نگاهی به مدخل‏های نابینایی و نابینایان در دانشنامه معلولین Encyclopedia of Disability

print

نگاهی به مدخل‏های نابینایی و نابینایان در دانشنامه معلولین
Encyclopedia of Disability

اباذر نصراصفهانی

دائرة‏المعارف‏ها نوع مؤثر و کارآمد از کتاب هستند که در رشد و توسعه فرهنگ بسیار تأثیر دارند. در زمینه معلولیت و ناتوانان بینایی، شنوایی و حرکتی چند عنوان دانشنامه تاکنون عرضه شده است. جامعه معلولین نیاز مبرم به انواع دائرت‏المعارف‏ها و دیگر کتب مرجع دارد و بدون این ابزار نباید توسعه و ارتقاء را توقع داشته باشیم. در ایران، در حوزه معلولین، فقط یک دایرة‏المعارف به نام دانشنامه ناشنوایان (دانا) در سال 1386 منتشر شده است.
دفتر فرهنگ معلولین از جمله نهادهای فعال در حوزه فرهنگ مکتوب معلولین است، که توجه ویژه‏ای به تولید دانشنامه در حوزه معلولین داشته است و از جمله طرحهای پژوهشی این موسسه، پروژه دانشنامه نابینایان است که در حال نهایی شدن است. اما قبل از تألیف، همه دانشنامه‏های حوزه معلولین از سراسر جهان گردآوری شده؛ آنگاه اقدام به بررسی و تجربه‏آموزی شد. از جمله دانشنامه‏های بررسی شده، دانشنامه معلولین است. این مقاله نتیجه آن بررسی‏ها است.
درباره دانشنامه معلولین
این دانشنامه در اروپا منتشر شد و مهم‏ترین دایرةالمعارف معلولین است که تاکنون با مشخصات زیر منتشر شده است:
Encyclopedia of Disability, Gary L. Albrecht (Editor), SAGE Publications, 2005.
ایده ابتدایی تهیه دانشنامه معلولین(ED) در سال 1999 میلادی در گفتگوی سرویراستار دانشنامه، با آقای رولف جانک  از مدیران انتشارات ساگ  مطرح شد. هدف اولیه تهیه منبعی بود که در تمامی کتابخانه‏های جهان در دسترس محققین و پژوهشگران معلول و غیر معلول باشد. پس از امضای قرارداد دانشنامه در 10 سپتامبر 2001، گروهی 74 نفره از پژوهشگران مطرح حوزه معلولین از آمریکا، اروپا، استرالیا، هند، ژاپن و چین به عنوان مدیران بخش‏های مختلف این پروژه انتخاب شدند. پس از بحثهای مقدماتی میان گروه ویراستاری و ناشر، مقرر شد که دانشنامه در پنج جلد نهیه شود. چهار جلد نخست شامل مداخل از a تا z و جلد پنجم دربرگیرنده اطلاعاتی دست اول و بکر از زمینه‌های گسترش معلولیت‏ها در طی دوره‌های مختلف تاریخی از دوران کهن و باستان تا دوران قرون وسطی و سپس مدرن و پست مدرن. نیز در این جلد ابعاد فرهنگی معلولیت‏ها و فعالیت‏های فرهنگی در این حوزه شامل تهیه فیلم، کتاب، نمایش و… بررسی شده است. مقالات این دانشنامه را بیش از 500 نویسنده از بیست کشور جهان نوشته اند.
این دانشنامه، شامل بیش از 150 مقاله درباره نابینایی و نابینایان است. برخی مقالات به صورت مستقل درباره نابینایان است و برخی از آنها به صورت عمومی درباره معلولین و ضمناً به نابینایان هم پرداخته است. فهرست تمامی این مدخل‏ها ذیلاً عرضه می‏شود. در این دانشنامه مقالاتی درباره برخی شخصیت‏های جهان اسلام و نیز برخی موضوعات اسلامی آمده است. مقاله‏هایی مثل «ابوالعلاء معری»، «عطاء بن ابی ربابه»، «بشّار بن برد»، «طه حسین»، «ابن ام مکتوم»، «قتاده بن دعامه السدوسي»، «خاور میانه و ظهور اسلام»، «معجزه»، «موفق الدین مظفر» به موضوعاتی می‏پردازند که متعلق به فرهنگ اسلامی و جامعه مسلمانان است. برای اینکه پژوهشگران با سبک و شیوه غرب در تحلیل موضوعات نابینایان آشنا شوند، این مدخل‏ها معرفی می‏شوند.

ابوالعلاء معری
دسترسی
دفاع  (از حقوق)
قانون مقابله با تبعیض
فناوریهای کمکی  (در خدمت)
عطاء بن ابی ربابه
توصیف گویا  (صوتی)
اتوبیوگرافی
بشّار بن برد
نیاز
نابینایی، تاریخ
نابینایی و کم بینایی  (اختلالات بینایی)
بوون، رابرت والتر
بریل، لوئیس
بریجمن، لورا دیوای  (اولین فارغ التحصیل نابینا‌ـ ناشنوا)
کارول، توماس
تصویرسازی
خیریه
سوء استفاده از کودکان
مراقبت از کودکان
کودک، جوان و بزرگسال
موسسه نابینایان کریستوفل
تکنولوژیهای کامپیوتری
کروک شان، ویلیام
زمینه¬های فرهنگی ناتوانی  (معلولیت)
دی لابات، بی. جی .جی
نابینای ناشنوا
دیدروت، دنیس
دیدیموس نابینا  (کشیش قبطی در اسکندریه)
موسیقی و نابینایی
جیمز فربس  (غواص نابینا اهل هندوستان)
بارتیموس  (گدای نابینا)
جسوز هیلز
نابینایی توبیت
حوادث
حرکتها (جنبشهای) احقاق حقوق در فرانسه
حرکتها (جنبشهای) احقاق حقوق در آلمان
علم انسان شناسی
بیچر، هنری ناولز
بریل
حقوق شهروندی و مدنی
جهان در حال توسعه
دیدروت، دنیس
فرهنگ معلولیت (ناتوانی)
معلولیت در قاره آفریقا
معلولیت در قاره استرالیا ، وضعیت حال
معلولیت در چین ، وضعیت حال
معلولیت در هند ، وضعیت حال
مرخصی از کارافتادگی ، وضعیت حال
سیاستهای دولتی معلولین
آموزش (دانشکده و دانشگاه)
تکنولوژیهای کمک آموزشی
اشتغال
تجارب برنامه‌های معلولین در برزیل
تجارب برنامه‌های معلولین در کلمبیا
تجارب برنامه‌های معلولین در نیوزلند
تجارب برنامه‌های معلولین در هند
تجارب برنامه‌های معلولین در آفریقای
فیلم
باورهای عامیانه
جهانی شدن
گوزلاف، اگنس  (مبلغ و مربی چینی)
هوچی، هاناوا  (کتابشناس نابینای ژاپنی)
والنتین، هایو  (معلم فرانسوی)
تاریخ معلولیت در دوران قدیم (باستان) غرب
تاریخ معلولیت در دوره معاصر در غرب
تاریخ معلولیت در کره
تاریخ معلولیت در دوران قرون وسطی در غرب
هافمن، سی کلدن  (مبلغ امریکایی)
هومر (شاعر یونانی نابینا)
اسکان: قوانین و سیاستها
حسین، طه
هیستری (تشنج)
ابن ام مکتوم  (صحابى‌، و مؤذن‌ نابيناي‌ پيامبر اكرم(ص))
هویت
کودک¬کشی
تکنولوژی اطلاعات
تبعیض¬نژادی
سازمانهای بین المللی معلولین
جکسون، ویلیام هنری (کشیش و معلم انگلیسی)
جرنیگان، کنه  (فعال نابینای امریکایی)
جانسون، ساموئل (نویسنده و ادیب انگلیسی)
روزنامه نگاری
یهودیت
عدالت
قتاده بن دعامة السدوسي  (نویسنده و محقق نابینای عرب)
کلر، هلن (نویسنده نابینای امریکایی)
کمدی فکاهی
لئوپلت، جان (مبلغ و مربی انگلیسی)
لو-کون  (نویسنده و مدیر چینی)
مکنزی، کلودا (فعال نابینای نیوزلندی)
میخائیل پنجم  (یکی از امپراطورهای بیزانس)
خاور میانه و ظهور اسلام
معجزه
مون، ویلیام (کشیش وفعال بریتانیایی نابینا)
موزیک
موفق الدین مظفر  (فیلسوف و شاعر نابینای مصری)
حماسه نورس
رمان
والدین
مرگ
شعر
سیاست‏های معلولیتی(سیاستها و حمایتها)
زودرسی (نوزاد نورس)
قانون توانبخشی سال 1973امریکا
روان شناسی توانبخشی
مذهب
معلولیت (بازنمایی معلولیت، تاریخ)
سرسواتی، ویرجاناندا (محقق نابینای ودا: کتاب‌ مقدس‌ هندو)
ساندرسون، نیکلاس (ریاضیدان انگلیسی)
الگوهای کهن آسیای جنوبی
آموزش ویژه
ورزش و معلولیت
سوگی یاما، واچی   (متخصص طب سوزنی در ژاپن)
سولیوان، آن  (معلم نابینایان)
سور داس  (موسیقیدان و شاعر هندی نابینا)
سیل، ادوارد (مبلغ و محقق)
تلویزیون
ﺟﮑﻮﺑﻮس ﺗِﻨﺒﺮوﮎ  (مدافع امریکایی برای حقوق نابینایان)
تجاوز
بیماریهای گرمسیری
وان لادیقم، هی پولیت (فعال نابینای امریکایی)
مرئی و نامرئی  (پیدایی و ناپیدایی)
توانبخشی حرفه ای: قانون و سیاستها
جنگ
انگیزه کار
مهابهاراتا  (پادشاه نابینا در جنوب آسیا در قدیم)
دنیای قدیم: جنوب آسیا
دنیای قدیم: آسیای شرقی
دنیای قدیم: آفریقا
دنیای قدیم: آمریکاییهای کلمبیایی
دنیای قدیم: یونان باستان
دنیای قدیم: فرهنگ اسکاندیناوی
سوفوکل  (از پادشاهان نابینای یونان باستان)
دنیای قدیم: روم
کتاب مقدس عبری
نابینایی اسحاق  (برگرفته از کتب مقدس)
اسفار مشکوک(کتب مقدس: کتب کاذبه)
کتب مقدس مسیحی
قرون وسطی
دوران مدرنیته و پست مدرن (1500-1800)
دوران مدرنیته و پست مدرن (1800-1945)
فرهنگ و مقاومت
اتحادیه مقابله با تبعیض نژادی
شروود هال  (کتاب)
رابرت برون، نبرد با تاریکی (کتاب)
مایک اروین، تاریخ بازی بولینگ (کتاب)
برنامه رسانه‏ای معلولین و اطلاع‏رسانی

نواقص
دائرةالمعارف معلولین (ED) نسبت به تاریخ، فرهنگ و جوامع اسلامی اهتمام جدی نداشته است. در حالی که قرآن در بین کتب آسمانی در دفاع از حقوق معلولین و روشندلان، عنایت خاص داشته، نیز رهبران اسلام مانند حضرت علی بن ابی‏طالب(ع)، امام حسین(ع) جملات و عبارات بی‏نظیر در دفاع معلولین بیان کرده‏اند؛ از سوی دیگر صدها محدث، متکلم، فقیه، ادیب و متغیر، نیز صحابی رسول خدا(ص) و تابع ائمه معصومین(ع) از نابینا، ناشنوا و ناتوانان حرکتی بوده‏اند، سزاوار است مراجع جهانی حداقل درصد اندکی از آنها را معرفی می‏نمودند. اما متأسفانه بسیاری از دائرةالمعارف‏ها، مأخذشناسی‏ها، اصطلاح‏نامه‏ها و فرهنگ‏نامه‏هایی که در غرب منتشر شده، در بخش اسلام و مسلمانان، حق و انصاف را رعایت نکرده‏اند. یک دلیل مهم آن، سستی و کم‏کاری خود مسلمانان و عدم حضور آنان در مراکز مرجع‏نگاری جهان است. ED هم مدخل‏های اسلامی اندکی آورده است. امید است در ویرایش جدید جبران گردد.
ضرورت‏های مطالعاتی
لازم است مدخل‏های ویژه ناشنوایان و معلولین حرکتی و ذهنی هم استخراج، سپس محتوای این مقالات از نظر منابع و مآخذ، گستره مباحث، گرایش و رویکرد مثل پزشکی، جامعه‏شناسی و اجتماعی، آموزه‏های دینی و مذهبی و غیره بررسی شوند. نیز شخصیت و طرز فکر نویسنده و محدوده جغرافیایی که چه مناطقی از جهان را پوشش می‏دهد تحلیل و نقادی ‏شود.

پی نوشت ها:
. rolf janke
. Sage Publications
. Abul-`Ala Al-Ma`Arri
. Accessibility
. Advocacy
. Antidiscrimination Law
. Assistive Technology
. Ata Ibn Abi Rabah
. Audio Description
. Autobiography
. Bashshar Ibn Burd
. Begging
. Blind, History Of The
. Blindness And Visual Impairment
. Bowen, Robert Walter “Mike”
. Braille, Louis
. Bridgman, Laura Dewey
. Carroll, Thomas J.
. Cartooning
. Charity
. Child Abuse
. Child Care
. Childhood, Youth, And Adolescence
. Christoffel-Blindenmission (Cbm)
. Computer Technology
. Cruickshanks, William
. Cultural Context Of Disability
. De Labat, B. J. G.
. Deafblindness
. Diderot, Denis
. Didymus The Blind
. Music And Blindness
. James Forbes
. Bartimaeus
. Jesus Heals
. Tobit’s Blindness
. Accidents
. Advocacy Movements: France
. Advocacy Movements: Germany
. Anthropology
. Beecher, Henry Knowles
. Braille
. Citizenship And Civil Rights
. Developing World
. Diderot, Denis
. Disability Culture
. Disability In Contemporary Africa
. Disability In Contemporary Australia
. Disability In Contemporary China
. Disability In Contemporary India
. Disability Leave
. Disability Policy: India
. Education, College And University
. Education, College And University
. Empowerment
. Experience Of Disability: Brazil
. Experience Of Disability: Colombia
. Experience Of Disability: New Zealand
. Experience Of Disability: India
. Experience Of Disability: Sub-Saharan Africa
. Film
. Folk Belief
. Globalization
. Gutzlaff, Agnes
. Hanawa, Hokiichi
. Haüy, Valentin
. History Of Disability: Ancient West
. History Of Disability: Early Modern West
. History Of Disability: Korea
. History Of Disability: Medieval West
. Hoffman, C. Colden
. Homer
. Housing: Law And Policy
. Hussein, Taha
. Hysteria
. Ibn Umm Maktum
. Identity
. Infanticide
. Information Technology
. Institutionalization And Segregation
. International Disability Organizations
. Jackson, William Henry
. Jernigan, Kenneth
. Johnson, Samuel
. Journalism
. Judaism
. Justice
. Katada Ibn Di`Ama As-Sadusi
. Keller, Helen
. Kyo–Gen Comedy
. Leupolt, Jane
. Lü K’un
. Mackenzie, Clutha
. Michael Iv, Emperor
. Middle East And The Rise Of Islam
. Miracles
. Moon, William
. Music
. Muwaffak Ad-Din Muzaffar
. Norse Sagas
. Novel
. Parenting
. Passing
. Poetry
. Politics Of Disability: Policies And Protest
. Prematurity
. Rehabilitation Act Of 1973 (United States)
. Rehabilitation Psychology
. Religion
. Representations Of Disability, History Of
. Saraswati, Virjananda
. Saunderson, Nicholas
. South Asian Archetypes
. Special Education
. Sports And Disability
. Sugiyama, Wa’ichi
. Sullivan, Anne
. Sur Das
. Syle, Edward W.
. Television
. Tenbroek, Jacobus
. Transgression
. Tropical Diseases
. Van Landeghem
. Visibility And Invisibility
. Vocational Rehabilitation: Law And Policy
. War
. Work Incentives
. The Mahabharata
. The Ancient World: South Asia
. The Ancient World: East Asia
. The Ancient World: Africa
. The Ancient World: Pre-Columbian Americas
. The Ancient World: Greece
. The Ancient World: Norse Culture
. Sophocles, Oedipus The King
. The Ancient World: Rome
. The Bible: Hebrew Scriptures
. Isaac’s Blindness
. The Bible: Apocrypha
. The Bible: Christian Scriptures
. The Middle Ages
. Modernity And Normalization: 1500–1800
. Modernity And Normalization: 1800–1945

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *