تاثیر اندام مصنوعی (پروتز) در کاهش معلولیت‌های جسمانی

با پیدایش موجودات و با دلایل مادرزادی، ضربه‌های شدید و شماری از بیماری‌ها نقائص و معلولیت‌های جسمانی هم پدیدار شد. انسان‌ها در طول تاریخ همواره در تلاش بوده‌اند که با بکارگیری وسایل یا روش‌هایی از آثار و عوارض سوء معلولیت بکاهند که اندام مصنوعی (Prosthesis)یکی از آنهاست. پروتز وسیله مصنوعی است که جایگزین یک قسمت از دست رفته بدن می شود. گرچه وسایل مصنوعی در قسمت های مختلفی از بدن بکار می روند ولی در ارتوپدی منظور از پروتز بیشتر اندام مصنوعی است.
پروتز یا اندام مصنوعی را در مواردی بکار می برند که قستی از اندام به علتی وجود ندارد:

قسمتی از اندام ممکن است بصورت مادرزادی وجود نداشته باشد؛
قسمتی از اندام ممکن است بدنبال آسیب های شدید ناشی از ضربه از بین برود؛
قسمتی از اندام ممکن است به علت بیماری مانند دیابت از بین برود؛
قطع یک اندام یا قسمتی از آن را آمپوتاسیون Amputation می‌نامند.
پروتزهای اندام ممکن است:
یک قسمتی باشد؛
دو یا چند قسمتی بوده و بین قسمت های آن مفصل متحرک وجود داشته باشد؛
چند قسمتی و با مفصل باشد و همراه موتوری باشد که با دستور فرد حرکت می کند.

13قدیمی ترین پروتزها:
در موزه علوم لندن نمونه هایی از قدیمی ترین اعضای مصنوعی نگهداری می شود که قدمت قدیمی ترین نمونه موجود به ۲۷۰۰ سال قبل بر می گردد.
در متون قدیمی هند که متعلق به ۱۴۰۰ سال قبل از میلاد است، از پای مصنوعی فلزی (شکل سمت چپ) سخن گفته شده است که اولین مستندات در خصوص تولید پروتز در دوران باستان محسوب می شود.
مدلی از قدیمی ترین پای مصنوعی جهان (شکل سمت راست) نیز که در ایتالیا کشف شده بود، در موزه علوم لندن به نمایش گذاشته شده است. قدمت این پروتز به ۳۰۰ سال قبل از میلاد بر می گردد.

قدیمی ترین انگشت پا و دست مصنوعی
قدیمی ترین پروتز موجود در این موزه انگشت پای مصنوعی (شکل سمت چپ) متعلق به ۹۵۰-۷۱۰ سال پیش از میلاد است که در مقبره مومیایی شده یک زن مصر باستان توسط باستان شناسان کشف شده و جزو نخستین نمونه ها محسوب می شود.
از دیگر پروتزهای موجود موجود دست مصنوعی (شکل سمت راست) متعلق به سال های ۱۵۰۰ و ۱۸۴۰ میلادی است که کاربرد بیشتر فلز برای تولید پروتز را نسان میدهد.

32کاربرد پروتز در انسان
پروتز ها یا اندام های مصنوعی را به دو دسته پروتز های اندام فوقانی و پروتز های اندام تحتانی تقسیم می کنند.
پروتزهای اندام فوقانی عبارتند از:

پروتز آمپوتاسیون بازو (بازوی قطع شده)
پروتزهای اندام تحتانی عبارتند از

پروتز آمپوتاسیون ران (ران قطع شده)
در سال های اخیر با استفاده از فیبر کربن – که بسیار محکم و در عین حال سبک است – و همچنین با پیشرفت دانش الکترونیک گام های بلندی در بهتر کردن اندام های مصنوعی برداشته شده است.

5پای مصنوعی از جنس فیبرکربن برای دویدن
در اندام‌های مصنوعی که به اختیار بیمار و با موتور الکتریکی حرکت می کنند سنسورهای الکتریکی را بر روی پوست عضلات استامپ می گذارند. با انقباض عضلات استامپ که با اختیار بیمار انجام می‌شود سنسورها تحریک شده و با دستور سنسورها موتورهای الکتریکی مربوطه به حرکت درآمده و اندام در جهتی که بیمار تمایل دارد حرکت می کند.

اندام های مصنوعی با موتور الکتریکی
دست مصنوعی با پنج انگشت با موتور الکتریکی
در انواع جدیدتر اندام مصنوعی دست که پنج انگشت آن حرکت مستقل دارند (شکل بالا) ابتدا با یک عمل جراحی اعصاب مربوط به حرکت انگشتان را به عضله دیگری مثلا عضله سینه بیمار منتقل می کنند. با دستور بیمار برای حرکت هر انگشت تحریک الکتریکی به عضله سینه وی رفته و قسمت خاصی از آن عضله را تحریک می کند. از طریق سنسوری که بر روی پوست آن قسمت عضله سینه ای کار می گذارند این تحریک دریافت شده و پس از آنالیز توسط کامپیوتر به موتور انگشت مربوطه رفته و آن را حرکت می دهد.

کاربرد پروتز در حیوانات
مردم جهان از زمان مصر باستان تاکنون، با استفاده از پروتزها در تلاش بوده‌اند تا عملکرد افراد معلول را بهبود ببخشند. اما طی سال‌های اخیر، افزون بر انسان‌ها، رنج و ناتوانی‌های حاصل از معلولیت در حیوانات نیز مورد توجه قرار گرفته است.
بر خلاف انسان‌ها، حیوانات نمی توانند شکایت و ناراحتی خود از دردی که می کشند را مطرح کنند. از این رو، مراکز بیشتری در جهان به منظور کمک به حیوانات مجروح و آسیب دیده و بازگرداندن آنها به زندگی عادی تاسیس شده‌اند.
8این عقاب تاس توسط یک شکارچی غیر مجاز مورد هدف قرار گرفته و پس از گذشت سه سال، یک گروه از افراد داوطلب برای وی منقاری مصنوعی را طراحی کردند. علاوه بر حفظ زیبایی، این منقار نقشی کلیدی در ادامه زندگی این عقاب داشته است.
121پای این لاک پشت توسط یک موش جویده شده بود، اما به واسطه استفاده از چرخ یک تراکتور اسباب بازی همچنان می تواند به زندگی خود ادامه دهد.

References
www.iranorthoped.ir
www.popularmechanics.com
news.discovery.com
www.huffingtonpost.com
۲ba2.com/cultural
۲ba2.com/cultural/history

منبع: فریده حلمی، وب سایت انجمن معلولین ضایعات نخاعی استان تهران، ۲۰ اسفند ۱۳۹۲

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *