آشنایی با امیرقلی امینی؛ روحی توانا در جسمی علیل

امیرقلی امینی در سال ۱۲۷۶ شمسی در اصفهان متولد شد. او از هوش سرشار و استعداد بسیار برخوردار بود. امینی هرچند در نوجوانی از هر دو پا فلج شد، اما یک روز در عمرش از کوشش و کشش فارغ ننشست. وی در حیطه‌های روزنامه‌نگاری، ترجمه و فعالیت‌های سیاسی و امور خیریه‌ای بسیار فعال بود. تحصیلات خود را در عربی و فارسی به پایه عالی رسانید. چنانچه ترجمه و تألیفات آن مرحوم مانند عروس فرغانه و دوره امثال و حکم بسیار ارزنده است. همان اوان زبان فرانسه را نیز تا حدی که از کتابهای‏ علمی استفاده کند تحصیل نمود و یک روز را دور از کتاب و قلم بسر نبرد. امیرقلی امینی در فاصله‌ی سال‌های ۱۳۰۷ تا ۱۳۲۱، روزنامه‌ی اخگر، و روزنامه‌ی اصفهان را از ۱۳۲۲ تا ۱۳۵۴ (جز یک دوره توقیف هشت ساله) در اصفهان منتشر ‌کرد. انتشار روزنامه‏ سیاسی اخگر اصفهان همواره نمونه بارزی از یک‏ نشریه آبرومند برای اصفهان و ایران بود.
سال‌های ۱۳۲۲ تا ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، سال‌های حضور فعال امیرقلی امینی در صحنه‌ی سیاسیِ اصفهان بود. او در ۱۳۲۴ حزب آزادی را تاسیس کرد که در ۱۳۲۵ در شعبه‌ حزب دموکرات ایران ادغام شد و امینی رییس شعبه‌ اصفهانِ این حزب بود. امیرقلی امینی پس از ۲۸ مرداد، به‌دلیل حمایت از دکتر مصدق و نهضت ملی شدن نفت، از فعالیت‌های سیاسی و حتی فعالیت‌های عام‌المنفعه به‌ناگزیر کناره گرفت اما به فعالیت‌های فرهنگیِ خود ادامه داد. تاسیس «جمعیت شیر و خورشید سرخ اصفهان» در سال ۱۳۱۱ و تاسیس پرورشگاه کودکان اصفهان در ۱۳۱۳ از مهم‌ترین فعالیت‌های عام‌المنفعه‌ امینی‌ست. او که درد یتیمی را چشیده بود با تأسیس پرورشگاهی برای یتیمان و بر عهده گرفتن تربیت آنان کوشید محیطی فراهم آورد تا آنان ضمن تحصیل، اقسام هنرهای زیبا را نیز فراگیرند. او هم‌چنین در فاصله‌ سال‌های ۱۳۱۲ تا ۱۳۲۸ در چند دوره به عضویت انجمن شهر اصفهان برگزیده شد که در برخی از این دوره‌ها ریاست انجمن را نیز برعهده داشت.
ايشان در سال ۱۳۱۹ هـ.ش با بانو بتول ابوعطا که از يک خانواده روحاني بودند ازدواج نمود و از ايشان صاحب يک دختر و پنج پسر شد، که همه آنها مقاطع بالاي تحصيلات دانشگاهي را طي کردند. از ديگر خدمات فرهنگي و اجتماعي وي، اهداي نهصد جلد کتاب به کتابخانه فرهنگ اصفهان و تاسيس يک باب دبستان، در يکي از دهات شهرستان فريدن بود. در سال ۱۳۱۴ به دريافت نشان درجه ۲ علمي و سال ۱۳۲۲ به سبب تأسيس پرورشگاه، موفق به دريافت يک مدال شد.
تأليفات اميني عبارتند از :
۱-ابطال الباطل در رد قرارداد ۱۳۳۱ قمری؛ ۲-تداوی روحی، چاپ شده در روزنامه اخگر؛ ۳-ترجمه داستان های تاریخی اثر ابراهیم مصری؛ ۴ترجمه داستان های کوچک از زبان اسپرانتو؛ ۵-ترجمه سخنان یک مؤمن از لامه فرانسوی؛ ۶-ترجمه عروس فرغانه اثر جرجی زیدان، چاپ دارلترجمه مختاری؛ ۷-ترجمه غلبه بر ترس و خستگی اثر اسپنسر، این ترجمه، جایزه کتاب سال را به خود اختصاص داد؛ ۸-ترجمه کتاب عبدالرحمان ناصر، اثر جرجی زیدان؛ ۹-ترجمه کودک، اثر ویکتور پوشه.؛ ۱۰-چگونه بچه خود را پرورش می‏دهم؟؛ ۱۱-سی افسانه از افسانه های محلی اصفهان، اصفهان: هنرهای زیبای کشور، ۱۳۳۹ش؛ ۱۲-گزیده آثار، مجموعه مقالات.؛ ۱۳-فرهنگ عوام یا شرح امثال و اصطلاحات زبان فارسی، مشهورترین اثر شادروان امینی که هیجده سال برای تألیف آن زحمت کشید. تهران: علمی، ۱۳۳۹ش؛ به ویرایش عبدالباقی نواب، اصفهان: دانشگاه اصفهان، ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۳ش، ۳ج.
۱۴-فولکلور ایران، داستان های امثال، اصفهان: مؤلف، ۱۳۵۱ش، ۲ج؛ ۱۵-هزار و یک سخن در امثال و حکم فارسی، برلن: شرکت کاویانی، ۱۳۳۹ق.
مرحوم اميني به اغلب شهرهاي ايران و کشورهاي جهان سفرکرد. در سال ۱۳۵۳ نيز به زيارت حج شتافت. ايشان در سرگذشت خود مي نويسند:
« صفات ممتاز و شايسته اي ندارم جز اينکه، من از آغاز عمر چه در مدرسه و چه در اجتماع عاشق کار و فعاليت بوده و بدون احساس کمترين خستگي به دنبال اهداف اجتماعي خود بوده ام و در اين قسمت مرهون و مديون کساني هستم که مرا به دوش کشيده و به دنبال مقصدم بوده اند. اندرز من به جوانان تنها اين است که در عرصه زندگي بکوشيد و کار کنيد، که به قول مرحوم بهار ((سرمايه جاوداني است کار)).
دکتر سيف الله وحيدنيا درباره مرحوم اميني مي فرمايد: آقاي اميني در راه اهداف متعالي خود و دفاع از حقوق شهروندان اصفهاني، حاضر نمي شد که با کسي به مطالعه گري بپردازد و قلم خود را در راه منافع اشخاص به گردش در آورد.
و اين استواري در رأي و عقيده را همواره داشت که مي توان در صفحات و سرمقاله هاي روزنامه هاي اخگر و اصفهان مشاهده کرد. دکتر ساسان سپنتا در مورد ايشان مي فرمايند: سالهايي که در يکي از دانشگاههاي اروپا به تدريس اشتغال داشتم خود شاهد بودم که بسياري از خاورشناسان، هنگامي که مي دانستند اهل اصفهان و همشهري اميرقلي اميني هستم با چه احترامي از او و فعاليت هاي علمي و فرهنگي او ياد مي کردند و اهميت کتابهاي او، به ويژه دو کتاب داستان هاي امثال و فرهنگ عوام او را يادآور مي شدند.
امینی که دکتر نواب صفا از او به عنوان مردی توانا در جسمی ناتوان یاد می‌کند در ۵ خرداد ماه ۱۳۵۷ عازم کوی جانان شد و بنابه وصیتش، خانه‌اش واقع در خیابان کاشانی اصفهان به کتابخانه مرکز ادبا و شعرای اصفهان واگذار و همان‌جا نیز به خاک سپرده شد.
مآخذ:
نشريه موج عصر، پيش شماره ۱۰؛ یادنامه امیرقلی امینی، فصلنامه فرهنگ اصفهان، شماره ۳۱، بهار ۱۳۸۵؛ ماهنامه وحید، شماره ۲۵۸، تیر ۱۳۵۸.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *