استفتائات درباره خط بریل و پاسخ آنها

استفتائات
از دفتر حضرت آیت الله العظمي سید علی سیستانی دامت برکاته

* آيا نابينايان كه به نام روشندلان (يا در عربي مكفوف و اعمي و ضرير) هم ناميده شده‌اند، در مَس كتابت قرآن و اسماء خداوند و معصومين(ع) بايد با طهارت و وضو باشند؟
– اگر خط را لمس كنند حكم بينا را دارند.

* نابينايان كه از خط بريل (نقاط برجسته) استفاده مي‌كنند و با حس لامسه، قرآن را از روي قرآن بريل تلاوت و قرائت مي‌كنند، آيا هنگام لمس اين نقاط بايد با وضو باشند؟
– لازم نيست.

* وظيفه مردم در لمس سكه‌ها يا تمبرها يا پرچم‌ها منقوش به بسمله يا لا اله الا الله و ديگر كلمات و جملات مقدس چيست؟ آيا حتماً بايد وضو داشته باشند؟
– اگر قرآن است ولي در هم است و به صورت واضح نيست نبايد بدون وضو لمس شود.

* وظيفه مؤمنين در لمس نمادها و سمبل‌هايي كه ظاهر آن كلمه مقدس يا عبارات قرآني و مقدس نيست ولي با تأمل و دقت معلوم مي‌شود كلام مقدس است،‌ چيست؟ آيا بايد وضو داشت؟
– لمس اشكال ندارد.

* عكس ناشنوايي(یا به عبارت بهتر تصویرهای بیان کننده نام خداوند) را كه با زبان اشاره يعني حركات دست و سر نام خداوند را بيان مي‌كند، آيا مي‌توان لمس كرد؟
– اگر آيات قرآن باشد و همين كلمات نوشته شده باشد به هر خطي باشد نبايد بدون وضو لمس شود مگر اين كه زير شيشه باشد.

* اگر خطوط بريل قرآني (آياتي كه با بريل نوشته شده است) در محل‌هاي كثيف مثل چاه فاضلاب افتاده باشد، وظيفه مؤمنين چيست؟
– بايد آن را خارج سازند و اگر ممكن نبود تا از بين نرفته است استفاده نكنند.

* نابينايان از دو طريق حس لامسه و حس شنوايي مي‌توانند قرآن و احكام و مسائل ديگر را ياد بگيرند، يا ناشنوايان از طريق زبان اشاره بايد مسائل ديني را ياد بگيرند، آيا وظايف اين دو گروه در فراگيري مسائل شرعي مثل افراد عادي و سالم است؟
– به مقداري كه متمكن‌اند تكليف دارند.

* نابينايي كه با انگشت مصنوعي خط بريل (نگارش برجسته) مس و لمس كرده و از اين طريق قرآن و احاديث را ياد مي‌گيرد، آيا وضو گرفتن برايش قبل از لمس واجب است؟
– واجب نيست.

* ترجمه نهج البلاغه و صحيفه سجاديه كه با خط بريل (نقطه‌هاي برجسته) باشد آيا وضو لازم است؟
– همه آنها خط است و حكم نوشته‌هاي معمولي را دارد مگر با وجود حائل.

* خط بريل كه نشان‌دهنده ترجمه قرآن باشد (يعني با شش نقطه و حالت‌هاي مختلف آنها، حروف و كلمات فارسي كه ترجمه قرآن باشد) آيا نياز به وضو دارد؟
– لازم نيست.
فقه بریل
خط بريل جنبه‌هاي فقهي و حقوقي نیز دارد. برخي از اين جنبه‌ها عبارت‌اند از:
مشروعيت قراردادي كه با اين خط نگارش يافته باشد؛ اقرار مكتوب نابينايي كه با خط بريل نوشته شده باشد؛ و اینکه آیا مس و لمس خط بريل نياز به طهارت وضوء دارد يا نه؟.
در بسياري از ابواب فقه، خط بريل مطرح می‌شود و احكام مبتلا به درباره آن وجود دارد. اما متأسفانه هنوز تحقيق جامع فقهي درباره مسائل خط بريل اجرا و عرضه نشده است. نيز رساله عمليه خط بريل كه شامل مسائل و احكام نابينايان و خط بريل باشد،‌ توسط هيچ‌يك از مراجع معظم تقليد بجز حضرت آیت‌الله العظمی سیستانی عرضه نشده است. با اينكه جمعيت نابيناياني كه هر روز با خط بريل سر و كار دارند بر اساس برخي آمارها در جهان اسلام،‌ حدود بيست ميليون نفر و در ايران حدود چهار ميليون نفر است. دفتر فرهنگ معلولين از چند ماه گذشته درصدد جمع‌آوري و تدوين مسائل و احكام بريل بوده است. و ان شاء الله به زودي احكام خط بريل بر اساس فتاواي حضرت آيت الله العظمي سید علی سيستاني را منتشر خواهد كرد. البته مجله توان‌نامه هم در هر شماره، بعضي از اين احكام را آورده است.
در این باره مقاله‌اي كوتاه و در قالب فرهنگنامه‌اي، از آيت الله سيد محمود هاشمي شاهرودي منتشر شده كه اینجا متن آن را عيناً‌ تقديم مي‌كنيم.
خطّ بريل:‌ خطّ ويژه نابينايان
خطّ بریل از حروفی به صورت نقطه‏های برجسته تشکیل شده و نابینایان با لمس کردن، آن را می‏خوانند. از اين عنوان به مناسبت در مسائل مستحدثه نام برده شده است.
آیا قرآنی که با خطّ بریل نوشته شده حکم خطّ قرآن را دارد و مسّ آن بدون طهارت جایز نیست؟ مسئله میان معاصران اختلافی است. برخی تصریح کرده‏اند: آیه‏ای که با خطّ بریل نوشته شده حکم خطّ قرآن را دارد و مسّ آن بدون طهارت جایز نیست . برخى ديگر حكم خطّ قرآن را بر آن جاری ندانسته و مسّ آن را بدون طهارت جايز دانسته‏اند .
مأخذ
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت(ع)، سيد محمود هاشمي شاهرودي، قم، مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامي بر مذهب اهل بيت(ع)، جلد3، ص471.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *