بخش دوم: اطلاع رسانی

گزارش تولیدات دفتر فرهنگ معلولین

به کوشش: اباذر نصراصفهانی

از جمله اهدافی که در دفتر فرهنگ معلولین از ابتدای تأسیس در نظر بوده، تولید آثاری در قالب دستنامه برای معلولین عزیز در راستای ارتقای آگاهی­های آنان در حوزه­های مختلف به ویژه امور فرهنگی بوده است. نیز فرهنگ سازی جامعه درباره موضوعات مرتبط با معلولین از دیگر اهداف این دفتر به ویژه معاونت پژوهشی بوده است. از اینرو از همان روز نخست راه اندازیِ دفتر پروژه هایی با این رویکرد طرح و برنامه­ریزی و توسط محققین دفتر به نتیجه رسیده است. طی چها رماه گذشته ۱۴ کتابچه در قطع پالتویی تولید و در اختیار علاقمندان قرار داده شده است. نیز متن کامل این آثار در سایت اطلاع رسانی دفتر قرار گرفته است. اینک گزارشی کوتاه از این آثار و موضوعات آنها ارائه میشود.

۱-حقوق فرهنگی معلولین؛ سید احمد طباطبایی و سعید نوری نشاط
در سال­های اخیر ایران همچون بسیاری از کشورها شاهد تحولاتی در حمایت از حقوق معلولان بوده است. در سال ۱۳۸۳ قانون جامع حمایت از حقوق معلولان در ایران تصویب گردید و در سال ۱۳۸۸ ایران به کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت پیوست. از اینرو، این نوشتار با توجه به این موضوعات به بررسی تعهدات جمهوری اسلامی ایران در خصوص حقوق فرهنگی معلولان از دو منظر حقوق بین­المللی و حقوق داخلی و با توجه خاص به دو سند مهم فوق و با رویکرد تطبیقی بین این دو سند، پرداخته است. در تحقیق حاضر حق آموزش، حق شرکت در حیات فرهنگی جامعه و حق دسترسی به اطلاعات برای افراد دارای معلولیت مورد مطالعه قرار گرفته است.

۲-رفتار با معلولین در سیره معصومین(ع)؛ اباذر نصر اصفهانی
از امور مسلم در مشى پيامبر خدا«ص» و ائمه هدى«ع»، اهتمام ايشان نسبت به امور مردم و مستضعفان و توجه به رفع گرفتاری­های مردم است. اهتمام نسبت به امور کسانی كه از حقوق واقعى خود محروم شده‏اند، اهتمام براى آزاد ساختن آنان از اسارت­ها و فراهم كردن زمينه صعود، اهتمام براى آنان كه طالب حق­اند و محروم از حقوق. آنها كه بهترين بندگان خدا هستند. معلولان یکی از مصداق­های طبقه محرومان­اند.

اسلام اجازه نداده کسی معلولین را تحقیر کند، در عوض گویاترین تکریم­ها و احترام­ها را نسبت به آنها داشته است. این نوشتار با بررسی جامع آیات و روایات چهارده معصوم(ع) به گردآوری دستورات و سیره آنان در باب تکریم معلولان پرداخته است.

۳-نیایش معلولین: ادعیه امام سجاد در دشواریها و نیازها؛ محمود صلواتی
نیایش و دعا نوعی گفتگوی انسان با معبود است؛ هر اندازه نزدیکی و تقرب آدمی به خالق بیشتر و خالصانه­تر باشد، رابطه عاشقانه آنان قوی­تر و تعامل آنان جذاب­تر خواهد شد. در پرتو نیایش بسیاری از آلام و مشکلات روحی درمان خواهد شد. فرهنگ نیایش به انسان­ می­آموزاند چگونه بر ذات لایزال الهی تکیه کند، فقط متکی به او باشد و فقط از او درخواست داشته باشد؛ و از این طریق امراض روانی خود را به طور ریشه­ای و اساسی درمان کند.

 امروزه پزشکان، بسیاری از مشکلات جسمی و بیماری­ها را از طریق تقویت روح و روان و با ایجاد امید و اراده در شخص درمان می­نمایند. از اینرو معلولین بیش از دیگران به نیایش و فراگیری دعاهای صحیح و آموختن جوانب فرهنگ نیایش احتیاج دارند. اما بسیاری از معلولین با فراگیری فرهنگ نیایش، ارتباط سازنده با معبود برقرار کرده و با استعانت و استشفاء از خداوند و بزرگان دین، با بهره­گیری از توسل و توکل روحیه پیدا می­کنند. در بین معصومین (ع) نیایش­ها و مناجات­های امام زین­العابدین از جایگاه ویژه­ای برخوردار است. از اینرو در این نوشتار گزیده­ای از نیایش­های آن امام عزیز که مناسب حال معلولین است، آورده شده است.

۴-رودکی شاعر روشندل؛ محمد نوری
دفتر فرهنگ معلولین در صدد است برای همه معلولین نخبه یک دفتر منتشر کند و شرح زندگی و خدمات آنان را عرضه کند. هدف در این راه، الگوسازی از این نخبگان است تا معلولین با عبرت آموزی از آنان، در جایگاه سازندگان و خادمان جامعه قرار گیرند. از این رو این دفتر به ابو عبدالله جعفر بن محمد رودکی (درگذشت ۳۳۰ یا ۳۲۹ق) از شاعران روشندل و بزرگ ایران اختصاص یافته است.

۵- کانون معلولین توانا (تاریخ شکل­گیری، تحولات، خدمات)؛ به‏کوشش اباذر نصراصفهانی
تشکل­های مردمی یا NGO­ها نقش اساسی در سامان­دهی به مشارکت­های مردم دارند؛ به ویژه در مواردی مثل معلولین، تشکل­های مردمی ضروری و بنیادی است. این تشکل­ها، معلولین را با تجربه­های پیشین آشنا نموده و استعدادهای آنان را بارور کرده و زمینه­های رشد و خلاقیت آنان را مهیا می­سازند.

واقعیت اینست که فرهنگ تشکل­های مردمی در کشورهایی مثل ایران هنوز در مراحل ابتدایی است. تجربه­های جدی و توسعه یافته­ای وجود ندارد و تعامل و همکاری نهادهای دولتی با این تشکل­ها مثبت و همدلانه نیست. در این وضعیت تشکل­های قابل توجه و با خدمات مثبت یافت می­شود. اینگونه تشکل­ها باید به عنوان الگو مطرح شده و تجارب آنها به دیگران منتقل شود. دیگران هم با بهره­گیری از آزموده­های اینان به راه درست قدم نهاده و تلاش نمایند روز به روز توسعه افزون­تر پیدا کنند.  از اینرو در این دفتر «کانون معلولین توانا» که از موفق­ترین تشکلهای معلولین در سطح کشور است، معرفی شده است.

۶-سوره روشندلان: تکریم نابینایان در قرآن کریم؛ قدرت الله عفتی
سوره عبس و تولی که برخی از دانشمندان علوم قرآنی آن را سوره اعمی (نابینا) نامیده­اند، نشان دهنده مواضع قرآن و اسلام درباره روشندلان است. این نوشتار بر اساس تفسیر المیزان تألیف علامه طباطبایی و نیز تفسیر نمونه به تبیین آیات این سوره پرداخته است.

۷-قانونگذاری برای معلولین: مصوبات مجلس شورا؛ به کوشش اباذر نصر اصفهانی

اسناد مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی نشان میدهد که این مجلس در دهه­های بیست و سی چندین مصوبه برای معلولین داشته است. محقق این اثر با بررسی اسناد و مجلس شورای ملی آن بخش از قوانین و نطق­های نمایندگان که درباره معلولین بوده را گردآوری و با ترتیب تاریخی آورده است. نیز در ضمیمه کتاب «قانون جامع حمایت از حقوق معلولین» مصوب مجلس شورای اسلامی آمده است.

۸-ناشنوایی در ادبیات فارسی؛ به کوشش اباذر نصر اصفهانی
این نوشتار حاصل چهار مقاله با این عناوین است: ظرفیت شعر فارسی برای توصیف ناشنوایی، نوشته روزبه قهرمان؛ وجوه کاربرد واژه کرولال، نوشته محمدرضا موحدی؛ کاربردهای استعاری و کنایی واژگان بیانگر ناشنوایی، نوشته محمدرضا موحدی؛ ناشنوایان از نگاه شاعران ایران، نوشته روزبه قهرمان.

۹- خدمات مرحوم حسین گلبیدی: بنیانگزار مدرسه ناشنوایان اصفهان؛ به کوشش محمد نوری و اباذر نصر اصفهانی

۱۰-سید عبدالهادی شیرازی؛ قدرت الله عفتی

۱۱- ادیب نیشابوری: استاد ادیبان معاصر ایران؛ قدرت الله عفتی و سیدرضا حسینی امین

۱۲-حلیه یا زیبانگاشته: شفاء خواهی از زیورهای مخطوط نبوی؛ محمد نوری و اباذر نصر اصفهانی

۱۳- شوریده روشندل شیرین سخن؛ قدرت الله عفتی

۱۴-افتتاحیه دفتر فرهنگ معلولین؛ حسین مظاهری تهرانی

رودکی نابینای احیاگر

آقای علی نوری از پژوهشگران دفتر فرهنگ معلولین مجموعه مقالات درباره ابو عبدالله بن محمد رودکی را در دو جلد قطور تدوین و عرضه کرده است. همچنین ایشان یک جلد پالتویی درباه زندگی و خدمات این شاعر یزرگ فراهم ساخته است.
همچنین ایشان متن کامل حدود دویست مقاله فارسی درباره رودکی را گردآوری و پس از  مجموعه سازی در قالب سی دی عرضه کرده است.. این مقالات در  نه فصل تنظیم شده­اند: زندگینامه، عصر و اهمیت رودکی، جایگاه رودکی در ادبیات فارسی، اطلاع رسانی و کتابشناسی آثار، تحلیل و بررسی اشعار، هنر و موسیقی، مأخذ شناسی آثار رودکی، بررسی جامعه شناختی عرفانی و دینی رودکی.
این مجموعه با عنوان رودکی نابینای احیاگر آماده عرضه توسط دفتر فرهنگ معلولین است.

معلولیت در ادبیات عرب

            محمد نوری

اخیراً کتابی با عنوان  الإعاقة فی الادب العربی به قلم دکتر عبد الرزاق حسین در شارجه، توسط منشورات مدینة الشارقة للخدمات الانسانیة، ۱۴۲۰ق منتشر شد، که از نظر موضوع و سوژه ابتکاری است.
نویسنده آن استاد ادبیات عرب در دانشگاه الام محمد بن سعد در ریاض است و سال ها در این رشته کار کرده است. او در سال ۱۹۴۹م در شهر بیت المقدس فلسطین متولد شده. پس از طی مدارج علمی در سال ۱۹۸۸م در دانشگاه قاهره موفق به اخذ مدرک دکترا در رشته ادبیات عرب شد.

اما این اثر دارای سه بخش اصلی و ساختار آن اینگونه است:
بخش اول (بررسی هایی درباره معلولیت)، ابتدا دیدگاه اسلام را در زمینه معلولیت مطرح می­کند، آنگاه تألیفات قدیمی و مهم درباره معلولیت را بر می­شمارد و کتابهایی مثل البرصان والعرجان والعمیان والحولان از جاحظ و نکت الهمیان فی نکت العمیان از صفدی ر ا معرفی می­کند. در مجموع چهار کتاب متعلق به دوره قدیم را معرفی کرده است.
در ادامه معلولیت در لغت و فرهنگ عرب؛ معلولیت در ضرب المثل­ها و فکاهیات عرب را مطرح می­کند.
بخش دوم معلولیت را در شعر عرب ذیل  این موضوعات بررسی کرده است:
معلولیت در اشعار  افتخار آمیز، افتخار به عمیاء، لنگی پا، اشعار هجوی، هجو نابینایان و ناشنوایان.
بخش سوم نمونه­هایی از قطعه­های ادبی برگزیده از متون شاعران قدیم و شاعران و ادیبان جدید است. در مجموع ۲۶ قطعه شعری و ادبی گزینش و در این بخش معرفی شده است.
این اثر سبک ساختار جذاب و سودمندی دارد و می­تواند الگوی مناسبی برای کارهای مشابه در ادبیات فارسی شود.

ماهانه المنال

محمد نوری

مجله­ای به نام المنال (Almanal) در سال ۱۹۸۷م یعنی ۲۴ سال قبل در امارات متحده عربی، امیر نشین شارجه (شارقه) تأسیس شد و تاکنون ۲۴۸ شماره آن منتشر شده است. این نشریه ویژه معلولین و منعکس کننده مسائل و مشکلات، راه کارها، بحران­ها و قوانین جامعه معلولین است.
خانم جمیله بنت محمد القاسی از وابستگان به خاندان قاسمی امیر شارجه، ریاست تحریر یا مدیر مسئولی آن را عهده دارد. خانم دیگری به نام اسامه ندیم ماردینی سردبیری آن را بر عهده دارد.
دولت امارت برنامه­های وسیعی برای معلولین تاکنون داشته است ودر زمینه مهار و کنترل معلولیت موفقیت داشته است. نیز در صدد رشد و ارتقای اجتماعی، حقوقی و فرهنگی معلولین است.
این مجله غیر از امارات در دیگر کشور های عربی و منطقه مؤثر بوده و کارآیی داشته است. غیر از مطالب سودمند آن ، تمام رنگی است و دارای صفحات زیبا با صفحه آرایی ها و گرافیک جذاب کارشده است.
این نشریه دارای پایگاهی در شبکه اینترنت به این آدرس است: www.schs.ae

گزارش همایش اوتیزم

همایش درباره یکی از بیماری های معلولین به نام اوتیزم یا در عربی توحد و در فارسی در خودماندگی و ناآگاهی محیطی در کویت در سال ۲۰۰۰م برگزار شد.
مجموعه مقالات این همایش امسال منتشر شده است. اسم این همایش چنین است: المؤتمر الدولي الاوال للتوحد و ضعف التواصل.
اما مجموعه مقالات این همایش با مشخصات زیر چاپ شده است:
ابحاث و تقاریر مقدمة الی المؤتمر الدولی الاوال للتوحید و ضعف التواصل، الکویت، مرکز الکویت للتوحد، ۲۰۰۰م، دو جلد.
مقالات عرضه شده به زبان عربی و انگلیسی است و جدیدترین دستاورد­ها و یافته­ها و تجارب توسط متخصصان این رشته تحلیل و گزارش شده است.
اوتیزم ((Autism در واقع از بیماری­هایی است که در رشد جسمی و عقل روانی اطفال اختلال ایجاد کند. این بیماری را نوعی معلولیت دانسته­اند. ابتدا این بیماری روی گوش و شنوایی یا چشم و بینایی یا تکلم و حنجره اثر می­گذارد. قبلاً اوتیزم را نوعی عقب ماندگی عقلی و اجتماعی می­دانستند. ولی برای اولین بار یک پزشک روان شناس به نام کانر Kanner در سال ۱۹۴۳ با بررسی­های میدانی چند کودک، این بیماری را ناشی از مشکلات در رشد اطفال دانست و دیدگاه جدیدی مطرح نمود.

موسسه فرهنگی و هنری توان پویان الغدیر

 این مؤسسه در مهر ماه ۱۳۸۷ فعالیت­های خود را جهت معرفی هر چه بهتر جامعه نابینایان، افزایش توانمندی ها و ارتقای وضعیت فرهنگی آنها آغاز نموده است. در این راستا از همکاری معاونت اجتماعی و اداره کل سلامت شهرداری تهران، شهرداری منطقه۴، سازمان بهزیستی کشور و استان تهران، ستاد عالی هماهنگی کانون های فرهنگی هنری مساجد، موسسه گویا شقایق (نشریه الکترونیکی ویژه نابینایان) شرکت پکتوس (سازندهء تجهیزات الکترونیکی ویژه نابینایان) و برخی از افراد خیّر بهره­ مند­ بوده است.
اهداف:
۱- تلاش برای معرفی هرچه بهتر جامعه نابینایان افزایش توانمندی ها و ارتقای وضعیت فرهنگی آنها
۲-فراهم کردن کانونی برای گردهمایی عزیزان نابینا و کم بینا و سازمان های مردم نهاد متعلق به آنها به طوری که فرصت هم اندیشی ، تعامل مثبت و همکاری های متقابل برای رسیدن به تفاهم مشترک، تشریک مساعی سازنده و تسهیل زمینه های مشارکت اجتماعی و فرهنگی برای این عزیزان بیش از پیش فراهم گردد.
۳-تلاش در جهت گسترش فرهنگ اسلامی و قرآنی در جامعه به ویژه با تاکید بر جامعهء نابینایان، نیازها و مختصات آنها

فعالیتها و خدمات موسسه:
– برگزاری کلاسها و کارگاه های آموزشی شامل موارد زیر :
دوره آموزش ICDL سطح۱و۲؛  کلاسهای تفسیر نهج البلاغه و کلام جدید (علم و دین)؛ کلاسهای روانخوانی، حفظ و قرائت قرآن؛  کلاسهای هنری؛ کلاسهای آموزش نرم افزار ویژه نابینایان
– تاسیس کتابخانه گویای ویژه نابینایان شامل بیش از ۳۰۰۰ عنوان کتاب و ارائه کتابهای گویا به متقاضیان
– ضبط کتابهای مورد نیاز عزیزان نابینا و کم بینا که قبلاً به صوت تبدیل نشده اند
– ارائه خدمات چاپ بریل به منقاضیان
– ارائه خدمات فنی و تعمیراتی در خصوص تجهیزات نرم افزاری و سخت افزاری ویژه نابینایان
– ارائه خدمات مشاوره ای و مددکاری به عزیزان معلول به ویژه نابینایان و کم بینایان و خانواده های آنها در زمینه تحصیل، ازدواج، اشتغال و… .
علاقمندان میتوانند جهت استفاده از خدمات موسسه و کسب اطلاع بیشتر به آدرس زیر مراجعه نموده و یا از طریق تلفن و ایمیل با موسسه تماس حاصل نمایند.
مکان: تهران، بزرگراه رسالت، بین دردشت و سرسبز، پلاک۵۹۷؛  تلفن:۷۷۲۱۲۷۷۷؛  پست الکترونیکی: alghadir114@yahoo.com

 مرکز اوتیزم در کویت

 

مرکز الکویت للتوحد

این مرکز در۱۹۹۴م در پی احساس نیاز تأسیس شد. زیرا معلولیت اوتیزم در جامعه کویت تعمیم یافته بود و نهادی که متولی رسیدگی به این مشکل باشد هم وجود نداشت. خانواده­های فراوانی هستند که فرزندان آنان به اوتیزم گرفتار هستند و از طرف دیگر تاکنون علوم پزشکی به دلایل واقعی و حتمی این پدیده پی نبرده­اند. از اینرو نیاز به یک مرکز تخصصی لازم بود تا به گردآوری دلایل و شواهد و تجارب بپردازد. تا راه را برای تحقیقات جدیدتر و کارگشا بازنماید.
این مرکز تلاش می کند اطفال توحدی و اوتیزمی را براساس آخرین تجارب آموزش دهد و تربیت کند بطوری که به جای سربار جامعه بودن به فردی سودمند و کارآمد تبدیل شوند.
این مرکز به دلیل کارآیی و موفقیت­ها و نیز وسعت کارهایش از چند سازمان بین­المللی مثل یونسکو و یونیسف مدال برتر دریافت کرد.
این مرکز تا کنون حدود ۷۰ عنوان کتاب منتشر کرده است، چند همایش برگزار نموده، سایت اینترنتی راه انداخته و فعالیت­های دیگر در این راستا داشته است.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *