حكم اسقاط جنين معلول عقب مانده ذهنى يا ناقصُ الخلقه چيست؟
جواب: در هيچ حالى جايز نيست مگر اين كه بقاى آن در شكم مادر براى او موجب ضرر و يا حرج فوق تحمّل باشد و روح در او دميده نشده باشد.
(پایگاه اینترنتی آیت الله سید علی سیستانی)

از نظر شرع سقط كردن كودكى كه در شکم مادر است و مشخص شده كه معلول است در صورت اينكه زير ۴ ماه باشد چگونه است؟ اگر از ۴ ماه بگذرد چگونه است؟
جواب: بعد از ولوج روح مطلقاً جايز نيست و قبل از آن اگر حفظ جنين براى مادر ضررى يا حرجى باشد سقط آن مانعى ندارد.
(پایگاه اینترنتی آیت الله سید علی سیستانی)

من يک جانباز شيميايي هستم آيا استفاده از اسپري مخصوص براي رفع تنگي نفس در طول مدت روزه داشتن روزه را باطل ميکند يا نه ( گاهي اوقات در طول روز مجبور به استفاده از اسپري ميشوم)؟
جواب: چنانچه رطوبتي وارد مجراي طعام نشود مانعي ندارد.
(پایگاه اینترنتی آیت الله سید علی سیستانی)

سوال 46- فردی که دستهایش دچار لرزه و رعشه مداوم است، و بی‌اختیار تکان می‌خورد، تکلیف او برای وضو چیست؟
جواب: در صورتی که می‌تواند دستش را حرکت بدهد، وضو گرفتن اشکال ندارد. منتها نیتش این باشد که حرکاتی که از بالا به پایین است جزء وضو باشد، و عکس آن جزء وضو نباشد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 31)

سوال 47- شخصی که هر دو دست او فاقد حسّ و حرکت است، به طوری که نمی‌تواند هنگام وضو دست‌ها و صورت را آب بکشد، و قادر بر مسح سر و پاها نیز نمی‌باشد، برای وضو چگونه باید عمل کند؟
جواب: از کسی کمک می‌گیرد که او را وضو دهد. و اگر وضو گرفتن برای او شاقّ است، با کمک کسی تیمم می‌کند. و اگر دسترسی به کسی نبود، با همان حال نماز می‌خواند.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 31-32)

سوال 48- فردی که از کمر قطع نخاع شده، فقط بعضی از اعمال را شخصاً می‌تواند انجام دهد. آیا برای قسمتی از اعمال که انجام دادنش مشقّت دارد، می‌تواند از کسی کمک بگیرد؟
جواب: آری، مانعی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 32)

سوال 49- جانبازی هستم که بر اثر جراحت وارده، دستانم هیچ‌گونه حسّ و حرکتی ندارد، تکلیف این جانب برای وضو چه می‌باشد؟
جواب:صورت را زیر شیر آب می‌گیرید، و همچنین اگر می‌توانید دست‌ها را زیر شیر آب می‌گیرید، و اگر این کار هم مشکل است، نائب بگیرید. و اگر نائب گرفتن هم میسر نیست یا مشکل است، همان مقدار که می‌توانید کافی است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 32)

سوال 55- وضو گرفتن برای افرادی که از کمر قطع نخاع می‌باشند، ولی دستهایشان را می‌توانند حرکت دهند، چگونه است؟
جواب:آن مقدار که می‌توانند وضو بگیرند.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 33)

سوال 56- نایب هنگام وضو دادن فرد قطع نخاع، که دستهایش بی‌حس است و حرکتی ندارد، از دستهای خود کمک می‌گیرد. آیا برای شستن صورت فرد قطع نخاع کافی است که نایب به اندازه فاصله انگشت شصت و انگشت وسط دست خود، صورت آن فرد را وضو دهد؟ یا باید مقدار بیشتری از صورت او را بشوید؟
جواب: احتیاط آن است که مقدار فاصله دست او را در نظر بگیرد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 33)

سوال 58- دو دستم در جنگ تحمیلی از مچ قطع شده است. هنگام شستن پهنای صورت، که باید مقدار بین انگشت وسط و شصت شسته شود، وظیفه من چیست؟ چه مقداری از صورت را باید بشویم؟
جواب: به همان مقدار که دیگران می‌شویند، یا قبلاً خودتان می‌شسته‌اید، بشویید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 33-34)

سوال 59- جانبازی هستم که به دلیل قطع دو دست، مجبورم برای شستن صورت آن را زیر شیر آب بگیرم، و سپس صورت را دست می‌کشم تا آب به آن برسد، آیا این مقدار کفایت می‌کند؟
جواب: آری کافی است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 34)

سوال 60- در هنگام وضو به علت قطع دو دست، گاه از پایین به بالا شسته می‌شود. آیا خللی بر وضو وارد می‌شود؟ تکلیف نمازهای قبلی چیست؟
جواب: با توجه به این که آنچه از پایین به بالا شسته می‌شود در نیت شما نیست، و سپس آن را از بالا به پایین می‌شویید، ضرری به وضوی شما نمی‌زند.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 34)

سوال 61- برادر جانبازی است که در جنگ تحمیلی دستانش از آرنج قطع شده، و نمی‌تواند با باقیمانده دست‌ها هر دو طرف صورت را بشوید. آیا مجاز است طرف چپ صورت را با بازوی دست چپ، و طرف راست صورت را با بازوی دست راست بشوید؟
جواب:شستن صورت به هر طریق جایز است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 34)

سوال 62: آیا فردی که دستش از مچ قطع شده، می‌تواند با دست مصنوعی مسح کند؟
جواب:احتیاط آن است که با ذراع خود مسح بکشد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 34)

سوال 65- آیا می‌توان مسح سر را با رطوبت دست چپ (همانند دست راست) انجام داد؟ و آیا مسح سر از پایین به بالا جایز است؟
جواب:در صورتی که با دست راست نتواند، با دست چپ مسح می‌کند. و از پایین به بالا اشکالی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 35)

سوال 67- فردی هستم قطع نخاع، که دستهایم بی‌اراده تکان می‌خورد. هنگام مسح سر، یا پا، قبل از آن که بخواهم مسح کنم دستم بی‌اختیار به سر، یا پایم کشیده می‌شود؛ آیا می‌توانم روی همان خیسی سر یا پا مسح نمایم، یا باید محلّ مسح را خشک کنم؟
جواب:اگر خشک کردن محلّ مسح مشکل زیادی ندارد خشک کنید. والا، می‌توانید به همان صورت مسح کنید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 35)

سوال 68- جانبازی هستم که دو دستم قطع شده، و با باقیمانده دستهایم سر و پایم را مسح می‌کنم، ولی به دلیل کوتاهی دست، آب وضویی که بر روی دست‌ها مانده به قدری نیست که بتوان مسح سر و پا را کاملاً انجام داد، تکلیف چیست؟
جواب:می‌توانید از بقیه اعضای وضو آب بگیرید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 35-36)

سوال 69- آیا برای کسی که دو دستش قطع شده، و به هیچ وجه نمی‌تواند مسح بکشد، مسح سر لازم است؟ مسح پا چطور؟
جواب: اگر بتواند بدون مشقت نایب بگیرد، سر را مسح می‌کند. و الا از او ساقط است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 36)

سوال 71- فردی هستم قطع نخاع که با دستهایم به سختی می‌توانم مسح بکشم، اما هنگام مسح کشیدن آب شره می‌کند، و از روی موها به صورتم می‌ریزد. آیا وضوی من صحیح است؟ اگر صحیح نیست، تکلیفم چیست؟
جواب: رسیدن آب سر به صورت اشکالی برای وضو ندارد؛ ولی دست را به آب صورت نرسانید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 36)

سوال 73- پاهایم به گونه‌ای دچار آسیب شده که دائماً باید کفش‌های طبّی به پا داشته باشم، و بیرون آوردن کفش‌ها برای مسح پا، بالاخص خارج از منزل، بسیار مشقّت دارد. وظیفه‌ام چیست؟
جواب:در فرض مسأله می‌توانید روی کفش مسح کنید. و اگر به زحمت نمی‌افتید، احتیاط آن است که تیمم را هم اضافه نمایید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 36)

سوال 74- فردی هستم که پایم قطع شده، و لذا از پای مصنوعی استفاده می‌کنم. آیا به هنگام مسح پا لازم است روی پای مصنوعی را مسح بکنم، یا نیازی نیست؟
جواب: لازم نیست.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 37)

سوال 77- انگشت شصت پا، و چند انگشت دیگرم قطع شده است. برای کشیدن مسح پا چه کنم؟
جواب: مسح را روی بقیه پا می‌کشید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 37)

سوال 78- در دوران دفاع مقدس پایم قطع شده است، چگونه مسح بکشم؟
جواب:اگر از مچ پا قطع شده مسح ساقط است، ولی احتیاط آن است که روی ساق پا را مسح کنید. و اگر از بالاتر است، مسح از شما ساقط است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 37)

سوال 79- پایم از مچ به پایین در جنگ تحمیلی قطع شده، و فقط بخش کوچکی از روی پا باقی مانده است. آیا برای مسح پا لازم است روی این قسمت را مسح کنم، یا نیازی نیست؟
جواب: کافی است همان قسمت را مسح کنید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 37)

سوال 80- فردی هستم که پای راستم قطع شده است. آیا در هنگام وضو، برای کشیدن مسح، فقط مسح پای چپ کافی است. یا کار دیگری باید انجام بدهم؟
جواب: مسح پای چپ کافی است. ولی اگر ساق پای راست مانده باشد، احتیاط آن است که بر ساق پای راست نیز مسح کنید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 37)

سوال 81- به خاطر فلج شدن هر دو پا، به مساعدت کفش طبّی و عصای چوبی راه می‌روم. از آن جا که بیرون آوردن بوت(کفش) در موقع وضو به هیچ وجه امکان ندارد، تکلیف شرعی من در ارتباط با مسح پاها چیست؟
جواب: کافی است که روی همان کفش مسح کنید، و احتیاطاً تیمم هم بنمایید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 37-38)

سوال 82- آیا برای فردی که دو دستش قطع شده، جایز است که با باقیمانده دست، روی قسمت باریکی از پا مسح بکشد؟
جواب: اشکالی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 38)

سوال 83- گاه به هنگام مسح پا، به دلیل این که دو دستم قطع شده، ناخودآگاه بقیه دستم به قسمت‌های بالاتر از پا که هنوز مسح نشده برخورد کرده، و آن را خیس می‌کند. آیا وضوی بنده در این حالت صحیح است؟
جواب: در صورتی که محل مسح خشک باشد اشکالی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 38)

سوال 84- از آن جا که دستهایم قطع شده، در آوردن و سپس پوشیدن جوراب برایم سخت است. آیا می‌توانم بر روی جوراب مسح بکشم؟
جواب: در صورتی که گرفتار زحمت می‌شوید، مسح بر جوراب مانعی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 38)

سوال 85- اگر دست راست کسی از کتف قطع شده باشد، آیا مسح پای راست، از او ساقط می‌گردد؟
جواب: با دست چپ مسح می‌کند.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 38)

سوال 86- کسی که قادر بر وضو نیست، نایب گرفته، و خودش نیت وضو نموده، و با دست خود مسح می‌کند، و اگر قادر بر مسح نباشد نایب دست وی را گرفته و با آن مسح می‌کند، و اگر از آن هم ناتوان باشد نایب با گرفتن رطوبت از دست او عمل مسح را انجام می‌دهد. اگر این شخص دست نداشته باشد، چه حکمی دارد؟
جواب: نائب با دست خود از آب وضوی او گرفته و مسح می‌کند. و اگر پیدا کردن نائب مشکل باشد، مسح از او ساقط است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 38)

سوال 87- فردی هستم قطع نخاع که در هنگام وضو گرفتن آب روی پاهایم می‌چکد. آیا برای مسح پا باید نایب بگیرم تا روی پا را خشک کند؟ اگر نایب وجود نداشته باشد چه کنم؟ این در حالی است که خشک کردن روی پا برایم مشقت دارد.
جواب: در صورتی که مشقت دارد، خشک کردن آن لازم نیست.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 38-39)

سوال 88- فردی هستم قطع نخاع که برای مسح پا تنها می‌توانم با پشت انگشتان دستم مسح بکشم. آیا این کار صحیح است؟
جواب: همین مقدار برای شما کافی است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 39)

سوال 89- فردی هستم قطع نخاع که اگر بخواهم خودم مسح کنم، از بالا به پایین و به طرف نوک انگشتان مسح کشیده می‌شود. آیا کافی است، یا باید نایب بگیرم؟
جواب: خودتان مسح بکشید مقدم است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 39)

سوال 90- از جانبازان دفاع مقدس هستم. خودم می‌توانم وضو بگیرم، اما برای کشیدن مسح پا در آوردن کفش یا جوراب برایم مشقت دارد، و کمک گرفتن از دیگران برایم سخت است. آیا می‌توانم از روی کفش مسح بکشم؟ از روی جوراب چطور؟
جواب: در صورتی که واقعاً مشقت دارد، می‌توانید از روی جوراب یا کفش مسح بکشید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 39)

سوال 95- فردی هستم قطع نخاع از گردن که بناچار نایب مرا وضو می‌دهد. بعضی از اوقات وضو دادن من طول می‌کشد، و به همین خاطر بعضی از اعضای وضو مانند دست یا صورت خشک می‌شود. آیا در وضو خللی وارد می‌شود؟
جواب: اشکالی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 40)

سوال 96- با توجه به این که دو دستم قطع می‌باشد، زمان زیادی طول می‌کشد تا تک‌تک اعضا را وضو بدهم. آیا وضویم باطل است؟
جواب: برای شما اشکالی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 40)

سوال 97- آیا حرکات غیر ارادی اعضای وضو در افرادی که معلولیت جسمی دارند، به هنگام وضو یا مسح کشیدن، وضو را دچار اشکال می‌کند؟
جواب: اشکالی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 40)

سوال 98- اگر نایب بخواهد فرد وضو گیرنده را وضو دهد، احتمال آن می‌رود که طول بکشد و اعضای وضو خشک شود، آیا در این صورت خللی به وضو وارد می‌شود؟
جواب: در صورتی که وضو پی‌درپی باشد اشکالی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، 40-41)

سوال 99- از جانبازان جنگ تحمیلی هستم. آیا جایز است که در هنگام وضو بعضی از اعضا را وضو دهم، و برای بعضی دیگر(مثلا مسح پا یا سر) مسافتی را طی نموده، آن‌گاه وضو را ادامه دهم؟
جواب: اشکالی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 41)

سوال 100- بعضی از افراد قطع نخاع باید برای وضو گرفتن کمک بگیرند. آیا نایب می‌تواند غیربالغ باشد؟ بچه غیرممیز چطور؟ در هر دو صورت نیت وضو بر عهده کیست؟
جواب: بهتر این است از افراد بالغ، در صورتی که میسر باشد، استفاده کنند. و در هر حال باید شخص وضو گیرنده نیت کند.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 41)

سوال 101- فردی هستم قطع نخاع که اگر برای وضو نایب بگیرم. وضو به شکل صحیح انجام می‌شود؛ اما اگر خودم وضو بگیرم، در بعضی از اعضا به جای آن که آب از بالا به پایین ریخته شود، عضو از پایین به بالا شسته می‌شود. نایب بگیرم بهتر است، یا خودم انجام دهم؟
جواب: در صورتی که گرفتن نایب بدون مشقت ممکن باشد مقدم است، والا خودتان وضو بگیرید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 41)

سوال 102- فردی هستم قطع نخاع از گردن، که برای وضو نایب می‌گیرم. نایب مرد در دسترس نیست، ولی زن نامحرم حاضر است. تکلیف من چیست؟
جواب: در صورتی که زن نامحرم آب بر روی صورت و دست‌های شما بریزید مانعی ندارد، ولی واضح است دست کشیدن جایز نیست. و اگر بدون دست کشیدن میسر نباشد، به مقداری که میسر است عمل کنید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 41)

سوال 103- جانبازی هستم که هنگام وضو گرفتن احیاناً دستم طوری قرار می‌گیرد که آب وضو به طرف بالا سرازیر می‌شود، آیا اشکالی در وضو ایجاد می‌شود؟
جواب: هرگاه از بالا به پایین دست بکشید اشکالی ندارد، هر چند آب بدون این که شما نیت کرده باشید به بالا حرکت کند.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 41)

سوال 104- آیا لازم است مکلف برای وضو، نایب را راضی کند؟ این در حالی است که او حقوق خود را جهت پرستاری از جانباز دریافت می‌کند، ولی برای وضو دادن اکراه دارد، و دستمزد بیشتری می‌طلبد.
جواب: در صورتی که وضو دادن جزء وظایف او در برابر حقوقش باشد، رضایت او شرط نیست.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 42)

سوال 105- جانباز قطع نخاع از گردن، خودش نمی‌تواند وضو بگیرد، و باید نایب داشته باشد. آیا می‌تواند برای راضی کردن نایب به او دستمزد بدهد؟
جواب: اشکالی ندارد.
ستفتائات جدید،آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 42)

سوال 106- آیا فردی که از گردن قطع نخاع است، و خود قادر بر انجام وضو نیست، ولی می‌تواند نایب بگیرد، جایز است بدون وضو نماز بخواند؟
جواب: در صورتی که خودش قادر به وضو نیست، و گرفتن نایب برای او عسر و حرج ندارد، باید نایب بگیرد. در غیر این صورت، بدون وضو نماز می‌خواند.
(استفتئات جدید،آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص42)

سوال 107- فردی هستم قطع نخاع از گردن که همیشه نایب مرا وضو می‌دهد. اگر نایب از منزل بیرون رود، و تا پایان وقت برنگردد، تکلیفم چیست؟ آیا وضو از من ساقط می‌شود؟
جواب: آری در این صورت بدون وضو نماز بخوانید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 42)

سوال 112- دو دست یکی از برادران جانباز بر اثر انفجار از مچ قطع شده، و باقیمانده دستها دائماً دچار حساسیت پوستی می‌شود، تا آن‌جا که مجبور است بسیاری از اوقات دستها را به وسیله پماد یا کرم چرب نماید. و مصلحت نیست که برای وضو چربی را پاک کند. تکلیف ایشان برای ادای فریضه وضو چیست؟
جواب: می‌تواند صورت خود را زیر شیر آب بشوید، و دست‌ها را بدون برطرف کردن چربی نیز بشوید. و اگر می‌تواند با آن مسح کند.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 43)

سوال 116- کسی که بول یا غائط پی‌درپی از او خارج می‌شود، اگر نتواند هیچ مقدار از نماز را با وضو بخواند، آیا می‌تواند چند نماز را با یک وضو بخواند؟
جواب: دو نماز پشت سر هم را می‌تواند با یک وضو بخواند. یا مثلا تمام نماز شب را با یک وضو بخواند.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 44)

سوال 117- آیا مجروحین جنگ و کسانی که قطع نخاع شده، و قدرت برنگهداری بول ندارند، می‌توانند با یک وضو در نماز جمعه شرکت کرده، و به استماع خطبه و ادای نماز جمعه و عصر بپردازند؟
جواب: آنها باید مقارن شروع خطبه‌ها وضو بگیرند، و بلافاصله در نمازجمعه شرکت کنند. در این صورت، نمازشان(حتی نماز عصر) با همان وضو صحیح است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 44)

سوال 118- آیا افراد قطع نخاع که قادر بر کنترل و حفظ وضوی خود نیستند، و متوجه باطل شدن وضو نمی‌شوند، برای هر نماز باید وضوی جداگانه‌ای بگیرند، یا مثلاً برای نماز ظهر و عصر یک وضو کفایت می‌کند؟
جواب: برای نماز ظهر و عصر یک وضو کفایت می‌کند.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 44-45)

سوال 119- جانباز قطع نخاع هستم، بدین جهت بول و غائط بی‌اختیار از من خارج می‌شود. آیا برای هر نماز باید وضو بگیرم؟ برای سجده سهو و نماز احتیاط چطور؟
جواب: می‌توانید یک وضو برای دو نماز بگیرید. و نماز احتیاط و سجده و وضوی دیگری لازم ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص45)

سوال 120- فردی هستم قطع نخاع که بول و غائط بی‌اختیار از من خارج می‌شود. و هنگامی که وضو می‌گیرم باید سریعاً نماز بخوانم تا وضویم باطل نشود، اگر احتمال بدهم که با طولانی شدن نماز وضویم باطل می‌شود، آیا جایز است مستحبات نماز، مانند اذان و اقامه را بجا آورم.
جواب: بهتر است تا مطمئن نباشید مستحبات را بجا نیاورید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 45)

سوال 121- آیا برای مجروحین جنگی، که قطع نخاع هستند، و قادر بر جلوگیری از خروج بول نمی‌باشند، جایز است که بین وضو و نمازشان فاصله بیندازند، تا بتوانند در نماز جماعت شرکت کنند؟
جواب: در صورتی که فاصله به مقداری باشد که مثلاً از خانه به مسجد برسند اشکالی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 45)

سوال 122- کسی که بول او پی ‌در پی خارج می‌شود، اگر در وسط نماز اول بول خارج شود، ولی بین دو نماز بولی خارج نشود، آیا می‌تواند با یک وضو هر دو نماز را بخواند؟
جواب: اشکالی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 45)

سوال 132- فردی قطع نخاع هستم. و به دلیل آن که بول و غائط بی‌اختیار از من خارج می‌شود از کیسه ادرار استفاده می‌کنم (سند و کاندوم) به همین جهت دائماً ادرار من جریان دارد، و داخل کیسه می‌ریزد. به چه شکلی می‌توانم قران بخوانم، و دست به آیات قران بزنم؟
جواب: شما می‌توانید وضو بگیرید و مشغول قرائت قرآن شوید. و مادام که فاصله زیادی نشده، می‌توانید خط قرآن را لمس کنید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 47)

سوال 133- فردی قطع نخاع از گردن هستم. به هنگام تلاوت قرآن و موقع ورق زدن، ناچارم از لب و دهان کمک می گیرم، و کمک گرفتن از دیگری برایم مشکل است، وضو گرفتن نیز برایم مشقت دارد. آیا می‌توانم بدون وضو این کار را انجام دهم؟
جواب: اگر واقعاً وضو برای شما مشقت دارد، این کار برای شما مانعی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 47)

سوال 134- فردی هستم قطع نخاع که ادرار و مدفوع بی اختیار از من خارج می‌شود، و بسیاری از اوقات بدنم نجس است. آیا می‌توانم قران همراه خود داشته باشم، یا حمل قران برای من مجاز نیست؟
جواب: مجاز هستید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 47)

سوال 139- آیا دست مصنوعی در حکم جبیره است، و در هنگام وضو باید دست مرطوب بر آن کشید؟
جواب: دست مصنوعی حکم جبیره ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 49)

سوال 143- فردی هستم قطع نخاع که اگر در منزل بمانم با وسایلی که دارم یا با کمک نائب می‌توانم به راحتی وضو بگیرم، اما مجبورم برای کار یا تحصیل از خانه خارج شده، و به هنگام نمازر نمی‌توانم در خارج از منزل وضو بگیرم، یا وضویی که می‌گیرم ناقص است. آیا لازم است دائم در خانه بمانم، و کار و تحصیل را رها سازم؟
جواب: شما می‌توانید کار و تحصیل را ادامه دهید، و به مقداری که در خارج از منزل میسر است وضو بگیرید، و نماز را بخوانید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 49-50)

سوال 182- از جانبازان دوران دفاع مقدس هستم که قطع نخاع شده‌ام؛ عادت کرده‌ام که دائماً با وضو باشم، اما گاهی از اوقات کسالت جسمی، اجازه وضوی مستحبی به من نمی‌دهد، آیا می‌توانم تیمم کنم؟ در این صورت، آیا ثواب وضوی مستحبی را می‌برم؟ آیا با این تیمم می‌توانم نماز مستحبی بخوانم؟
جواب: مانعی ندارد، و ان‌شاء‌ا… ثواب وضوی مستحبی را می‌برید، و نماز مستحبی را می‌توانید با آن بخوانید.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 65)

سوال 493- با عنایت به نیاز شدید جامعه اسلامی ایران نسبت به رفع ابهام حکم شرعی موادمخدر، دانشگاه ما تصمیم به بررسی موضوع فوق نموده است، لطفاً حکم شرع را در این مورد بیان فرمایید.
جواب: بی‌شک استعمال موادمخدر به هر مقدار و اندازه که باشد، حرام است. خواه موادمخدر قدیمی باشد، یا آنچه در عصر ما به وجود آمده، یا بعداً به وجود می‌آید. و هرگونه کمک برای کشت، داشت، برداشت محصول، تهیه، توزیع، خرید، فروش، نگهداری و مصرف آن نیز حرام است. و جوامع اسلامی باید به شدت با این بلای خانمانسوز مبارزه کنند، و در امربه‌معروف و نهی از منکر کوتاهی ننمایند.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 170-171)

سوال 494- نظر مبارک را در مورد استعمال تریاک برای معتادین، یا کشیدن تریاک به عنوان تفریح، اعلام فرمایید. شرکت در چنین مجالسی، و تهیه و آماده نمودن وسائل برای چنان اعمالی چه حکمی دارد؟
جواب: کشیدن تریاک، خواه تفریحی باشد یا غیر تفریحی، حرام است؛ مگر این که در حد ضرورت باشد. و افراد معتاد تا آن جا که می‌توانند برای ترک آن کوشش کنند. هم چنین تهیه تریاک، خرید، فروش، حمل‌ونقل آن جایز نیست.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 171)

سوال 495- آیا حرام بودن استعمال موادمخدر در قرآن آمده است؟ و از آن جا که اعتیاد به آن، بلای خانمان‌سوزی است که دامن جوان‌های ما را گرفته، و حتی در سنین بالا و برخی از مومنین آلوده به آن هستند. و سروصدای مبارزه با موادمخدر متأسفانه نتیجه چندانی نداده، چرا به جز رساله شما، در رساله‌های علمای دیگر تحریم آن نیامده است؟
جواب: بسیاری دیگر از فقها نیز موادمخدر را تحریم کرده‌اند، و دلیل آن حکم عقل به قبح آن است. علاوه بر این که آیه شریفه «وَلاتُلقُوا بِاَیدیکُم اِلَی التَّهلُکةِ» نیز چنین اشخاصی را شامل می‌شود. بعضی از روایات نیز اشاره به این معنا دارد، که استعمال اشیای مضر حرام است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 171)

سوال 496- با توجه به عمومیت یافتن استفاده از مواد مخدر، و مفاسد مترتب بر آن، نیاز است که احکام مربوط به این موضوع به صورت واضح مشخص شود، و در اختیار عموم قرار گیرد. مستدعی است در خصوص موارد زیر نظر مبارک را مرقوم فرمایید.
1- حکم استفاده از انواع موادمخدر، مانند: تریاک، هروئین، مرفین، حشیش، چرس، ماری جوانا، ال، اس، دی، و موادی که اثراتی به مانند این مواد دارند، برای معتاد و غیرمعتاد چیست؟
2- حکم خرید و فروش موادمخدر چیست؟ آیا شخص در صورت فروش یا خرید مواد، مالک پول دریافتی، یا ماده خریداری شده می‌شود؟
3- حکم شرکت در جلساتی که در آن از موادمخدر استفاده می‌شود چیست؟ در مواردی که احتمال خطر معتاد شدن وجود داشته باشد چه می‌فرمایید؟
4- ارتباط جوانان با افراد معتاد، به ویژه در مواردی که می‌تواند زمینه‌ای برای اعتیاد آنان باشد، چه حکمی دارد؟
5- حکم ازدواج با افراد معتاد چیست؟ آیا سختگیری خانواده‌ها در خصوص شرط عدم اعتیاد مرد برای ازدواج، می‌تواند مجوز شرعی داشته باشد؟
6- آیا بر افراد واجب است که از باب امربه‌معروف و نهی از منکر، افراد معتاد را به ترک اعتیاد وادار سازند؟
7- آیا بودن مجوز پزشک، و به بهانه استفاده دارویی و با تشخیص شخصی، می‌توان از موادمخدر استفاده کرد؟
8- حکم استفاده تفننی و سرگرمی از موادمخدر، به خصوص تریاک چیست؟ به ویژه که امروزه استفاده تفننی از این مواد، بیشترین کمک به فروشندگان این مواد است، و آنها را در گسترش آن یاری می‌کند.
9- با نظر به این که شروع اعتیاد اکثر افراد معتاد به موادمخدر از سیگار بوده، و علیت مقدمی آن برای اعتیاد به این مواد غیرقابل انکار است، حکم استفاده از سیگار، به خصوص برای نوجوانان و جوانان چیست؟
جواب: بدون شک استفاده از تریاک و سایر موادمخدر و خرید و فروش آن و شرکت در جلساتی که در آن از موادمخدر استفاده می‌شود از گناهان کبیره است. و بر آحاد مردم و جامعه مسلمان و حکومت اسلامی لازم است که با استفاده از تمام وسائل جلوی این کار را بگیرند. و هرگونه کمک به کشت و فروش و حمل و نقل و استفاده از آن نیز از محرمات واضح است.
حتی استفاده تفننی برای سرگرمی از آن جایز نیست، و تبلیغ آن برای افراد دیگر حرام است. استفاده خودسرانه از آن به عنوان دارو نیز جایز نمی‌باشد. حتی کشیدن سیگار با توجه به این که مقدمه اعتیاد می‌باشد. و حتی با قطع از نظر از این مطلب، به خاطر زیانهای فراوانی که دارد جایز نیست. خداوند همه مسلمین، مخصوصاً جوانان را، از شر این بلاهای خانمانسوز محفوظ بدارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص171-173)

سوال 566- عقب‌مانده‌هاي ذهني، علي‌رغم سن‌هاي بالا، از نظر درك و عقل گاه در حد كودكان 12 ساله، يا پايين‌ترند. آيا تكليف شرعي از آنها ساقط است؟
جواب: در صورتي كه به اندازه كافي شعور و تمييز داشته باشند كه بتوانند عبادات را انجام دهند، مكلف به تكاليف شرعيه هستند.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 209)

سوال 567- آيا كودكان ناشنوا، به دليل تأخير در رشد اجتماعي (به واسطه كمبود گنجينه لغات)، ديرتر از افراد سالم به سن تكليف مي‌رسند؟
جواب: مانند جواب سابق است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 209-210)

سوال 570- حكم حجر شخصي از طريق دادگاه و گواهي كميسيون روان‌پزشكي صادر شده، سپس به اين رأي اعتراض مي‌شود. محجور بار ديگر به كميسيون روان‌پزشكي معرفي شده، و كميسيون نظر مي‌دهد كه وي سابقه جنون دارد، اما به واسطه مصرف دارو الان در حال بهبودي است، ولي اگر دارو قطع شود، تمكن اداره امور خود را ندارد. از نظر شرع مقدس اسلام تكليف چنين شخصي و قيم وي چيست؟ آيا در حال بهبودي به وسيله مصرف دارو احتياج به قيم دارد، يا مي‌تواند در اموال ممنوع خود تصرف كند؟
جواب: چنين كسي در حكم مجنون ادواري است، كه در دوره افاقه، احكام عاقل بر او جاري مي‌شود.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 210)

سوال 603- اگر دختر يا پسر به هنگام خواستگاري داراي مشكلي از نظر جسمي باشد، و آن مشكل آشكار نباشد، آيا واجب است آن را به طرف مقابل بگويد؟
جواب: واجب نيست؛ ولي خلاف آن را نگويد، اما اگر مشكل مهمي باشد، گفتنش بهتر است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص230)

سوال 623- دختر خانمي ازدواج نموده، و پس از آن طبق نظر متخصصان و اقرار خانواده و خود دختر، معلوم شده كه قبل از ازدواج داراي مرتبه‌اي از جنون بوده، و اكنون ادامه زندگي با ايشان غيرممكن است.
-آيا شوهر حق فسخ دارد؟
-و در صورت فسخ، آيا زوجه مستحق مهرالمثل است، يا مهرالمسمّي؟
جواب: شوهر حق فسخ دارد؛ ولي اگر دخول واقع شده بايد مهرالمسمّي را بپردازد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 235-236)

سوال 624- زني به صورت مزمن مبتلا به جنون دائم يا ادواري بوده، و سوابق جنون و بستري شدن در بيمارستان رواني را از شوهر مخفي نگاه داشته، و حتي پس از طرح دعوا از طرف مرد، نيز موضوع را انكار نموده است.
مرد پس از ازدواج و دخول و گذشت چند سال، از نوع بيماري و سوابق بستري شدن قبلي زوجه در بيمارستان آگاهي نسبي يافته، و بلافاصله پس از اطلاع، ضمن مشورت با حقوقدان‌ها، اقدام به فسخ نكاح مي‌نمايد. حال اگر بيماري فوق سابقه اختلال رواني و واجد علائم جنون حداقل از سال 1367(شش سال قبل از ازدواج) بوده، و در حال حاضر نيز دچار عوارض مزمن بيماري است، در فرض مسأله آيا مرد حق فسخ دارد، و به زن مهريه‌اي تعلق مي‌گيرد؟
جواب: سابقه بيماري رواني به تنهايي براي فسخ كافي نيست. و با توجه به اين كه چند سال با او زندگي كرده، و آثار محسوسي در اين مدت نبوده، نشان مي‌دهد كه بهبودي نسبي يافته است. و وجود عوارض غيرمحسوس، يا ضعيف گذشته، به تنهايي براي فسخ نكاح كافي نيست.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 236)

سوال 625- اگر در ضمن عقد لازمي(همچون نكاح) به زوجه وكالت دهيم كه هرگاه عارضه‌اي پيش آمد، خود را مطلقه سازد. سپس زوج مجنون شود، آيا زن مي‌تواند با استفاده از اين وكالت، خود را مطلقه سازد، در حالي كه علما مي‌فرمايند:وكالت، عقدي جايز است، و با جنون باطل مي‌شود.؟
جواب: درست است كه وكالت با جنون باطل مي‌شود؛ ولي يكي از مجوزات فسخ نكاح جنون است، هر چند بعد از ازدواج عارض شده باشد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 236)

سوال 629- با توجه به اين كه يكي از راه‌هاي سرايت بيماري ايدز تماس جنسي است، لطفاً به سئوالات زير پاسخ دهيد؟
1- همبستر شدن با همسر مبتلا به ايدز چه حكمي دارد؟
2- آيا ازدواج با كسي كه ايدز دارد جايز است؟
3- آيا بيماري ايدز مبطل عقد است، يا مجوزي براي طلاق مي‌باشد؟
جواب 1 تا 3: ازدواج با مبتلايان به ايدز باطل نيست؛ ولي چنانچه اطلاع نداشته قابل فسخ است. اما احتياط آن است كه زن با اجازه حاكم شرع خود را مطلقه كند. و در هر صورت، اگر نزديكي كردن خطر ابتلا به ايدز داشته باشد جايز نيست.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 238)

سوال 631- چنانچه پزشكي قانوني براساس وضعيت كروموزمي شخص، خنثي را خنثاي مذكر يا مونث معرفي كند، آيا براي طرفي كه با او ازدواج نموده، جزء عيوب محسوب و حق فسخ دارد؟
جواب: اگر در ظاهر علامت خلافي نمايان نيست، موجب فسخ نمي‌شود.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 238-239)

سوال 632- چنانچه پس از عقد و نزديكي مشخص گردد كه يكي از طرفين خنثاي مشكل است، عقد چه حكمي دارد؟ آيا بهتر است طلاق داده شود، يا اين كه از اول باطل بوده، يا طرف حق فسخ دارد؟
جواب: اگر يكي از آن دو، يا هر دو خنثاي مشكل باشند، نكاح باطل است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 239)

سوال 635- با توجه به اين كه كشور ما، در حال حاضر، در مرحله حذف بيماري جذام است، آيا مي‌توان جايگزين‌هاي ديگري، مثل بيماري ايدز، يا ساير بيماري‌هاي پوستي كه مخلّّ روابط زناشويي است، براي آن در نظر گرفت؟
جواب: در صورتي كه واقعاً مخلّ رابطه زناشويي باشد. حق فسخ ثابت است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 239)

سوال 636- اگر زن و شوهري، كودكي را كه سن او كمتر از 2 سال است به فرزند خواندگي بپذيرند، و زن با كمك و مشاركت شوهر، و با استفاده از روش خاصي، پستان خود را شيردار سازد، و كودك را با چنين شيري به طور مستقيم (از پستان) در حد نصاب تعيين شده (15 مرتبه كامل، يا به دفعات در طي يك شبانه‌روز به صورت تغذيه انحصاري) شير دهد، لطفاً بفرماييد:
1- آيا به اين طريق رابطه خويشاوندي رضاعي ميان كودك و زوجين مورد اشاره محقق مي‌گردد؟
2- در صورتي كه پاسخ سوال اول منفي باشد، آيا رابطه مادر و فرزندي رضاعي به صورت انحصاري ميان مرضعه و مرتضع برقرار مي‌شود؟
جواب: حكم رضاع در اين مورد جاري نيست، و اين مسأله از مسائلي است كه در ميان فقها كاملا مشهور است، و مدارك معتبري دارد كه شير بدون ولادت، تأثيري در تحريم ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 258)

سوال 700- آيا مي‌توان به خانواده‌هايي كه فرزند ندارند، فرزندي بدون سرپرست(مانند كودكان سر راهي) تحويل داد، و در مقابل پولي از آنها گرفت؟ اگر مبلغ اخذ شده براساس جنس طفل، يا وي‍‍‍ژگي‌هاي ظاهري او، متفاوت باشد، چه حكمي دارد؟
جواب: فروختن فرزند به هيچ عنوان جايز نيست.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 263)

سوال 711- اگر طبق نظر پزشك، زوجه دائمي به مرضي مبتلا باشد كه بايستي براي مدتي، يا براي هميشه آميزش جنسي را ترك نمايد، يا اين كه زوجه دائمي به علت ابتلاي به جنون ادواري، يا دائم، در تيمارستان، يا در منزل بستري و تحت درمان باشد، و به هيچ وجه حاضر به نزديكي با شوهر خود نباشد. آيا چنين زني در دو صورت مذكور حق نفقه دارد؟
جواب: در صورتي كه زن مقصر نبوده باشد، احتياط واجب آن است كه مرد نفقه او را بپردازد.
(ص 267)

سوال 716- آيا شوهر دائمي در رابطه با قيموميت زوجه خود كه دچار جنون ادواري، يا دائم شده، نسبت به پدر، جد پدري، مادر، و ساير اقارب زوجه، اولويت دارد؟
جواب: اولويتي ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 268-269)
س
وال 830- ماشيني وقف امور خيريه شده است. چنان چه سفري طولاني براي راننده‌اي كه روي آن كار مي‌كند، و نيازهاي آن مركز را برآورده مي‌سازد پيش آيد، آيا مي‌تواند از آن وسيله استفاده نمايد؟
جواب: استفاده شخصي از آن وسيله جايز نيست.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 315)

سوال 872- در متن وصيتنامه‌اي آمده: «چنانچه ارحام موصي فقير و پريشان شدند، از درآمد ثلث املاك، اول به آنان داده شود، و بعد عزاداري نمايند، و چنانچه ارحام از سادات باشند آنها را مقدم دارند.« لازم به ذكر است كه وصي فعلي كه نوه پسري موصي مي‌باشد فاقد اولاد از صلب خود بوده، و نامبرده در زمان‌هاي گذشته دختري را به فرزندي برداشته و از شير خواهرش استفاده نموده، كه محرم وصي گردد. و براي فرزند خوانده شناسنامه‌اي هم به عنوان فرزند گرفته است (عيال وصي غير سيد مي‌باشد) آيا دختر خوانده و فرزندش از ارحام موصي محسوب مي‌شوند؟
جواب: فرزند خوانده جزء نسل موصي حساب نمي‌شود، و وصيت‌نامه شامل حال او نمي‌گردد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 334)

سوال 938- خانمي همراه دختر 20 ساله‌اش، و به طرفيت شوهرش، كه اكنون زنداني است، جهت دفاع از خود به اينجانب وكالت داده است. شوهر وي، كه فردي پرخاشگر و در محيط خانه ديكتاتور و حاكم بي‌چون و چرا بوده، نعوذ‌بالله حدود 8 سال با دختر خود همبستر مي‌شده، حاصل آن دخترك بي‌گناهي است كه از اين ارتباط نامشروع متولد شده، و اكنون 7 ساله مي‌باشد!؟ لطفاً حكم شرع را در مورد پدر و دختر، كه تحت زور و فشار پدر در قبال خواسته‌اي نامشروع وي تمكين نموده، و نيز وضعيت شرعي و حقوقي فرزند ياد شده بيان فرماييد.
جواب: چنانچه كار پدر ثابت شود، حكم او سه بار اعدام است؛ از جهت زناي با محارم، و از جهت زناي به عنف، و زناي محصنه. و دختر اگر تحت فشار بوده حد ندارد، ولي اگر زن نتواند اين مطلب را اثبات كند، شوهر مي‌تواند تقاضاي حد قذف كند. فرزند مزبور از طرف پدر، نامشروع است و ارث نمي‌برد؛ اما نفقه و هزينه‌اش بر دوش اوست.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 365-366)

سوال 934- اگر در بيمارستاني، پزشك يا روانشناس، يا فرد ديگري با دختران جواني كه مشاعرشان كامل نيست، دچار اختلال رواني هستند مرتكب زنا شود آيا زناي به عنف است؟
جواب: زناي به عنف محسوب نمي‌شود.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 367)

سوال 1296- اگر مجنون يا صغير، بر پدر خود ضرب يا جرحي كه ديه آن بر عهده عاقله است وارد كند، مسئول پرداخت ديه كيست؟
آيا در اين مورد خاص مي‌توان ساير اقرباي نسبي مجنون يا صغير را كه جزء ورثه فعلي او محسوب نمي‌شوند(مانند برادران) به ترتيب اقربيت به جاني مسئول پرداخت ديه به عنوان عاقله دانست؟
جواب: آري ديه بر عاقله است، ولي سهمي از آن به صغير يا مجنون نمي‌رسد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 484)

سوال 1297- در رابطه با كيفيت و شرايط مسئوليت عاقله پاسخ دهيد:
الف)در مورد جنايات خطاي محض عاقل بالغ، تنها ديه قتل و جراحت‌هاي موضحه و زيادتر از آن بر عهده عاقله مي‌باشد، و ديه جنايات كمتر از موضحه بر عهده خود جاني است. آيا اين حكم در مورد نابالغ و ديوانه نيز صادق است؟ به عبارت ديگر، ديه جراحات كمتر از موضحه كه نابالغ(مميز و غيرمميز) و يا ديوانه به ديگري وارد مي‌كند، بر عهده كيست؟
جواب: آري اين حكم درباره صبّي و مجنون نيز جاري است، و مادون موضحه از مال آنها پرداخته مي‌شود.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 484-485)

سوال 1424- آيا بستري كردن بيمار رواني، با توجه به اين كه هنوز امكان روان‌درماني مناسب وجود ندارد، و بخش رواني گاه همچون يك زندان جهت تجويز داروهاي خواب‌آور و خواب بيشتر بيماران مورد استفاده قرار مي‌گيرد، جايز است؟
جواب: در صورتي كه راه درمان، يا راه پيشگيري از مزاحمت‌ها، منحصر به آن باشد مانعي ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 518)

سوال 1425- تعدادي از مبتلايان به بيماري‌هاي رواني به علت انجام كارهاي خلاف اخلاق اجتماعي، يا منافي عفت، به آن گرفتار شده‌اند. روان‌پزشك بايد جهت درمان، يا دادن مشاوره، از آنها اطلاعاتي كسب كند. آيا تجسس در چنين مواردي براي پزشكان جايز است؟ گاه بخشي از تجسس به دليل حس كنجكاوي خود پزشك است، و نقش آن جهت درمان ضعيف مي‌باشد، اين نوع تجسس چه حكمي دارد؟
جواب: تجسس‌هاي روان درماني، كه براي درمان ضروري به نظر برسد، جايز است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 518)

سوال 1426- افشاي برخي از اسرار بيماران رواني ممكن است باعث جلوگيري از جرم‌هاي قانوني شود. آيا انتقال چنين اطلاعاتي به نيروهاي امنيتي جايز، يا واجب است؟ با توجه به اين كه در صورت افشاء اعتماد مردم از آنها سلب مي‌شود.
جواب: در صورتي كه بتوانند به عنوان نهي از منكر اطللاعات كلي را برسانند بي‌آن كه نام اشخاصي فاش شود مانعي ندارد، بلكه گاهي واجب است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 518)

سوال 1434- مسأله‌اي در مورد جنسيت يكي از دوستان داشتم:
«پس از ازدواج تا دو سال مشخص نشد كه زن است؛ ولي اين مطلب بعداً باعث طلاق شد. در اين روستاي كوچك هم با هم خويشاوند هستند، و ايشان با همه مردها روابط حسنه و دوستانه‌اي دارد. اكنون كه با اين مشكل مواجه شده، نمي‌تواند در روستا زندگي كند.
با اين مشكل چه كند؟
نماز و روزه اين شخص چگونه است؟
كدام حالت را رعايت كند؟
مرد باشد همان‌گونه كه در اين مدت بوده، يا زن شود؟
جواب: چنانچه واقعاً جنسيت او زن است، و مرد بودن اشتباه بوده، بايد فعلاً به وظايف زن عمل كند، و نسبت به گذشته كه اطلاع نداشته، گناهي مرتكب نشده است. البته ماندن او در آن محيط كوچك با اين حال مشكل است، و مصلحت اين است كه از آنجا مهاجرت كند. شكي نيست كه او گرفتار وضع دشواري است، اما به لطف خدا مشكل او حل مي‌شود.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 520)

سوال 1435- دو جنسي‌هاي كاذب از لحاظ پزشكي بر دو دسته‌اند: دسته اول دو جنسي‌هاي كاذب مونث‌اند، كه از لحاظ كروموزمي مونث، ولي ظاهري كاملاً مردانه دارند. دسته دوم دو جنسي‌هاي كاذب مذكر هستند، كه وضعيت كروموزمي آنان مذكر، ولي داراي ظاهري كاملا زنانه هستند.
ضمناً دوجنسي‌هاي حقيقي(كه در فقه به آن‌ها خنثاي مشكل مي‌گويند) داراي دوگناد(بيضه و تخمدان) هستند، و ممكن است هر دو فعال باشد.(ممكن است تخمدان در يك طرفه و بيضه‌ها در طرف ديگر باشد، يا مخلوطي از بافت بيضه و تخمدان در يك طرف، يا در هر دو طرف باشد. خلاصه داراي اندام تناسلي، به اشكال گوناگون هستند.) با توجه به مطالب بالا بفرماييد:
1- آيا پزشك در دو جنسي‌هاي كاذب مونث، مجاز است، در صورت تمايل فرد و عليرغم ماهيت زنانه، اقدامي كند كه ظاهر مردانه وي حفظ شود؟
جواب: جايز نيست.
2- اگر دو جنسي كاذب مونث- كه ماهيتش زنانه است- با زن سالم ازدواج كرده باشد، تكليف شرعي پزشك در اقدام به عمل جراحي براي حفظ ظاهر مردانه وي چيست؟
جواب: بايد سفارش كند آنها از هم جدا شوند، زيرا ازدواج آنها باطل است.
3- اگر دو جنسي كاذب مونث هنوز ازدواج نكرده باشد، با توجه به اين كه اگر ازدواج كند- هر چند ظاهرش بر اثر عمل جراحي باقي مي‌ماند- دو زن با هم ازدواج كرده‌اند، تكليف پزشك در انجام عمل جراحي براي ظاهر مردانه چيست؟
جواب: جايز نيست.
4- در مواردي كه دو جنسي كاذب مونث با زن ازدواج كرده باشد، و پزشك متوجه دو جنسي بودن وي شود، وظيفه‌اش در كتمان يا افشاي اسرار چيست؟(كتمان سرّ، موجب ازدواج يا ادامه ازدواج دو ز ن مي‌شود، و افشاي سرّ نيز كار ناشايستي است چون صاحب آن راضي به افشا نيست.)
جواب: سزاوار است خود آنها را از نامشروع بودن اين كار با خبر سازد.
5- آيا پزشك مجاز است در مورد دوجنسي‌هاي كاذب مذكر، كه علي‌رغم ظاهر زنانه از لحاظ ماهيت مرد هستند، براي حفظ ظاهر زنانه آنها، عمل جراحي انجام دهد؟
جواب: جايز نيست.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 520-521)

سوال 1446- بچه‌دار شدن برای مبتلایان به بیماری ایدز مضر است، آیا در این حالت شوهر می‌تواند لوله‌های خود را ببندد؟
جواب: اگر زیان مهمی داشته باشد، مانعی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 525)

سوال 1448- اگر حمل زن، موجب ناقص‌الخلقه شدن کودک گردد، آیا بستن لوله واجب نمی‌شود؟
جواب: هرگاه خوف ضرر و خطر قابل ملاحظه‌ای، هر چند نسبت به بچه وجود داشته باشد، جایز است.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 525)

سوال 1452- آیا در موارد زیر می‌توان سقط جنین کرد؟
الف) مادر بیمار باشد، و ادامه حاملگی(با تشخیص پزشک، و وضعیتی که مادر دارد، و خودش نیز تشخیص داده،) باعث تشدید بیماری و وخامت حال مادر گردد.
ب) بیماری فوق به درجه‌ای برسد که حیات مادر متوقف بر سقط جنین باشد.
ج) مادر در کمال صحت و سلامتی است، و هیچ‌گونه خطری او را تهدید نمی‌کند، و جنین نیز سالم است، ولی دو سر دارد.
یا سر جنین به شکل انسان نیست، و اگر با چنین حالتی متولد شود، طبق تشخیص پزشک، ممکن است چند روز پس از تولد از دنیا برود. یا ادامه حیات چنان فرزندی برای خود او، و والدین و جامعه مشکلاتی خواهد داشت.
د) در فروض فوق، حکم مسأله را قبل و بعد از ولوج روح بیان فرمایید.
ه) در هر صورت، آیا مسئولیتی از نظر شرعی برای پزشک و زوجین وجود دارد؟
و) چنانچه لازم باشد پزشک مرد اقدام به سقط جنین نماید، چه حکمی دارد؟
جواب: سقط جنین تنها در صورتی جایز است که جان مادر در خطر باشد.
همچنین اگر بیماری شدیدی مادر را تهدید کند، و جنین هنوز به مرحله دمیدن روح نرسیده باشد. و نیز اگر تشخیص قطعی داده شود که جنین بگونه‌ای ناقص است که برای پدر و مادر و اطرافیان اسباب عسر و حرج شدید می شود، مشروط بر این که روح در آن دمیده نشده باشد.
در این سه صورت، ختم حاملگی جایز است، و اگر راه منحصر به طبیب مرد باشد، در این صورت مانعی ندارد. و احتیاط آن است که پدر و مادر، طبیب را نسبت به دیه تبرئه کنند.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 526-527)

سوال 1470- آیا تجویز داروی اعتیادآور خوراکی به جای داروی اعتیادآور تزریقی، جهت پیشگیری از بروز بیماری‌های واگیردار جایز است؟
جواب: در صورتی که هدف ترک اعتیاد باشد، و این معنا به طرف نیز تفهیم گردد، مانعی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 530)

سوال 1471- آیا توزیع سرنگ بین معتادین، برای پیشگیری از بروز بیماری‌های واگیردار مجاز است؟
(لازم به ذکر است که این روش تغییری در اعتیاد آنها ایجاد نمی‌کند.)
جواب: در صورتی که به معتادان تفهیم شود که هدف کمک به اعتیاد آنها نیست، بلکه منظور جلوگیری از آلودگی به بیماری‌های خطرناک است، مانعی ندارد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 530)

سوال 1472- با توجه به معضلات کنونی اجتماع که بعضاً نتیجه عدم آگاهی صحیح جوانان از مسائل جنسی است، آیا آموزش مسائل جنسی را در جامعه، برای پیشگیری از بیماری‌های واگیردار، با رعایت حریم خانواده، و با توجه به سن نوجوانان و جوانان، و با استفاده از متون آموزشی مناسب مجاز می‌دانید؟
جواب: تجربه نشان داده که آموزش مسائل جنسی به سبک غربی، که فعلاً مطرح است، مفاسد زیادی در بردارد، و در بسیاری از اوقات نتیجه معکوس می‌دهد.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 530-531)

سوال 1533- با توجه به این که با «تکدی‌گری» به عنوان یک جرم برخورد قانونی نمی‌شود، بعضاً افرادی تحت عنوان فقیر و تهیدست در سطح شهر به تکدی‌گری مشغولند. و مردم خیرخواه با دیدن وضعیت ظاهری این افراد، از روی رأفت به آنها کمک می‌کنند.
از آنجا که توافقی درباره جمع‌آوری متکدیان از سطح شهرها منعقد شده و مسئول جمع آوری آنان شهرداری و نیروی انتظامی، و مسئول نگهداری آنها سازمان بهزیستی در مرکزی به نام هدایت است، و در مدت زمانی که متکدیان در این مرکز نگهداری می‌شوند تا به خانواده‌هایشان تحویل گردند، احتیاج به استحمام، غذا، لباس، اصلاح سر و صورت و مانند آن دارند، لطفاً بفرمایید:
1- طبق دستورالعملی که از طرف سازمان به مرکز ابلاغ شده، برای نگهداری هر نفر در هر شبانه‌روز، 15000 ریال از آنها گرفته می‌شود، آیا گرفتن این مبلغ مشروع است؟ در صورت مشروع بودن، چنانچه مبلغی اضافه بر آن گرفته شده باشد، چه حکمی دارد؟
(لازم به ذکر است که این پول خرج خودشان یا متکدیان دیگر می‌گردد.)
2- بعضی از متکدیان محجورند، و قوه عقلانی آنها زایل شده است، و بعضاً پول هنگفتی دارند، و خانواده‌های تعدادی از آنها نیز مشخص نیست، و چون ما برای همیشه نمی‌توانیم از آنها نگهداری نماییم، مجبوریم بعد از چند روز آنها را به شهرستان محل اقامتشان اعزام نماییم، و خوف این است که پولشان را از دست بدهند.
آیا جایز است پول این افراد گرفته شود، و به سازمان بهزیستی تحویل گردد، تا مورد استفاده سایر مددجویانی که تحت پوشش هستند، قرار بگیرد؟
جواب:
اولا: با توجه به این که این مسأله از نظر شرعی پیچیده است، باید نسبت به آن با دقت و احتیاط عمل کنید، تا ان‌شاء‌ا… مرتکب خلاف شرع نشوید.
ثانیاً: آن دسته از متکدیان که پول هنگفت دارند، اموالشان جزء مجهول المالک است؛ به استثنای هزینه یک سال که مال خود آنهاست، و مصرف کردن پول‌های اضافی برای فقرای دیگر اشکالی ندارد. و آنها که پول کمی دارند متعلق به خودشان است، و می‌توان برای مخارج آنها از آن پول استفاده کرد.
ولی مبلغ پانزده هزار ریال در یک روز، در مقابل خدماتی که به آنها داده می‌شود، مبلغ زیادی است. مگر این که واقعاً مریض باشند و به این مقدار در شبانه‌روز نیاز باشد.
ثالثاً: آنها که از کارافتاده هستند نباید اموالشان را صرف دیگران کرد؛ چرا که با گذشت سال باز هم گرفتار خواهند بود.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 549-550)

سوال 1780- متأسفانه چند سالی است که در شهر ما خودکشی شایع شده، و عده‌ای از جوانان و نوجوانان اقدام به این کار زشت می‌کنند.
ولی به نظر می‌رسد که اگر جنبه شرعی و عواقب اجتماعی آن به صورت مشروح برای این گروه سنی تشریح گردد، بسیاری از آنها از عمل خود منصرف گشته، و حتی فکر آن را نخواهند کرد.
با عنایت به این موضوع، لطفاً به سوالات زیر پاسخ دهید:
الف) حکم شرعی قتل نفس چیست؟
ب) با توجه به این که بدن متعلق به خود شخص می‌باشد، نه به دیگری، و مسئولیت آن به خود شخص برمی‌گردد، چرا خودکشی حرام است؟
ج) افرادی که قتل نفس می‌کنند، در عالم برزخ چه وضعی خواهند داشت؟
د) فردی که خودکشی می‌کند، آیا اثر سوء این عمل در دادگاه خداوند متعال، گریبانگیر والدین او نیز می‌شود؟
ه) گرفتن مجالس سوگواری و دفن آنها در قبرستان مومنین چگونه است؟
و) در برخی موارد، خانواده‌های داغدیده با این توجیه که این کار در حالت عادی صورت نگرفته، آداب و رسوم مرگ طبیعی را برای آنها اعمال می‌کنند، آیا این عمل صحیح است؟
ز) آیا افرادی که خودکشی می‌کنند از شفاعت اهل بیت برخوردار می‌گردند؟
ح) آیا احتمال بخشودگی در درگاه حق تعالی، با عنایت به فرمایشات معصومین(ع) برای چنین افرادی، وجود دارد؟
جواب: خودکشی به یقین از گناهان کبیره است، و مالکیت انسان نسبت به نفس خویش، نمی‌تواند دلیل بر خودکشی شود. همان‌گونه که مالکیت انسان نسبت به اموالش، نمی‌تواند مجوز آتش زدن آن گردد.
البته باید تمام مراسم را برای این‌گونه افراد مانند مسلمان عادی انجام داد، و برای نجات آنها دعا کرد، شاید مشمول عفو الهی واقع شوند.
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص620-621)

سوال 1781- با عنایت به این که در بعضی از مناطق خودکشی، مخصوصاً در بین زنان، زیاد شده، خواهشمند است حکم آن را بیان فرمایید.
جواب: خودکشی به هیچ وجه جایز نیست، و به حکم شرع حرام و از گناهان کبیره است. امام ششم(ع) می‌فرماید: «کسی که عمداً خودش را بکشد، برای همیشه در آتش جهنم می‌ماند، و برای او خلاصی نیست.»
(استفتائات جدید، آیة ا… مکارم شیرازی، گردآوری ابوالقاسم علیان‌نژادی، ج3، چاپ چهارم، 1387، انتشارات امام ‌علی(ع)، ص 621)

س 925- آیا کسی که جنسیتش محرز است به هر دلیلی می‌تواند جنسیت خود را تغییر دهد؟ و چنانچه جایز باشد و این کار انجام شود روابط او با خویشان و محارمش چگونه است؟
ج: با نبودن زمینه خلقتی جایز نیست.
(نوری همدانی، حسین، هزار و یک مسأله فقهی(مجموعه استفتاءات)، با تجدیدنظر و اضافات، ج 2، چاپ پنجم بهار 1388، چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 286)

س 926- اگر زنی ازدواج کند و پس از ازدواج تغییر جنسیت دهد حکم ازدواج و مهریه او چگونه است؟
ج: ازدواج بهم می‌خورد و تمام مهر را لازم است بپردازد.
(نوری همدانی، حسین، هزار و یک مسأله فقهی(مجموعه استفتاءات)، با تجدیدنظر و اضافات، ج 2، چاپ پنجم بهار 1388، چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 286)

س 927- اگر زنی با مردی ازدواج کند و مرد تغییر جنسیت بدهد حکم ازدواج و مهریه همسر او چگونه است؟
ج: ازدواج بهم می‌خورد و تمام مهریه بعهده اوست.
(نوری همدانی، حسین، هزار و یک مسأله فقهی(مجموعه استفتاءات)، با تجدیدنظر و اضافات، ج 2، چاپ پنجم بهار 1388، چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 287)

س 928- اگر زن و شوهر هر دو تغییر جنسیت دهند اگر تغییر جنسیت آن دو با هم و در یک زمان باشد حکم ازدواجشان چگونه است؟
ج: در فرض سوال بعید نیست که ازدواج آن دو باقی باشد و در حال فعلی زوج، زوجه و زوجه، زوج می‌شود.
(نوری همدانی، حسین، هزار و یک مسأله فقهی(مجموعه استفتاءات)، با تجدیدنظر و اضافات، ج 2، چاپ پنجم بهار 1388، چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 287)

سوال:
1- آیا تغییر جنسیت (مرد به زن و بالعکس) جایز است یا نه؟
2- ادلّه فقهی که می‌توان برای اثبات یا ردّ آن بیان کرد چیست؟
3- اگر در کشور اسلامی چنین عملی صورت گیرد(در صورت عدم جواز) تکلیف مطلعین فقط امر به معروف و نهی از منکر است یا نه؟
جواب :
1. تغییر جنسیت حرام نیست.
2. نبودن دلیل بر حرمت برای اثبات جواز کافی است.
3. در صورت اطلاع، هرکس برابر وضع کنونی به لحاظ محرم یا نامحرم بودن، عمل می‌کند.
(جوادی‌آملی، عبدالله، استفتائات، چاپ دوم تابستان 1387، انتشارات اسراء، ص 72-73)

س 382- عده‌ای از جوانان و یا نوجوانان هستند که بعضی از آنها نیز به سن تکلیف شرعی هم نرسیده‌اند؛ کارگری می‌کنند و پول‌های کارگری را به دست پدران و بزرگان خودشان می‌دهند و آنان را مالک پولهایشان می‌دانند و پدران هم برای ایشان خوراک و لباس و خوابگاه تهیه می‌نمایند و گاه به دلیل اینکه باید در آینده ازدواج نمایند و… این پولها را جمع می‌کنند حال وقتی سال پدر رسید، خمس آن پول‌ها به عهده پدران و بزرگانشان است یا به عهده خودشان؟
ج: ولیّ آنان، باید خمس مال بچه را بدهد و اگر ندهد تصرف در آن مال برای او جائز نیست و بر خود صغیر واجب است که پس از بلوغ خمس خود را بدهد.
(نوری همدانی، حسین، هزار و یک مسأله فقهی(مجموعه استفتاءات)، با تجدیدنظر و اضافات، ج 2، چاپ پنجم بهار 1388، چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 108-109)

س 460- آیا ولیّ محجور می‌تواند از اموال وی به نفع خود استیفای منفعت کند؟
ج: نمی‌تواند.
(نوری همدانی، حسین، هزار و یک مسأله فقهی(مجموعه استفتاءات)، با تجدیدنظر و اضافات، ج 2، چاپ پنجم بهار 1388، چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 133)

س 461- آیا اجرت‌المثل متعلق به محجور، مثلا دستمزد کارش، را می‌توان بعد از فوت پدر یا ولی از ترکه متوفی از سایر ورّاث مطالبه نمود؟
ج: کار محجور برای ولیّ در صورتی که عرفاً دارای اجرت باشد موجب ثبوت اجرت‌المثل است و می‌توان آنرا از وراث مطالبه نمود.
(نوری همدانی، حسین، هزار و یک مسأله فقهی(مجموعه استفتاءات)، با تجدیدنظر و اضافات، ج 2، چاپ پنجم بهار 1388، چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 133)

س 462- اگر بستگان محجور از قبول قیمومیت وی امتناع کنند، آیا می‌توان آنان را ملزم به قبول مسئولیت قیمومیت کرد؟
ج: اگر پدر یا جد پدری یا قیّمی از طرف آن دو نباشد تعیین به عهده حاکم شرع است.
نوری همدانی، حسین، هزار و یک مسأله فقهی(مجموعه استفتاءات)، با تجدیدنظر و اضافات، ج 2، چاپ پنجم بهار 1388، چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 133

س 463- آیا پدر ولایت در امور حسبی محجور یا ولایت در برخورداری و استیفای منفعت به نفع خود را دارد؟
ج: پدر در هر تصرفی که بنفع و مصلحت محجور باشد ولایت دارد.
(نوری همدانی، حسین، هزار و یک مسأله فقهی(مجموعه استفتاءات)، با تجدیدنظر و اضافات، ج 2، چاپ پنجم بهار 1388، چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 133)

س 567- در تبلیغات مکرر تلویزیونی و مطبوعات مشاهده می‌شود که سازمان بهزیستی، مسابقه‌ی ارمغان بهزیستی برگزار می‌کند، با توجه به اینکه چنین مسابقه‌ای با مسابقه بلیط بخت‌آزمایی در زمان طاغوت شباهت بسیار دارد، لذا بفرمائید حکم شرعی آن چگونه است؟
ج: در صورتی که خریداران اوراق قصدشان این باشد که پول را به عنوان هبه در اختیار مسئولان برگزارکننده مسابقه قرار دهند که صرف کارهای خیر کنند و بخشی از آنرا هم جایزه بدهند خرید چنین اوراقی اشکال ندارد ولی اگر هدف از خرید اوراق برد و باخت باشد اشکال دارد.
(نوری همدانی، حسین، هزار و یک مسأله فقهی(مجموعه استفتاءات)، با تجدیدنظر و اضافات، ج 2، چاپ پنجم بهار 1388، چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 69)

س 653- در مورد عیوب موجب فسخ نکاح در زنان، در حال حاضر بیماری‌های جدیدی بوجود آمده که خطر آنها ممکن است به مراتب از بیماری‌های ذکر شده بیشتر باشد، به عنوان مثال: بیماری ایدز و یا بیماری سلّ و بیماری‌های دیگر، حال سوال این است که با توجه به مطالب فوق می‌شود موارد و مصادیق دیگری از عیوب و بیماری‌ها را هم شمارش کرد و جزء عیوبی آورد که موجب فسخ نکاح است؟ ملاک این بیماری‌ها برای قابل فسخ بودن نکاح چیست؟
ج: عیوب موجب فسخ نکاح در توضیح‌المسائل بیان شده است و غیر آن هر چند خطرناکتر باشد به آن اضافه نمی‌شود.
(نوری همدانی، حسین، هزار و یک مسأله فقهی(مجموعه استفتاءات)، با تجدیدنظر و اضافات، ج 2، چاپ پنجم بهار 1388، چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 196-197)

س 882- اگر تشخیص داده شود جنین در حال حاضر یا در صورت رشد و تولد ناقص‌الخلقه بوده یا خواهد بود آیا می‌توان قبل از دمیده شدن یا پس از دمیده شدن روح در آن، اقدام به سقط جنین کرد؟
ج: خیر، جایز نیست.
(نوری همدانی، حسین، هزار و یک مسأله فقهی(مجموعه استفتاءات)، با تجدیدنظر و اضافات، ج 2، چاپ پنجم بهار 1388، چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 275)

س 303- همانطور که استحضار دارید سازمان بهزیستی کشور به عنوان تنها ارگان دولتی وظیفه نگهداری و رسیدگی به وضعیت ایتام، معلولین، منحرفین اجتماعی و… را بعهده دارد، با عنایت به مراتب فوق و با توجه به امکانات محدود سازمان در برابر نیازمندان جامعه مستدعی است مرقوم فرمائید نظر حضرتعالی درباره دریافت زکات فطره، صدقه و کفاره برای مصرف مددجویان سازمان بهزیستی چیست؟
ج: در صورتی که مردم مسلمان مطمئن باشند که زکات فطره در راه تأمین مخارج مستحقین زکات از قبیل ایتام بی‌سرپرست و معلولین مصرف می‌شود می‌توانند زکات فطره خود را به سازمان بهزیستی دهند.
(نوری همدانی، حسین، هزار و یک مسأله فقهی(مجموعه استفتاءات)، با تجدیدنظر و اضافات، ج 2، چاپ پنجم بهار 1388، چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ص 88)

سوال 115: آیا مجروحان جنگی که قطع نخاع شده‌اند و قدرت نگهداری بول را ندارند، جایز است در نمازجمعه شرکت کرده و به خطبه‌ها گوش دهند و با عمل به وظیفه شخص مسلوس، نمازجمعه و عصر را بخوانند؟
جواب: شرکت آنان در نمازجمعه اشکال ندارد، ولی با توجه به این که بر آنان واجب است که بعد از وضو گرفتن بدون فاصله زمانی، شروع به خواندن نماز کنند، بنابراین وضوی قبل از خطبه‌های نمازجمعه در صورتی برای خواندن نمازجمعه کافی است که بعد از وضو حدثی از آنان سر نزند.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 24-25)

سوال 116- شخصی که قادر بر وضو گرفتن نیست، فرد دیگری را برای انجام وضو به نیابت می‌گیرد و خودش نیت نموده و با دست خود مسح می‌کند و اگر قادر بر مسح نباشد نایب از دست او رطوبت گرفته و مسح می‌کند. حال، اگر این شخص دست نداشته باشد، چه حکمی دارد؟
جواب: اگر این شخص کف دست نداشته باشد، برای مسح، رطوبت از ساعد او گرفته می‌شود، و اگر ساعد هم نداشته باشد، رطوبت از صورت او گرفته شده و سر و پا با آن مسح می‌شوند.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 25)

سوال 120: به علت فلج شدن هر دو پایم به کمک کفش طبی و عصای چوبی راه می‌روم، و چون به هیچ‌وجه بیرون آوردن کفش هنگام وضو برایم امکان ندارد، امیدوارم وظیفه شرعی مرا در رابطه با مسح هر دو پا بیان فرمایید.
جواب: اگر بیرون آوردن کفش برای مسح پاها برای شما خیلی سخت و دشوار است، مسح بر روی کفش کافی و مجزی است.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 26)

سوال 203: شخصی که از مجروحین جنگی است و بر اثر قطع نخاع قادر به کنترل ادرار خود نیست، آیا می‌تواند به این دلیل که حمام رفتن برای او کمی مشقت دارد، برای انجام اعمال مستحبی مانند غسل جمعه و زیارت و غیر آنها تیمم بدل از غسل نماید؟
جواب: صحت تیمم بدل از غسل برای اعمالی که مشروط به طهارت نیست، مانند زیارت محل اشکال است، ولی انجام آن بجای غسل‌های مستحبی در موارد عسر و حرج به قصد رجا و مطلوبیت اشکال ندارد.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 41)

سوال 479: کسی که بر اثر ابتلا به بیماری لالی قادر بر تکلم نیست، ولی حواس سالمی دارد، اگر نمازش را با اشاره بخواند، آیا صحیح است؟
جواب: نماز او در فرض مزبور صحیح و مجزی است.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 104)

سوال 592: اقتدا به معلولان عزیز برای نماز در موارد زیر چه حکمی دارد؟
1- معلولینی که فاقد عضوی از اعضای بدن نیستند ولی به دلیل معیوب بودن پا، با تکیه عصا و دیوار می‌توانند بایستند.
2- معلولینی که فاقد بند انگشت دست یا پا و یا انگشتی از دست یا پا هستند.
3- معلولینی که همه انگشتان دست یا پا و یا هر دوی آنها قطع شده است.
4- معلولینی که قسمتی از یک دست یا پا و یا هر دو را ندارند.
5- معلولینی که فاقد یکی از اعضای بدن هستند و به دلیل از کارافتادگی دست، برای وضو گرفتن نایب می‌گیرند.
جواب: به طور کلی اگر استقرار و آرامش در قیام به صورت طبیعی وجود داشته باشد و بتواند آن را در حال قرائت حمد و سوره و ذکرهای نماز و انجام افعال آن حفظ کند و قدرت بر رکوع و سجده داشته باشد و بتواند وضوی صحیح بگیرد، اقتدای دیگران به او در نماز بعد از احراز سایر شرایط امامت جماعت صحیح است و در غیر این صورت محل اشکال است.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 126-127)

سوال 593: من از طلاب علوم دینی هستم که دست راستم بر اثر عمل جراحی قطع شده است. به تازگی متوجه شده‌ام که امام‌خمینی امامت فرد ناقص‌العضو را برای کامل جایز نمی‌داند بنابراین خواهشمندم حکم نمازهای مأمومینی را که تا به حال امام جماعت آنان بوده‌ام، بیان فرمایید.
جواب: نماز مأمومین که در گذشته بر اثر جهل به حکم شرعی به شما اقتدا کرده‌اند، محکوم به صحت است و اعاده و قضا بر آنان واجب نیست.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 127)

سوال 594: من از طلاب علوم دینی هستم که در جریان جنگ تحمیلی بر جمهوری اسلامی ایران از ناحیه پا مجروح و انگشت شست پایم قطع شده است در حال حاضر امام جماعت یکی از حسینیه‌ها هستم، آیا این کار اشکال شرعی دارد؟ لطفا حکم آن را بیان فرمایید.
جواب: این مقدار نقص در امام، مضر به امامت جماعت نیست. بلی در مثل قطع کامل دست یا پا یا فلج آنها امامت محل اشکال است.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 127)

سوال 1005: آیا اجازه گرفتن از مجتهدی که مقلد از او تقیلد می‌کند، برای مصرف سهم امام(ع) در عمل خیر مثلا در حوزه علمیه یا دارالایتام، ضرورت دارد و یا اجازه هر مجتهدی کافی است؟ و اصولا آیا اجازه مجتهد ضروری است؟
جواب: اختیار سهمین مبارکین به طور کلی مربوط به ولی امر مسلمین است و کسی که بر عهده او و یا در مال وی مقداری حق امام(ع) یا سهم سادات باشد، باید آن را به ولی امر خمس یا وکیلی که از طرف او اجازه دارد، تسلیم کند، و اگر می‌خواهد آن را در یکی از موارد مقرر مصرف کند، باید ابتدا راجع به آن اجازه بگیرد، و در عین حال مکلف باید فتوای مرجع تقلید خود را در آن رعایت نماید.خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 231-232

سوال 1012: کودکی را به فرزندی پذیرفته و نام او را علی گذاشته‌ام و برای گرفتن شناسنامه به اداره ثبت احوال مراجعه کردم و در آنجا برای فرزند خوانده‌ام لقب سید گذاشتند، ولی من به علت خوف از جدم رسول‌الله(ص) آن را نپذیرفتم و در حال حاضر مردد هستم بین این که فرزند خواندگی آن طفل را رد کنم و یا این که مرتکب معصیت قبول سیادت کسی شوم که سید نیست، کدام یک از دو راه را انتخاب کنم؟ امیدوارم مرا راهنمایی فرمایید.
جواب: بر فرزندخواندگی آثار شرعی بنوّت مترتّب نمی‌شود، و کسی هم که از طرف پدر واقعی‌اش سیّد نیست، آثار و احکام سیادت را ندارد، ولی به هر حال نگهداری کودک بی‌سرپرست شرعا عمل بسیار خوب و پسندیده‌ای است.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 233-234)

سوال 1204: آیا برای زن و شوهر دیدن فیلم‌های ویدئویی جنسی در خانه، جایز است؟ آیا برای فرد مبتلا به قطع نخاع دیدن این فیلم‌ها به قصد تحریک شهوت و تمکن از نزدیکی با همسرش، جایز است؟
جواب: برانگیختن شهوت توسط فیلم‌های ویدئویی جنسی جایز نیست.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 283)

سوال 1238: تهیه اوراقی که به نام ارمغان بهزیستی بین مردم منتشر می‌شود و پرداخت پول برای آنها و شرکت در قرعه‌کشی این برگه‌ها، چه حکمی دارد؟
جواب: توزیع و نشر اوراق جمع‌آوری تبّرعات از مردم برای صرف آن در امور خیّریه و تشویق و ترغیب متبّرعین با قید قرعه منع شرعی ندارد و هم چنین پرداخت وجه برای تهیه این اوراق به قصد شرکت در امور خیر، مانعی ندارد.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 292)

سوال 1263: پزشکان متخصص می‌توانند از طریق استفاده از روش‌ها و دستگاه‌های جدید، نواقص جنین در دوران بارداری را تشخیص دهند و با توجه به مشکلاتی که افراد ناقص‌الخلقه بعد از تولد در دوران زندگی با آن مواجه می‌شوند، آیا سقط جنینی که پزشک متخصص و مورد اطمینان آن را ناقص‌الخلقه تشخیص داده، جایز است؟
جواب: سقط جنین در هر سنی به مجرد ناقص‌الخلقه بودن آن و یا مشکلاتی که در زندگی با آن مواجه می‌شود، جایز نمی‌شود.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 301)

سوال 1279: برخی از افراد در ظاهر مذکر هستند ولی از جهات روحی و روانی ویژگی‌های جنس مونث را دارند و تمایلات جنسی زنانه در آنان به طور کامل وجود دارد و اگر مبادرت به تغییر جنسیت نکنند به فساد می‌افتند. آیا معالجه آنان از طریق انجام عمل جراحی جایز است؟
جواب: عمل جراحی مذکور برای کشف و آشکار کردن واقعیت جنسی آنان اشکال ندارد، به شرطی که این کار مستلزم فعل حرام و ترتّب مفسده‌ای نباشد.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 306)

سوال 1280: انجام عمل جراحی برای الحاق فرد خنثی به زن یا مرد چه حکمی دارد؟
جواب: این کار فی‌نفسه اشکال ندارد، ولی واجب است از مقدمات حرام پرهیز شود.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 306)

سوال 1395: روانپزشکان غالبا برای دستیابی به علل بیماری و راه‌های درمان آن سوالاتی راجع به امور شخصی و خانوادگی بیمار از او می‌کنند، آیا برای بیمار پاسخ دادن به آن سوالات جایز است؟
جواب: اگر مفسده‌ای بر آن مترتّب نشود و غیبت و اهانت به شخص دیگری هم محسوب نشود، اشکال ندارد.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص334)

سوال 1715: آیا شرعا تصرف در هدیه‌ای که یتیم غیر بالغ اهدا می‌کند جایز است؟
جواب: منوط به اجازه ولی شرعی اوست.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 434)

سوال 1820: کمیته امداد امام‌خمینی(ره) صندوق‌هایی را در منازل، خیابان‌ها و اماکن عمومی شهر و روستا برای جمع‌آوری صدقات و خیرات و رساندن آنان به دست فقرا و مستحقان قرار داده است. آیا جایز است علاوه بر حقوق ماهیانه و مزایایی که کارکنان کمیته امداد از آن نهاد می‌گیرند، درصدی از پول‌های آن صندوق‌ها به عنوان پاداش به آنان داده شود؟ و آیا جایز است مقداری از آن پول‌ها به افرادی داده شود که در جمع‌آوری آنها نقش دارند ولی از کارمندان کمیته امداد نیستند؟
جواب: پرداخت مقداری از اموال صندوق‌های صدقات به کارکنان و کارمندان کمیته امداد به عنوان پاداش، علاوه بر حقوق ماهیانه‌ای که از آن کمیته می‌گیرند، اشکال دارد بلکه تا رضایت صاحبان اموال به این کار احراز نشده، جایز نیست، ولی دادن مقداری از آن به کسانی که در جمع‌آوری موجودی صندوق‌ها کمک می‌کنند به عنوان اجرت‌المثل کارشان اشکال ندارد، به شرطی که برای جمع‌آوری و رساندن صدقات به افراد مستحق به کمک آنها نیاز باشد، به خصوص اگر ظاهر امر نشان دهد که صاحبان اموال راضی به این کار هستند.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 467)

سوال 1821: آیا دادن صدقات به گدایانی که درب منازل را می‌زنند یا در خیابان‌ها می‌نشینند جایز است یا این که بهتر است به یتیمان و مساکین داده شود و یا با ریختن آنها در صندوق صدقات در اختیار کمیته امداد قرار گیرد؟
جواب: صدقات مستحبی بهتر است به فقیر عفیف و متدین داده شود و هم‌چنین گذاشتن آن در اختیار کمیته امداد هر چند با ریختن در صندوق صدقات هم باشد اشکال ندارد، ولی صدقات واجب باید توسط خود شخص و یا به وسیله وکیل او به فقرایی که مستحق هستند داده شود و در صورتی که انسان بداند که مسئولین کمیته امداد پول‌های صندوق‌ها را جمع‌آورری کرده و به فقرای مستحق می‌دهند، ریختن آن در صندوق‌های صدقات اشکال ندارد.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 467-468)

سوال 1822: وظیفه انسان در برابر گدایانی که در برابر دیگران دست دراز می‌کنند و زندگی خود را با گدایی اداره می‌کنند و چهره جامعه اسلامی را مشوّه جلوه می‌دهند، به خصوص بعد از اقدام دولت به جمع‌آوری آنان، چیست؟ آیا کمک به آنان جایز است؟
جواب:سعی کنید صدقات را به فقرایی که متدین و عفیف هستند، پرداخت کنید.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 468)

سوال 2068: چند زمین از چهل سال پیش برای ساخت خانه جهت سرپرستی و نگهداری ایتام وقف شده‌اند و عمل به این وقف از آن زمان تاکنون استمرار داشته است و متولی معینی هم دارد که مورد تأیید اداره اوقاف است، ولی اخیراً سند عادی ارایه شده که ادعا می‌شود که از سند قدیمی استنساخ شده است و در آن تصریح شده که این زمین‌ها از سیصد سال پیش تاکنون وقف شده‌اند، با توجه به عدم وجود سند اصلی وقف که ادّعا می‌شود قدیمی‌تر است و با توجه به این که نسخه موجود ناقص است و در آن متولی تعیین نشده و سابقه عمل به وقف هم نسبت به آنها وجود ندارد، به خصوص که ذوالید و تصرف‌کنندگان هم منکر این ادعا مستند و اشتهار به وقفیت قبلی مورد ادّعا هم وجود ندارد، آیا این سند می‌تواند مانع از عمل به وقف جدید در جهتی که اکنون به آن برای سرپرستی و نگهداری و اسکان ایتام عمل می‌شود باشد؟
جواب: مجرد سند وقف اعم از این که اصلی باشد یا از روی آن استنساخ شده باشد، حجت شرعی بر وقف نیست، در نتیجه تا وقف قبلی با حجت معتبر ثابت نشود، وقف جدیدی که در حال حاضر به آن عمل می‌شود، محکوم به صحت و نفوذ و جواز عمل است.
(خامنه‌ای، ‌سیدعلی، رساله اجوبه الاستفتاءات(ترجمه فارسی)، چاپ پانزدهم بهار 1388، انتشارات بین‌المللی الهدی، ص 550)