شنوایی مهم به نظر میرسد. به این منظور آزمونهای زیادی وجود دارند کـه اجـرای‌ آن‌ ها وقت کمی می گـیرد و افـرادی کـه پردازش شـنوایی طـبیعی دارند و یا نـیاز بـه ارزیابی و احتمالا مدیریت بیشتر دارند را از هم تفکیک‌ می‌ کند.
پاسخهای برانگیخته شنوایی۲۵‌ نیز‌ برای شناسایی تـفاوتهای نـوروفیزیولوژیکی مـیان کودکان دارای اختلال یادگیری و طبیعی استفاده میشوند. پتـانسیلهای بـرانگیخته شـنوایی نـشان دهـنده زمـانبندی دقیق رخدادهای همزمان در رمزگذاری عصبی‌ محرک‌ هستند که شاخص حساسی‌ از‌ تغییرات نوروفیزیولوژیکی مربوط به تشخیص و آموزش فراهم میآورند. ارتباطهایی بین این پتانسیلها و آسیبهای زبانی، ناتوانی یادگیری، نـاتوانیهای تلفظی، اختلال پردازش شنوایی و … دیده شده است (هایس۲۶ و همکاران، ۲۰۰۳).
توانبخشی شنوایی‌
اگر‌ اختلال پردازش شنوایی دلیلی برای نقایص آگاهی واجشناختی و اختلال خواندن حداقل در بعضی از کودکان با ناتوانی یادگیری باشد، پس انتظار خواهیم داشـت تـربیت شنوایی۲۷ در درمان آنها مؤثر‌ باشد‌. محتوای برنامههای‌ تربیت شنوایی شامل آگاهی واجشناختی، مهارتهای پردازش زبانی و شنوایی است که شامل تمرینهایی در سکوت و سر و صدا‌ است و توجه شنوایی، توالی شنوایی، حافظه شـنوایی، تـمایز واج و مهارتهای آهنگی‌ صوت‌ را‌ در بر میگیرد.
آموزش تمایز شنوایی منجر به بهبود عملکرد آشکاری در توانایی تمایز، هجی کردن۲۸‌ و ‌‌تغییرات‌ در قشر شنوایی میشود (اسچفلر۲۹، ۲۰۰۴ بـه نـقل از مک آرتور و همکاران‌، ۲۰۰۸‌). با‌ ایـن وجـود برخی افراد با موفقیت برنامههای مداخله را انجام میدهند و بهبود در عملکردهای شنوایی‌ و تمایز نشان میدهند ولی پیشرفتی در مهارتهای خواندن ندارند (اگنیو۳۰ و همکاران، ۲۰۰۴‌). بههرحال نقایص پردازش شنوایی‌ مـیتواند‌ بـا موفقیت در اختلال خواندن درمـان شـود که ممکن است همراه با کسب مهارتهای زبانی، گفتاری، هجی کردن و خواندن باشد یا نباشد.
ساختپذیری۳۱ عصبی بهدلیل آموزش و یادگیری ادراکی، تغییرات در‌ ارتباطهای عصبی و فعالیت در سطوح متعدد مسیر شنوایی را در بـر مـیگیرد. تربیت شنوایی فرصت مناسبی برای مطالعه در این زمینه و همچنین استفاده بالینی آن فراهم میآورد.
تأکید انجمن گفتار – زبان‌ و شنوایی‌ آمریکا در این راستا است که مداخلات درمانی اختلالهای پردازش شنوایی در کودکان باید در اسـرع وقـت، بعد از تـشخیص
اجرا شود تا از ساخت پذیری سامانه عصبی مرکزی بهخوبی‌ استفاده‌ شده، نتایج عملی درمان به حداکثر و نـقایص عملکردی باقیمانده به حداقل برسد. مدیریت بهینه اختلال یادگیری بر پایـه نـقایص شـناخته شده است، پس افزایش آگاهی تواناییهای پردازش شنوایی آنها‌ باید‌ منجر به طرحهای درمانی بهتر شود .
زیرنویسها :

۱. ۱. American Speech-Language-Hearing Association (ASHA)
۲. Auditory Processing Disorder (APD)
۳. Degraded
۴. Learning Disability (LD)
۵. Dyslexia
۶. King et al &Ramus
۷. Iliadou et al 2009
۸. Farmer & Klein &‌;amp; Tallal et al
۹. Sharma et al
۱۰. Rapid auditory processing
۱۱. McArthur et al
۱۲. Frequency discrimination
۱۳. McArthur & Bishop
۱۴‌. Speech-specific
۱۵. Coding
۱۶. Liberman & Studdert-Kennedy and Mody
۱۷. Mody, Studdert-Kennedy & Brady
۱۸. phonological awareness
۱۹. Catts & Kamhi &‌;amp; Serniclaes et al
۲۰. Warrier et al
۲۱. Cortical
۲۲. Sub cortical
۲۳. Cunningham et al
۲۴. Morphology
۲۵. Auditory Evoked Responses
۲۶. Hayes et al
۲۷. Auditory training
۲۸‌. Spelling
۲۹. Schaffler
۳۰. Agnew et al 2004
۳۱. Plasticity

منابع:

Agnew, J. A., Dorn, C., Eden, G. F. (2004). Effect of intensive training on auditory processing and reading skills. Brain and Language, 88, 21–۲۵.
Hayes, E. A., Warrier, C. M., Nicol, T. G., Zecker, S. G., Kraus, N. (2003). Neural plasticity following auditory training in children with learning problems. Clinical Neurophysiology, 114, 673–۶۸۴.
Iliadou, V., Bamiou, D. E., Kaprinis, S., Kandylis, D., Kaprinis, G. (2009). Auditory Processing Disorders in children suspected of Learning Disabilities — A Need for screening?. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology, 73, 1029-1034.
McArthur, G. M., Ellis, D., Atkinson, C. M., Coltheart, M. (2008). Auditory processing deficits in children with reading and language impairments: Can they (and should they) be treated?. Cognition, 107, 946–۹۷۷.
Sharma, M., Purdy, S. C., Newall, P., Wheldall, K., Beaman, R., Dillon, H. (2006). Electrophysiological and behavioral evidence of auditory processing deficits in children with reading disorder. Clinical Neurophysiology, 117, 1130–۱۱۴۴.
Warrier, C. M., Johnson, K. L., Hayes, E. A., Nicol, T., Kraus, N. (2004). Learning impaired children exhibit timing deficits and training-related improvements in auditory cortical responses to speech in noise. Exp Brain Res, 157, 431–۴۴۱.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *