مرکز آموزش و توان بخشی کودکان اوتیسم اصفهان در يک نگاه

iranautism.irمرکز آموزش و توان بخشی کودکان اوتیسم اصفهان از مهر ماه ۱۳۷۹به همت جمعي از خانواده ها و همراهي و همکاري مسئولين خيريه ياوران حضرت زينب (س) در اختصاص دادن فضا و بخشي از امکانات خود و نيز حمايت هاي تشکيلاتي و قانوني بهزيستی اصفهان تاسيس گرديد و کار آموزش متمرکز کردن کودکان اتيستيک، مربيان و خانواده هاي آنان را بر اساس آخرين دستاوردهاي علمي «آموزش ديده توسط دو تن از والدين و تجربه چندين ساله آنان و جمعی از فارغ التحصيلان دانشگاه» از دي ماه همان سال آغاز نمود. اکنون پس از مدتها تلاش خود جوش اوليا در آموزش کودکان خود و پس از چند سال تلاش و فعاليت شبانه روزي با ارائه نتايج تحقيقاتي اين روش در سمينارها و تاييد اين روش از سوي مراجع علمي و اساتيد دانشگاهي، اين مهم به ثمر نشسته است و با پيگيری های مستمر و مراجعات متعدد بالاخره در سال ۱۳۸۰ مرکز زير چتر حمايت های تشکيلاتی و قانونی بهزيستی اصفهان قرار گرفت و براي اين مرکز به عنوان «اولين مرکز آموزش و توان بخشي کودکان اوتیسم » در کشور از سوي سازمان بهزيستي استان در سال ۸۰ مجوز فعاليت صادر شده است. فعاليت هاي اين مرکز در دو شيفت کاري صبح و بعد از ظهر (صبح ۸ الي ۱۳ و ۱۳ الي ۱۷ بعد از ظهر) در يک ساختمان حدوداً ۳۰۰ متري انجام مي شود که داراي ۱۸ اتاقک ۵/۱ در ۵/۲ متري جهت آموزش نفر به نفر (يک مربي، يک کودک) می باشد. اتاقک ها مجهز به تجهيزات آموزشی و بعضا مجهز به شيشه يک طرفه که هر کدام داراي يک دوربين مدار بسته مي باشند.
در حال اجرا مي باشد. اين مرکز همچنين داراي يک حياط ۷۰ متري با وسايل تفريحي، يک سالن براي تجمع خانواده ها در مواقع ضروري به اضافه آشپزخانه، سرويس های بهداشتی، دفتر، اتاق کامپيوتر، يک زيرزمين که براي موسيقي درماني استفاده مي گردد، همچنين در اين مرکز دو سالن براي گفتار درماني و کاردرماني در ساختمان مجاور مرکز اختصاص داده شده است. لازم به ذکر است که مبناي فعاليت اين مرکز به صورت خيريه اي بوده و هزينه هاي آن بوسيله خانواده ها و خيرين و مقرري بهزيستي تامين مي شود.

بخش کاردرمانی
د ر اين قسمت کاردرمانگر با يک ارزيابی، نوع و ميزان آموزش های خود را به منظور بهبود محدوديت های حسی و مهارت های حرکتی شامل (فعاليت های تعادلی و حرکات درشت و ظريف و…) اعمال می کند.

بخش گفتاردرمانی
محدوديت های کلامی اين کودکان متنوع است و بر اساس اين تنوع نيز برنامه خاصی جهت رفع نواقص و کاستی های بيانی آن ها تنظيم می شود. بدين منظور گفتار درمان آموزش های ويژه خود را به صورت گروهی و انفرادی تنظيم نموده، طی جلسات آموزش خود در اين خصوص اقدام می نمايد.

بخش موسیقی
به کمک آهنگ های جذاب، موسيقی درمانگر در صدد جلب توجه کودک بر می آيد علاوه بر اين به هنگام آموزش شيوه نواختن آهنگ های ساده به اصلاح برخی جنبه های حاشيه ای مثل هماهنگی حسی- حرکتی می پردازد.

بخش تئاتر
هنر نمايشی عبارت است از فن درمانگری بر اساس بديهه سازی صحنه های نمايشی در يک موضوع معين
توسط گروهی از افراد(کودک و يا بزرگسال)که اختلالات مشابهه دارند. درمانگران معمولاً در بازی نمايشی
شرکت داشته و در عين حال به تحليل و جهت دادن به آن می پردازند. تحقيقات فراوانی در خصوص تأثير
بازی درمانی و اجرای هنرها ی نمايشی درخصوص کودکان با مشکلات جسمی و روحی بعمل آمده است
بايدتوجه داشت که کودکان کم توان ذهنی درمقايسه با ديگران، از رشد اجتماعی کمتری نيز بهره می برند.
محور اين نگرش بر اين موضوع استوار است که رشد اجتماعی کودکان ناشی از اثر متقابل سطح شناختی و
طرح ها ی ذهنی آنان با تجربه های محيطی است. لذا در اين قبيل کودکان کم توان ذهنی ، مشکلات رشد
اجتماعی همواره وجودخواهد داشت. يکی از مهمترين اهداف در آموزش و پرورش کودکان کم توان ذهنی ،
سازگاری اجتماعی ، برقراری روابط مفيد و مؤثر با ديگران و پذيرش مسؤليت های اجتماعی درمهارت هايی
که بيشتر در زمينه خود ياری است ، کسب کنند .
بازی درمانی و نمايش های عروسکی می تواند موجب تقويت فرآيند سازگاری با اجتماع و جامعه در کودکان
کم توان ذهنی و يا جسمی گردد. اين بازی ها بايد بطور مستقيم و يا غير مستقيم ، بر روی مسايل عاطفی و
ياجسمی و بر اساس نوع اختلال موجود، بر نامه ريزی و اجرا گردد .
مارکوس به اثر مثبت هنرهای نمايشی در گفتار درمانی کودکان کم توان ذهنی که در ادای کلمات دچار
مشکل بودند،اشاره می کند.اجرای هنرهای عروسکی اثر بسيار مفيدی بر پيشرفت ذهنی و ادای مطلوب کلمات
در اين قبيل کودکان خواهد داشت . پژوهشگران با انجام بازی های نمايشی هدفدار به نقش مؤثر آن در درمان
کودکانی که هيچ ارتباطی حتی با درمانگران نيز نشان نمی دادند و همچنين به اثر مثبت بازی درمانی و نمايش
عروسکی در درمان کودکان مبتلا به اوتيسم اشاره دارند

بخش حرفه آموزی
حرفه عبارتست از مجموعه اقدامات در جهت آموزش، اشتغال و به کا رگماری فرد به گونه ای که بتواند از طریق آن ضمن کسب درآمد و تامین معاش به منزلت شخصی و اجتماعی مناسب دست یابد.
اکثر کودکان با توجه به توانمندیها و استعدادهایشان در کنار آموزش یا بعد از گذراندن آموزش نیاز به یادگیری یک مهارت و حرفه ای را دارد که در آینده بتواند به عنوان شغل یا یک حرفه از آن استفاده کند با توجه به این مهم ضروری به نظر می رسد که برای کودکان اوتیسم نیز جهت استفاده از یک حرفه یا مهارت برنامه ریزی درستی انجام پذیرد. به همین دلیل مرکز آموزش و توان بخشی کودکان اوتیسم اصفهان بخشی از فعالیتهایش را به آموزش مهارتهای حرفه ای اختصاص داده است. در این بخش حرفه هایی از قبیل معرق، چرم دوزی و تهیه پاکت وجود دارد و مددجو برای وارد شدن به این مرحله از آموزش باید تسلط کافی و مهارت نسبتا خوبی در انجام مهارتهای حرکتی ظریف و درشت، توجه و تمرکز و دقت کافی هنگام استفاده از ابزار به دست آورد . در ابتدای آموزش، هر کدام از حرفه های مورد نظر به مراحل کوچکتر تقسیم می شودو پس از موفقیت در هر مرحله می تواند پیشرفته تر شود تا کاملا در آن حرفه مهارت کافی پیدا کند.

کاربا کامپيوتر
مشاهدات نشان داده که دانش آموزان اوتيسم واقعاً از کار با کامپيوتر لذت می برند و اغلب می توانند توانايي بالقوه خود را در حين انجام کار با کامپيوتر نشان دهند . موفقيت قابل توجهي در دانش آموزاني که با موس کار می کنند وجود دارد ، به طوری که می توانند به طور مستقل کاری را با دست انجام دهند. از آنجايی که افراد اوتيستيک فراگيران ديداری هستند و نقاط قوت آنها در حافظه ديداريشان است از اين رو کار با کامپيوتر می تواند روش ها، اطلاعات و پاسخ های قابل پيش بينی را فراهم کند و ابزار مهمی برای آموزش يکسری مهارت ها از قبيل فعاليت های نوشتاری، تقويت مهارت های حرکتی ظريف و …. باشد و به عنوان فعاليتی مفرح و سرگرم کننده برای اين کودکان محسوب شود. مطالعات نشان داده است انجام روزانه ی بازی های رايانه ای می تواند در يادگيری علم رياضی در دانش آموزان بهبود ايجاد کند . به گفته ی محققان ، اين فرايند همچنين بر تمرکز و شيوه های رفتاری دانش آموزان تاثير مثبت بر جا خواهد گذاشت.

نحوه گزينش مربي
مربياني که به اين مرکز مراجعه مي کنند داراي مدرک کارشناسي روان شناسي و علوم تربيتی مي باشند. که در طي دو ماه کار آموزي به صورت مشاهده اي و تجربي و همچنين با استفاده از فيلم و جزوات آموزشي با نحوه فعاليت آشنا مي شوند و با توضيحاتي که در مورد برنامه هاي آموزشي توسط سرمربيان داده مي شود براي شروع کار آماده مي گردند.

نحوه پذيرش کودک
مراجعينی که با تشخيص اوتیسم توسط روان پزشکان به مرکز ارجاع داده می شوند پس از تشخيص قطعی اوتیسم توسط متخصصين مرکز تحت آموزش در اين موسسه قرار می گيرند ولی به علت محدوديت فضای آموزشی اغلب به خانواده پيشنهاد آموزش در منزل داده می شود و در صورت توافق خانواده برنامه های آموزشی متناسب با توانايی های کودک ارائه می گردد. و در صورت عدم تمايل خانواده برای آموزش در منزل کودک در ليست انتظار مرکز قرار می گيرد. در اين مرکز از روش آموزشي که پروفسور لوواس براي کودکان اوتیسم به کار برده اند استفاده مي گردد. بر اساس اين روش، آموزش به صورت فرد به فرد (يک کودک، يک مربي) و در حدود ۳۰- ۴۰ ساعت در هفته صورت می پذيرد.

کليات شيوه آموزشي
پروفسور لوواس براي آموزش کودکان در خود مانده روش شرطي سازي کنشي – ابزاري را مورد استفاده قرار داد که اين روش اهداف زير را دنبال مي کند.
الف:۱- ايجاد توجه و تمرکز به عنوان مهمترين عامل در بر قراری ارتباط
۲ – حذف رفتارهاي نا سالم زيان بخش
۳- آموزش برنامه هايي که به عنوان پيش زمينه ياد گيري هاي بعدي محسوب مي شود.
براي تحقق هدف اول: راهبردهايي فراهم مي شود که هدف آنها خاموش سازي کامل يا نسبي رفتارهاي مرضي است مثل رفتارهاي پرخاشگرانه و بيش فعالي
براي تحقق هدف دوم: بايد به کودک آموزش داد که به مربي توجه کافي داشته باشد مثلا بتواند حداقل ۱۰ يا ۱۵ دقيقه در يک جا بنشيند و از درمانگر تقليد کند (چيزي که کودک اتيستيک فاقد آن است)
ب: آموزش ارتباط و خود کفاسازي: در اين مرحله از آموزش زبان براي ايجاد ارتباط که شامل زبان گفتاري و زبان درکي مي باشد. همچنين برنامه هاي خود کفاسازي و خود ياري نيز آموزش داده مي شود.
موارد مورد نظر لوواس در اين برنامه عبارتند از:
۱- تاکيد بر اصلاح رفتار ۲- همکاري افراد فاميل ۳- آموزش نفر به نفر ۴- کار گروهي ۵- مفهومي کردن آموزش ها ۶- مدت آموزش
در اجراي اين روش:
محرک هايي را به کار ببريم تا علاقه کودک را براي پاسخ به درخواست، بر انگيزد. تقويت کننده هاي فيزيکي جاي خود را به تقويت کننده هاي اجتماعي دهند و کم کم به جاي آنها از لبخند و تمجيد استفاده شود. به علت محدود بودن دامنه توجه اين کودکان تکاليف آموزشي به واحدهاي کوچکتر تقسيم شده سپس به مرور زمان و با افزايش توانايي کودکان اين تکاليف در واحدهاي بزرگتر ارائه شوند. ميزان صدا، شلوغي محيط اطراف و اعمال و حرکات ديگران باعث عدم توجه کودکان مي شود پس تدريس بايد در يک محيط ساکت و بدون ادوات آزاردهنده شنيداري، ديداري صورت گيرد و سر انجام کودک را به سمت محيط طبيعي و معمولي سوق داد . براي اين کودکان تکرار، يک شيوه مهم يادگيري است ولي نبايد تند يا کسالت آور باشد. برخي از اين کودکان نيازمند آنند که يک نشانه بارها برايشان تکرار شود تا مفهوم ويژه اي را ياد بگيرند. همچنين آنها زماني بهتر ياد مي گيرند که آموزش هر نکته در زمان و محدوده کوتاهي ولي به تعداد دفعات زياد ارائه شود.
براي آموزش مفاهيم از مثال هاي مجرد و ساده ترين و کوتاه ترين جمله اي که کودک آن را بفهمد استفاده شود و بعد مربي با افزايش مهارت ها و يادگيري بيشتر مفاهيم زباني پيچيده تري را به کار برد. براي اين که کودک هر مهارت يا رفتار را بياموزد بايد بر مهارت تقليد از ديگران تاکيد شود زيرا اگر آنها قادر شوند تقليد کنند مي توانند مهارت هاي جديدي را بياموزند که يادگيري رفتار ها در غير آن صورت غير ممکن مي باشد. در حين آموزش وقتي اين کودکان مشغول خودتحريکي (نگاه خيره، حرکات ريتميک دست و پا و نظاير آن ) هستند آنها را از انجام اين گونه رفتارها که با يادگيري تداخل پيدا مي کند باز داريم چون غالبا اين مطلب نشانه آن است که توجه شان منحرف شده و متناسب با وضعيت چيزي از آموزش را نخواهند فهميد. اطرافيان (اعم از خانواده و مربيان ) بايد محيطي را جهت مشغول کردن مداوم کودک تدارک ببينند تا او هرچه کمتر به دنياي اتيستيکی خود باز گردد.

autismبخش پژوهش مرکز اوتیسم اصفهان
به منظور توسعه و گسترش دانش و اطلاعات درباره روش های تشخيصی و درمانی اتيسم اين بخش تاسيس گرديده است. سعی بر اين است که کليه طرح های تشخيصی و درمانی به صورت علمی در اين مرکز اجرا گردد. همچنين در اين بخش نتايج پژوهش های درمانی و ساير طرح های پژوهشی به صورت پايان نامه، مقاله و کتاب گزارش خواهد شد و در اختيار مراکز علمی، درمانی قرار خواهد گرفت. در حقيقت اين بخش يک پل ارتباطی است با ساير مراکز علمی، پژوهشی و درمانی برای رسيدن به اهداف مورد نظر هر سال اولويت های پژوهشی در نظر گرفته می شود و بر اساس سياست های پژوهشی در نظر گرفته طرح های پژوهشی اجرا خواهد شد.
تاثير تئاتر درمانی بر بهبود روابط اجتماعی کودکان اوتيسم
بررسي شاخص هاي روان سنجي آزمون تشخيصي اوتيسم (گارز) سيد جعفر احمدي،طيبه صفري،منصوره همتيان و زهرا خليلي
اثربخشي روش تحليل رفتار کاربردي بر علايم اوتيسم (Applied Behavioral Analysis يا ABA) سيد جعفر احمدي،طيبه صفري،منصوره همتيان و زهرا خليلي
بهزیستی روانشناختی کودکان مبتلا به اوتیسم و مادران آنها و عوامل موثر در ان. صدیقه رضایی دهنوی دی ماه ۱۳۹۰
افزایش رفتار اجتماعی در کودکان اوتیستیک: مقایسه روش بازی نقش و روش تحلیل رفتار کاربردی(ABA) سید جعفر احمدی، طیبه صفری،حمیدرضا عرب بافرانی،منصوره همتیان و زهرا خلیلی.سال ۱۳۹۲

آدرس: اصفهان – میدان جمهوری – ابتدای خیابان امام خمینی – کوچه شاهین مرکز آموزش و توان بخشی کودکان اوتیسم
تلفن: ۰۳۱-۳۳۳۷۳۷۴۷

 منبع: www.iranautism.ir

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *